Konstytucja jest w nas. Wbrew temu, co głosi PiS, demokracja nie unieważnia praworządności

Udostępnij

Dziennikarka, publicystka prawna, w latach 1989–2017 publicystka dziennika „Gazeta Wyborcza”, od 2017 publicystka tygodnika „Polityka”, laureatka Nagrody im. Dariusza Fikusa…

Więcej

Konstytucja jest w nas. Wbrew temu, co głosi PiS, demokracja nie unieważnia praworządności



Symbolem znieważenia i podeptania konstytucji przez rządzących jest Robert Bąkiewicz skandujący przez zafundowane mu z państwowych dotacji nagłośnienie: „Konstytucja, konstytucja!” i zagłuszający tym przemówienie m.in. Wandy Traczyk-Stawskiej.

 

 

25 lat temu Zgromadzenie Narodowe przyjęło konstytucję. Rodziła się w bólach, sporach i oskarżeniach o „zdradę narodową” (oczywiście prawica). Główne osie sporu to pozycja prezydenta (system prezydencki czy „kanclerski”) i implementacja doktryny Kościoła katolickiego.

 

 

A także poziom zagwarantowania praw socjalnych (większość znalazła się w rozdziale o zadaniach państwa, czyli nie można ich dochodzić sądownie).

 

 

 

Prawa i wolności „człowieka i obywatela” zapisano niemal dokładnie tak jak w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. Tu nie było kompromisu: przyjęliśmy jasny, europejski standard wyznaczony orzecznictwem trybunału w Strasburgu.

Teraz, pod rządami PiS, Trybunał Julii Przyłębskiej orzekł, że Polska nie będzie się do niego stosować.

Konstytucja była wyjątkowo szeroko dyskutowana i negocjowana. Do prac zaproszono także siły pozaparlamentarne (m.in. „Solidarność”), by była to konstytucja narodowej zgody, a nie efekt przeforsowania woli aktualnej większości. Najpiękniej pokazuje tę intencję preambuła, której włączający, humanistyczny kształt to głównie zasługa Tadeusza Mazowieckiego.

 

 

 

 

Kompromisy i niejasności

 

 

Ceną kompromisu jest to, że w punktach, gdzie nie udało się osiągnąć zgody, konstytucja jest niejasna, jak w przypadku małżeństwa (nie: „małżeństwo, to związek kobiety i mężczyzny”, ale „małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny znajduje się pod ochroną RP”).

 

 

Czy w przypadku pozycji Kościoła katolickiego: wyznania są równouprawnione, ale konstytucja gwarantuje konkordat, nie ma świeckości ani neutralności wyznaniowej, jest „bezstronność w sprawach przekonań”, „poszanowanie autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie” i „współdziałanie dla dobra człowieka i dobra wspólnego”.

 

 

Takie zapisy skłoniły Trybunał Konstytucyjny m.in. do akceptacji krzyży w szkołach, finansowania katolickich uczelni czy sformułowania o przestrzeganiu wartości chrześcijańskich w ustawie o radiofonii i telewizji.

 

 

TK był gwarantem, aż został przejęty

 

 

Pozycja kontrolna prezydenta w czasach kohabitacji, gdy prezydent jest z innej opcji niż rząd, w sumie nie okazała się toksyczna. Pod warunkiem, że jest silny i sprawny Trybunał Konstytucyjny, który osądza rządowe ustawy skarżone przez prezydenta.

 

 

Pozycja Kościoła też nie byłaby destrukcyjna, gdyby nie miękkość polityków wszelkiej opcji i sędziów TK, którzy sankcjonowali coraz to poszerzające się polityczne obszary wpływu Kościoła.

 

 

 

 

 

KRS – zabrakło słowa „tylko”

 

 

Są zapisy w konstytucji, które okazały się na tyle nieprecyzyjne, że władzy udało się wsadzić stopę w drzwi praworządności i je wywalić. Tak jest np. z brakiem jasnego stwierdzenia, że sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa wybierają sędziowie (jest tylko, że wybiera się ich spośród sędziów).

 

 

Błędem było też pominięcie prokuratury, dzięki czemu możliwe jest podporządkowanie rządowi i skrajne – pod rządami PiS – upolitycznienie, co godzi w cały system wymiaru sprawiedliwości.

 

 

 

 

Łamanie przez władzę

 

 

Z drugiej strony ostatnie sześć lat pokazało, że jeśli władza ma wolę łamania konstytucji, to czy dany zapis konstytucyjny jest, czy nie jest precyzyjny, nie ma kluczowego znaczenia. A żadna konstytucja na świecie nie zawiera zabezpieczeń przed jej łamaniem, które mogłyby się takiej woli rządzących oprzeć.

