RPO: Paskami grozy TVP może łamać prawo, a ich autorzy ustawę o radiofonii i telewizji

Udostępnij

Redaktorka, publicystka. Współzałożycielka i wieloletnia wicenaczelna Krytyki Politycznej. Pracowała w „Gazecie Wyborczej”. Socjolożka, studiowała też filozofię i stosunki międzynarodowe. Dumna…

Więcej

Przekaz „pasków TVP” jest nierzetelny i nieobiektywny — uważa Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich, i składa skargę do KRRiT. Ale szef Rady Mediów Narodowych Krzysztof Czabański krytyków pasków oskarża o „nienawiść, zaślepienie polityczne”, które „pustoszy szare komórki”.



TVP może naruszać ustawę o radiofonii i telewizji, a przygotowujący tzw. paski „dziennikarze telewizji publicznej nie realizują zadania polegającego na służbie społeczeństwu i państwu” — ocenia Rzecznik Praw Obywatelskich.

 

Napisał w tej sprawie do przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Konrada Kołodziejskiego.

 

Przekaz pasków jest nierzetelny i nieobiektywny — uważa Bodnar. Art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. 0 radiofonii i telewizji głosi, że „publiczna telewizja realizuje misję publiczną oferując całemu społeczeństwu i poszczególnym jego częściom programy cechujące się pluralizmem, bezstronnością wyważeniem 1 niezależnością”. „Paski” nie realizują tych wartości.

 

Zdaniem Bodnara autorzy pasków mogą łamać prawo prasowe, bo nie realizują obowiązków dziennikarza. Jakie one są? To szczególna staranność i rzetelność przy zbieraniu informacji.

 

„Paski grozy” rozłożone na czynniki pierwsze

 

Słynne „paski grozy” coraz częściej budzą rozbawienie. Raport Rady Języka Polskiego skrupulatnie analizuje, co z paskami jest nie tak. Naukowcy przeanalizowali 305 pasków odnoszących się do wydarzeń politycznych (m.in. spór z UE o praworządność, obrady w sali kolumnowej wycinka Puszczy Białowieskiej).

 

Główny wniosek: „zdecydowana większość tekstów pasków »Wiadomości« TVP 1 pełni funkcje nieinformacyjne – głównie perswazyjną (wpływanie na odbiorcę), magiczną (kreacja rzeczywistości) i ekspresywną (wyrażanie emocji i ocen nadawcy). Tego rodzaju teksty nie powstają z myślą o dostarczeniu odbiorcy obiektywnego powiadomienia o danych zdarzeniach, lecz o stworzeniu autorskich wizji tych wydarzeń i o wpłynięciu na przekonania (w tym: oceny) odbiorcy”.

 

Autorzy piszą, że sposób konstruowania pasków jest „nierzadko niezgodny z zasadami etyki słowa”, zawiera „przemoc symboliczną i agresję językową”. Może też mieć poważne negatywne skutki społeczne:

 

  • podważa fundamenty zaufania obywateli do państwa,
  • wyklucza niektórych ze wspólnoty, co może prowadzić do rozpadu więzi społecznych, osłabienia poczucia tożsamości wspólnoty, agresji jednych wobec innych,
  • negatywny odbiór społeczny (generatory, twórczość językowa – „paskowy”).

 

„Język polski jest dobrem wspólnym wszystkich jego użytkowników, a zatem nie może być przez nikogo, zwłaszcza przez nadawcę telewizyjnego, zawłaszczany i traktowany jako narzędzie walki politycznej” – brzmi konkluzja raportu.

 

Czabański o RJP: „Zaślepienie polityczne pustoszy szare komórki”

 

Media prorządowe raport raczej przemilczały. Dlatego wyjątkowe było pytanie Antoniego Trzmiela (pracuje m.in. w TVP Info, Polskim Radiu 24, „Do Rzeczy”) na antenie radiowej Jedynki o ocenę analizy pasków.

 

Krzysztof Czabański, przewodniczący Rady Mediów Narodowych, odparł: „To są takie sytuacje, które pokazują, że nienawiść, zaślepienie polityczne pustoszy szare komórki, pustoszy pewne obyczaje, które powinny obowiązywać w krajach demokratycznych, cywilizowanych, a takim krajem przecież jesteśmy. Okazuje się, że niektórzy nie mogą się pogodzić z tym, że stracili władzę i wpływy, i wszelkimi metodami próbują je odzyskać”.

