Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych w związku z rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego o środkach tymczasowych nałożonych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Udostępnij

W Archiwum Wiktora Osiatyńskiego od 2017 roku dokumentujemy, analizujemy i objaśniamy zmiany w zakresie praworządności w Polsce.

Więcej

14 lipca 2021 r. Trybunał Konstytucyjny (TK) orzekł, że art. 4 ust. 3 zdanie drugie Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) w związku z art. 279 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zakresie, w jakim Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) nakłada ultra vires zobowiązania na Polskę, wydając środki tymczasowe odnoszące się do ustroju i właściwości polskich sądów oraz […]



14 lipca 2021 r. Trybunał Konstytucyjny (TK) orzekł, że art. 4 ust. 3 zdanie drugie Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) w związku z art. 279 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zakresie, w jakim Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) nakłada ultra vires zobowiązania na Polskę, wydając środki tymczasowe odnoszące się do ustroju i właściwości polskich sądów oraz trybu postępowania przed polskimi sądami, jest niezgodny z Konstytucją.

 

Zwracamy uwagę, że rozstrzygnięcie TK obarczone jest istotną wadą prawną, a mianowicie w jego wydaniu brał udział Justyn Piskorski, wybrany przez Sejm VIII kadencji na uprzednio obsadzone już prawidłowo stanowisko sędziowskie. Z tego powodu osoba ta nie może w TK orzekać, co oznacza, że postępowanie z jej udziałem jest nieważne, a rozstrzygnięcie nie ma mocy wiążącej, gdyż wyrok w sensie prawnym nie istnieje (wyrok nieistniejący). Problematyka ta została omówiona przez Zespół Ekspertów Prawnych m.in. w raporcie dotyczącym władzy sądowniczej z marca 2018 r. Zespół w pełni podtrzymuje wyrażone tam poglądy.

 

Podkreślamy, że pytanie prawne zadane TK pochodziło od Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego (SN), a więc organu, który w świetle utrwalonego orzecznictwa TSUE nie jest sądem w rozumieniu prawa unijnego i który, również w związku z postanowieniem TSUE z 8 kwietnia 2020 r., zawieszającego stosowanie niektórych przepisów ustawy o SN, nie powinien w ogóle funkcjonować i podejmować jakichkolwiek działań o charakterze orzeczniczym. 15 lipca potwierdził to TSUE, orzekając, że z uwagi na całościowy kontekst refom, którym niedawno został poddany polski wymiar sprawiedliwości oraz z powodu całokształtu okoliczności towarzyszących utworzeniu Izby Dyscyplinarnej, nie daje ona w pełni rękojmi niezawisłości i bezstronności.

 

Wreszcie, przypominamy, że zgodnie z prawem Unii Europejskiej, TK nie jest upoważniony do dokonywania samoistnej oceny konstytucyjności Traktatów, o czym informowaliśmy w stanowisku z 7 maja 2021 r. Orzeczenie TK stanowi w tym zakresie rażące naruszenie prawa Unii Europejskiej, które może skutkować wszczęciem postępowania przez Komisję Europejską przed TSUE, a w konsekwencji nałożeniem sankcji finansowych na Polskę. Rozstrzygnięcie TK podważa bowiem fundamentalne zasady prawa unijnego, do przestrzegania których Polska zobowiązała się przystępując do Unii Europejskiej.

 

Wbrew stanowisku TK, wydawanie przez TSUE środków tymczasowych odnoszących się do ustroju i właściwości polskich sądów oraz trybu postępowania przed polskimi sądami nie narusza norm kompetencyjnych, gdyż w każdej sprawie, którą Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatruje, Trybunał może zarządzić niezbędne środki tymczasowe. Z utrwalonego orzecznictwa TSUE wynika, że jakkolwiek organizacja wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich należy do kompetencji tych państw, to przy wykonywaniu tej kompetencji państwa członkowskie mają obowiązek dotrzymywać zobowiązań wynikających z prawa Unii Europejskiej.

 

Przepisy dotyczące ustroju i właściwości polskich sądów oraz trybu postępowania przed polskimi sądami mogą być przedmiotem kontroli w świetle art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE m.in. w ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. W konsekwencji mogą być one także przedmiotem zarządzanych przez TSUE w tym samym kontekście środków tymczasowych związanych w szczególności z zawieszeniem stosowania wspomnianych przepisów (postanowienie z 14 lipca 2021 r., w sprawie C-204/21).

 

Niezależnie od powyższego, uważamy, że przeciwstawianie sobie prawa Unii Europejskiej i polskiej Konstytucji tworzy pozór sprzeczności między tymi porządkami prawnymi i, co stwierdzamy z ogromną przykrością, stanowi przejaw uprawomocnienia demontażu państwa prawa przez upolityczniony Trybunał Konstytucyjny. Wprowadzane od kilku lat tzw. “reformy” polskiego wymiaru sprawiedliwości w rzeczywistości niszczą go, naruszając przy tym zarówno Konstytucję, jak i prawo unijne, ponieważ Konstytucja i Traktaty założycielskie są zbudowane na tożsamej podstawie aksjologicznej, jaką są wartości demokratycznego państwa prawnego.