 

 

Po rozmontowaniu bezpiecznika, jakim jest Trybunał Konstytucyjny, znacznym uszkodzeniu Sądu Najwyższego i sądownictwa powszechnego i przejęciu mediów publicznych jedynym, co pozostało do obrony konstytucji, jest głos społeczeństwa obywatelskiego i Rzecznika Praw Obywatelskich.

Konstytucja w art. 2 mówi, że Rzeczpospolita jest demokratycznym państwem prawnym. To znaczy, że ustrój Polski opiera się na demokracji i praworządności.

 

 

 

PiS: demokracja unieważnia praworządność

 

 

Władza PiS od początku rządzenia rozdzieliła te uzupełniające się cechy ustroju: ogłosiła, że demokracja unieważnia praworządność. Że liczy się wola większości, większość wybrała władzę polityczną, więc ta władza nie musi słuchać konstytucji.

 

 

Tak było, dopóki nie przejęła Trybunału Konstytucyjnego. Teraz po prostu nadaje zapisom konstytucji takie znaczenie, jakie jej odpowiada. I sama stawia się w roli obrońcy konstytucji, czego symbolem jest Robert Bąkiewicz skandujący przez zafundowane mu z państwowych dotacji nagłośnienie: „Konstytucja, konstytucja!”, i zagłuszając tym przemówienie m.in. Wandy Traczyk-Stawskiej podczas październikowego wiecu na pl. Zamkowym w obronie polskiej przynależności do Unii Europejskiej.

 

 

Mimo gwałtu, jaki na konstytucji dokonano w ostatnich latach, polska konstytucja broni się zarówno jako dokument prawny, jak i symbol, wokół którego gromadzą się ci, którym bliska jest demokracja i praworządność.

 



Autor


Dziennikarka, publicystka prawna, w latach 1989–2017 publicystka dziennika „Gazeta Wyborcza”, od 2017 publicystka tygodnika „Polityka”, laureatka Nagrody im. Dariusza Fikusa…


Więcej

Opublikowany

3 kwietnia 2022






Inne artykuły tego autora

19.09.2022

Władza nic nie musi. A obywatel ma słuchać i trzymać gębę na kłódkę… [Siedlecka]

09.08.2022

Sprawa Frasyniuka. Wyrok na wolność debaty [Siedlecka]

06.07.2022

Skok PiS na samorządy prawnicze podważy nasze prawo do sądu [Uchwały NRA i Rady Radców Prawnych]

21.04.2022

Dobra płaca za marną pracę: sędziowie Trybunału Przyłębskiej bogacą się i utajniają majątki

19.04.2022

Ręka rękę myje, czyli jak neo KRS walczy o bezkarność Nawackiego

13.08.2021

Uprawomocnił się wyrok ETPCz, że dublerzy w TK nie są sędziami. Rząd PiS nie odwołał się

06.08.2021

Manowska okrakiem na barykadzie: po wyroku TSUE aresztuje pisma do Izby Dyscyplinarnej

27.03.2021

Nowe kłopoty PiS. Bunt narzędzi do zadań specjalnych

18.02.2021

W Gostyninie więcej „niebezpiecznych” się nie zmieści. Dyrektor się wreszcie zbuntował

12.01.2021

Skazani będą nadzorować sędziów?

08.01.2021

Czego takiego doświadczył Rokita? O „żarciku” prezydenta Dudy i kompromitacji urzędu RPO

22.12.2020

PiS spełnia obietnice – znosi immunitety. Opozycji. Na początek Scheuring-Wielgus

07.12.2020

Trybunał w Strasburgu oceni praktyki polskiej policji wobec demonstrantów

28.11.2020

Represje za niezależność. Prokurator nie chciał aresztu dla uczestniczki protestu, został przeniesiony

21.10.2020

Akcja „Anihilacja RPO” odwołana. Bunt w Trybunale Przyłębskiej narasta

19.10.2020

Siedlecka: PiS traktuje Trybunał jak prawną prostytutkę

01.10.2020

Ewa Siedlecka: Zwierzęta polityczne

28.09.2020

[WYWIAD] Adam Bodnar o naszych prawach i tym, co im zagraża

04.09.2020

Siedlecka: W sprawie Rzecznika Praw Dziecka opozycja idzie w ślady Ordo Iuris

04.06.2020

Siedlecka: Stan postprawia. TK Przyłębskiej przyklepał neosędziów



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200