 

Kto zgłębiał paski i opracował raport? Rada działa przy Polskiej Akademii Nauk od 1996 roku. Autorzy analizy „pasków” to:

 

  • dr hab. Katarzyna Kłosińska (Uniwersytet Warszawski) — autorka dziesiątek publikacji, znana świetnie… słuchaczom i słuchaczkom publicznego radia, od 2004 roku w Trójce prowadzi audycję o języku polskim. Może na nienawistne słowa Czabańskiego zasłużyła, bo studiowała polonistykę w latach 80.?
  • dr hab. Rafał Zimny, prof. UKW (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy) — również autor imponującej liczby publikacji o języku polskim,  prowadzi też porady dla młodzieży na temat języka polskiego
  • dr hab. Przemysław Żukiewicz (Uniwersytet Wrocławski) — to również bardzo aktywny i nagradzany naukowiec, analizował m.in. przemówienia polskich polityków i znaczenie katastrofy smoleńskiej w komunikacji politycznej.

 

Raport skrytykowało też Centrum Monitoringu Prasy przy Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich. Zarzuca ono Radzie, że miała zbyt małą próbkę oraz że analizując paski, analizowała… tylko paski. „Nie analizowano innych elementów przekazu werbalnego i pozawerbalnego”.

 

W OKO.press regularnie analizujemy „przekaz werbalny” i pozawerbalne obrazy. O tym, w jaki sposób „Wiadomości” TVP relacjonują strajk nauczycieli pisaliśmy w tekstach:

 

 

Czy jest sens składać kolejną skargę?

 

Narzekań na jednostronność i manipulacje TVP, a zwłaszcza „Wiadomości” jest bez liku. „Paski” raz są obiektem żartów, raz wzburzenia. Sam Adam Bodnar interweniował m.in. w sprawie materiału „Wiadomości” w dniu śmierci Pawła Adamowicza.

 

Adam Bodnar powiedział OKO.press, że jest zobowiązany reagować zawsze, kiedy widzi, że prawa obywateli mogą być naruszane. A raport Rady Języka Polskiego daje podstawę, by tak sądzić. Bodnar dodał, że wciąż czeka, aż KRRiTV ustosunkuje się do listu prezydentów miast.

 

Pod koniec stycznia prezydenci Warszawy, Gdańska, Poznania, Sopotu i Gliwic wystąpili o  sprawdzenie, czy działania „podejmowane wobec Pawła Adamowicza przez spółkę Telewizja Polska S.A. oraz inne jednostki publicznej radiofonii i telewizji, jak również zatrudnionych w nich dziennikarzy, w okresie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zamachu na jego życie […]  mieściły się w granicach uczciwości, rzetelności oraz staranności wymaganych i określonych w zasadach etyki zawodowej dziennikarza, przepisach prawa oraz zasadach współżycia społecznego”.

 

Milczenia wokół pasków jest więcej. Nie wiadomo, kto dokładnie je przygotowuje. W 2017 roku Sieć Obywatelska Watchdog Polska zwróciła się do TVP o udostępnienie nazwisk autorów pasków. Telewizja Polska odmówiła, tłumacząc się ochroną danych osobowych.

 

Z naszych pieniędzy

 

RPO zwraca uwagę na jeszcze jeden wymiar: chodzi o telewizję publiczną, czyli taką, która jest finansowana bezpośrednio przez obywateli (abonament). Abonament powinien „służyć zapewnieniu oferty programowej cechującej się pluralizmem, bezstronnością wyważeniem i niezależnością”.

 

Jeśli Rada Języka Polskiego ma rację, to znaczy — zdaniem RPO — że  „danina publiczna jest jednak wykorzystywana niezgodnie ze swoim przeznaczeniem”.

 

Obóz rządzący nic sobie jednak z dość powszechnej krytyki TVP nie robi. 18 marca 2019 prezydent podpisał ustawę, która przyznaje dotację z budżetu mediom publicznym 1,26 mld zł.

 

PiS dobry, ZNP straszy, Bruksela potęguje chaos

 

Mijają dwa tygodnie od czasu, gdy Rada Języka Polskiego opublikowała sprawozdanie dotyczące pasków „Wiadomości”. Czy twórcy wieczornego serwisu TVP przejęli się analizą Rady?

 

Zebraliśmy paski dotyczące wydarzeń politycznych z wybranych kilku ostatnich dni. Pozostawiamy Państwa ocenie.

 

15 kwietnia 2019, poniedziałek:

 

Pieniądze z OFE trafią na konta emerytów

Opozycja wyśmiewa walkę o interesy rolników

Klęska ZNP: Protest nie zablokował egzaminów

Przez ZNP lekcje będą w wakacje?

Sojusznicy gwarantują Polsce bezpieczeństwo

Polska uniezależnia się od rosyjskiego gazu

Niemcy nie chcą płacić za dramat dzieci

Ceny trzymane w ryzach

 

14 kwietnia 2019, niedziela:

 

Waluta narodowa służy polskiej gospodarce

Czy nauczyciele zdadzą sprawdzian?