 

W najbliższych tygodniach TK ma orzec w sprawie wniosku Prezesa Rady Ministrów z 29 marca 2021 r. o zbadanie przez Trybunał zgodności z przepisami Konstytucji innych fundamentalnych zasad prawa unijnego, w tym zasady państwa prawnego (praworządności) i zasady skutecznej ochrony sądowej. Ostrzegamy, że orzeczenie TK zgodnie z wnioskiem premiera oraz odmowa Polski stosowała się do orzeczeń TSUE będzie nie do pogodzenia z członkostwem w Unii Europejskiej.

 

Zespół Ekspertów Prawnych Fundacji im. Stefana Batorego

dr hab. Piotr Bogdanowicz, Katedra Prawa Europejskiego, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego

Łukasz Bojarski, prezes zarządu Instytutu Prawa i Społeczeństwa INPRiS, były członek Krajowej Rady Sądownictwa

Jacek Czaja, prezes Towarzystwa Prawniczego w Lublinie, były wiceminister sprawiedliwości

dr hab. Monika Florczak-Wątor, profesor w Katedrze Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego

dr hab. Agnieszka Frąckowiak-Adamska, profesor UWr w Katedrze Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego

Jarosław Gwizdak, prawnik, działacz społeczny, członek zarządu Instytutu Prawa i Społeczeństwa INPRIS

dr hab. Wojciech Jasiński, adiunkt w Katedrze Postępowania Karnego Uniwersytetu Wrocławskiego

dr Piotr Kładoczny, Katedra Prawa Karnego Uniwersytetu Warszawskiego, sekretarz zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

mec. Magda Krzyżanowska-Mierzewska, radca prawny, pracowała jako prawnik w Kancelarii Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, a także w latach 1993 – 1998 jako prawnik w Sekretariacie Europejskiej Komisji Praw Człowieka

prof. dr hab. Marcin Matczak, profesor uczelni w Katedrze Filozofii Prawa i Nauki o Państwie Uniwersytetu Warszawskiego, partner w Kancelarii Domański Zakrzewski Palinka sp. k.

prof. dr hab. Tomasz Pietrzykowski, profesor na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, dyrektor Centrum Badawczego Polityki Publicznej i Problemów Regulacyjnych

dr hab. Anna Rakowska-Trela, profesor w Katedrze Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Łódzkiego, adwokatka

dr hab. Anna Śledzińska-Simon, adiunkt w Katedrze Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Wrocławskiego

dr Tomasz Zalasiński, członek zarządu Stowarzyszenia im. prof. Zbigniewa Hołdy, Kancelaria Domański Zakrzewski Palinka sp.k., sędzia Trybunału Stanu

prof. dr hab. Fryderyk Zoll, Katedra Prawa Cywilnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, profesor Uniwersytetu w Osnabrück









Inne artykuły tego autora

22.07.2021

Oświadczenie organizacji pozarządowych i środowisk prawniczych w sprawie konsekwencji orzeczeń TSUE dotyczących systemu dyscyplinarnego wobec sędziów w Polsce

22.07.2021

25 sędziów niezależnego TK: Nie możemy milczeć. Polska jest w krytycznym punkcie historii

16.07.2021

Wszyscy Jesteśmy Rzecznikami – akcja obywatelska wspierająca RPO Adama Bodnara

15.07.2021

Zakończenie pełnienia funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich przez dr hab. Adama Bodnara.  Podziękowania od autorów i twórców Archiwum Osiatyńskiego

07.04.2021

Konferencja Ambasadorów RP: Komentarz do „spotkania w Budapeszcie”

31.03.2021

Łukasz Woźnicki: Nowelizacja ustawy o SN przyjęta. „Domknie kontrolę nad tym sądem”

29.03.2021

Prof. Jędrzej Skrzypczak: SLAPP narasta. Czas wyznaczyć granicę nękania pozwami

27.03.2021

Hulaj władzo, piekła nie ma. I Prezes SN przeciw jawności i społeczeństwu obywatelskiemu

27.03.2021

„Chybione, trudne do obrony”. Ekspertka rozbraja zarzuty Polski i Węgier ws. „pieniędzy za praworządność”

24.03.2021

NGO do Manowskiej: Prosimy o wycofanie wniosku do TK. Obywatele chcą wiedzieć

23.03.2021

Prof. Zachariasz o korupcji w samorządach. Dlaczego tak trudno jej zapobiegać?

21.03.2021

Włodzimierz Wróbel (na Facebooku): Chyba warto znowu przypomnieć. Po co politykom przejęcie Sądu Najwyższego?

21.03.2021

571 sędziów do 19 ministrów, prokuratorów, policjantów i osób z Sądu Najwyższego w oświadczeniu pisze: Tuleya jest sędzią!

21.03.2021

Jarosław Kaczyński, komisarz ds. bezpieczeństwa władzy. Tekst prof. Kuźniara

21.03.2021

Naukowcy-prawnicy protestują przeciwko zapowiedzi złożenia przez Orlen powództwa typu SLAPP przeciwko prof. Romanowskiemu

19.03.2021

Władza i sądy: domykanie kontroli nad Sądem Najwyższym

18.03.2021

Oświadczenie sędziów Sądu Najwyższego w sprawie działań prokuratury z dnia 17 marca 2021 roku

16.03.2021

Administracja Bidena nie będzie patrzeć przez palce na zamach na media i praworządność w Polsce

15.03.2021

Prokuratura na usługach Ziobry i Święczkowskiego chce ścigać internautów z art. 212 kk

14.03.2021

„Pierwsza prezes SN nie wykonała ustawowego obowiązku”. Senat nie przyjął sprawozdania z działalności SN



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200