Pieniądze dobrze wydane [o 500+]

Gehenna kobiet w niemieckim obozie w Ravensbrück

Rosyjska ekspansja

 

13 kwietnia 2019, sobota:

 

„Europejskie płace, a nie europejskie ceny”

Tylko Niemcy i Holendrzy zyskali na euro

Konwencja opozycji

Kolejne inwestycje w Polskę wschodnią

Polacy nie popierają radykalnych form strajku

„Strajkujący” celebryci

Dzień pamięci ofiar zbrodni katyńskiej

 

12 kwietnia 2019, piątek:

 

Egzaminy zgodnie z planem. Co z maturami?

Szef ZNP straszy maturzystów

Kampania do europarlamentu

Timmermans angażuje się w kampanię w Polsce

Sędzia z Zawiercia zawieszona

Chiński rynek dla polskich firm

Coraz mniej ropy z Rosji

 

4 kwietnia 2019, czwartek:

 

„Jarkowe” już w maju trafi do emerytów

Pawlak: Walka z mafią VAT nie była priorytetem

Rozmowy z nauczycielam i kolejne żądania

Spór z powodu kontrowersyjnego reżysera

NATO wobec agresywnej polityki Kremla

Niemcy i Francja przeciw unijnej Solidarności

Rosyjska rodzina prosi o azyl w Polsce

Debata o początku końca komunizmu w Polsce

Badania IPN w Ravensbruck

Bilans ograniczenia handlu w niedzielę

 

3 kwietnia 2019, środa:

 

ZNP nadal grodzi strajkiem i blokadą egzaminów

Brudna kampania (chodzi o artykuł Andrzeja Rozenka w tygodniku „Nie”)

Blokada zamiast rozmów

Bruksela potęguje polityczny chaos na Wyspach

Frans Timmermans znów przeciw Polsce

Alarm! Podwójne standardy ekoaktywistów — zamek w Stobnicy

 

1 kwietnia 2019, poniedziałek:

 

Rządowa oferta i szansa na porozumienie

„Program „500+” wspiera rodziny już od 3 lat

Koalicja Europejska razem, a jednak osobno

Rozmowy rządu z nauczycielami

PiS zapowiada walkę o prawa internautów

 

[Podoba Ci się ten artykuł? Zapisz się na newsletter Archiwum Osiatyńskiego. W każdą środę dostaniesz wybór najważniejszych tekstów, a czasem również zaproszenia na wydarzenia.]



Autor


Redaktorka, publicystka. Współzałożycielka i wieloletnia wicenaczelna Krytyki Politycznej. Pracowała w „Gazecie Wyborczej”. Socjolożka, studiowała też filozofię i stosunki międzynarodowe. Dumna…


Więcej

Opublikowany

16 kwietnia 2019





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

27.10.2019

„Jesteśmy posłankami, a nie posłami”. 20 parlamentarzystek Lewicy pisze do kancelarii Sejmu. Chcą zmian tabliczek

15.10.2019

Kapela uniewinniony! „Zwycięstwo wolności słowa”. Sąd Najwyższy zdecydował w sprawie „hymnu uchodźców”

06.09.2019

Kempa do Timmermansa: Przeżyliśmy komisarzy sowieckich, przeżyjemy i pana. PiSkówka w Europie

27.08.2019

RPO: „Wyjaśnienie działalności urzędników Ministerstwa Sprawiedliwości jest jednym z najważniejszych zadań państwa”

20.05.2019

TVP zachęca Bodnara do ugody, gdyby przeprosił. RPO: mowy nie ma. Chcą zamrozić obywateli

05.03.2019

Dyscyplinarka grozi sędzi Zabłudowskiej za nagrodę od Adamowicza. „Uchybiła godności urzędu”

12.02.2019

TVP pozywa Adama Bodnara. RPO: „To próba zamknięcia mi ust”

22.11.2018

Marek Ast: „Nie obrażaliśmy sędziów”.

29.10.2018

Masz decydować o ludziach? Idź na ulicę, rozmawiaj z nimi. Sędzia Gwizdak chciał być prezydentem Katowic

24.09.2018

„Marsz, marsz uchodźcy”. Hymnem Jasia Kapeli zajmie się Sąd Najwyższy

02.08.2018

Prezydent: nie uznaję decyzji Sądu Najwyższego. Prawnicy: Duda nie uznaje prawa UE. Anarchia

27.07.2018

Gmyz znieważył konstytucyjny organ państwa. Prof. Monika Płatek zawiadamia prokuraturę



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200