TSUE daje Sądowi Najwyższemu kryteria oceny, czy Izba Dyscyplinarna SN jest niezawisłym sądem

Udostępnij

Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Sąd Najwyższy musi ocenić, czy powołana z rekomendacji nowej KRS Izba Dyscyplinarna SN jest niezależnym sądem w rozumieniu prawa unijnego. Trybunał Sprawiedliwości UE tego nie rozstrzygnął, ale podał SN szczegółowe kryteria, jak to zrobić. Kolejny raz, orzekając w polskiej sprawie, TSUE doprecyzowuje standard niezawisłości sądu



Luksemburski Trybunał wydał wyrok w odpowiedzi na pytania prejudycjalne zadane przez Izbę Pracy Sądu Najwyższego w trzech połączonych sprawach (C-585/18, C-624/18 i C-625/18).

 

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że Sąd Najwyższy sam musi ocenić, czy Izba Dyscyplinarna w Sądzie Najwyższym spełnia wymogi sądu niezależnego i niezawisłego w rozumienia prawa unijnego.

 

Podał Sądowi Najwyższemu szczegółowe kryteria, które ten powinien wziąć pod uwagę. Podkreślił też, że SN przy dokonywaniu oceny musi wziąć pod uwagę wszystkie dostępne mu informacje.

 

Izba Pracy SN zapytała TSUE, czy niezawisłym i niezależnym sądem w rozumieniu prawa Unii Europejskiej jest sąd, który z uwagi na ustrojowy model jego ukształtowania oraz sposób działania, nie daje rękojmi niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej.

 

Izba Pracy SN zapytała TSUE o gwarancje niezawisłości sądów

 

Izba Pracy SN chce rozstrzygnąć, czy może przekazać do innej izbie w SN – Izby Dyscyplinarnej  – sprawę, która do niej wpłynęła. Ma jednak wątpliwości, czy może to zrobić, ponieważ nie jest pewna, czy powołana przez nowy KRS Izba Dyscyplinarna, spełnia wymogi niezależnego sądu w rozumieniu prawa unijnego – czyli takiego, który spełnia warunek skutecznej ochrony sądowej z art. 19.1 Traktatu o Unii Europejskiej w połączeniu z art. 47 Karty Praw Podstawowych.

 

Art. 19.1 Traktatu o UE

 

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej obejmuje Trybunał Sprawiedliwości, Sąd i sądy wyspecjalizowane. Zapewnia on poszanowanie prawa w wykładni i stosowaniu Traktatów. Państwa Członkowskie ustanawiają środki zaskarżenia niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej w dziedzinach objętych prawem Unii.

 

Art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej

 

Każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy. Każdy ma możliwość uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela. Pomoc prawna jest udzielana osobom, które nie posiadają wystarczających środków, w zakresie w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

 

Izba Pracy SN skorzystała ze swojego podstawowego prawa i przed podjęciem decyzji, zadała pytanie prejudycjalne Trybunałowi Sprawiedliwości UE, o wykładnię prawa unijnego.

 

W odpowiedzi na to pytanie, TSUE przedstawił Izbie Pracy Sądu Najwyższego kryteria oceny, czy Izba Dyscyplinarna SN jest sądem spełniającym wymogi niezawisłości w rozumieniu prawa UE.

 

TSUE orzekł, że przy takiej ocenie Izba Pracy SN musi wziąć pod uwagę „obiektywne okoliczności, w jakich został utworzony dany organ, oraz jego cechy, a także sposób, w jaki zostali powołani jego członkowie”.

 

Sędziowie TSUE uważają, że w sytuacji, gdy takie okoliczności i cechy „mogą wzbudzić w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do niezależności tego organu od czynników zewnętrznych, w szczególności od bezpośrednich lub pośrednich wpływów władzy ustawodawczej i wykonawczej, oraz jego neutralności względem ścierających się przed nim interesów.”

 

Trybunału Sprawiedliwości UE podkreślił, że „brak przejawiania przez ten organ oznak niezawisłości lub bezstronności, co mogłoby podważyć zaufanie, jakie sądownictwo powinno budzić w tych jednostkach w społeczeństwie demokratycznym.” – podaje komunikat TSUE.

 

Unijne prawo stanowi, że wyroki TSUE muszą być wykonane niezwłocznie.

 

To już trzeci wyrok TSUE

 

Wielka Izba TSUE nie powtórzyła argumentacji przedstawionej w czerwcu w opinii rzecznika generalnego prof. Jewgienija Tanczewa. Rzecznik Tanczew uznał wówczas, że Krajowa Rada Sądownictwa i powołana przez nią Izba Dyscyplinarna w SN nie spełniają wymogu skutecznej ochrony sądowej w rozumieniu prawa unijnego, o której mówi art. 19 ust.1 Traktatu o Unii Europejskiej i art. 47 Karty Praw Podstawowych UE.

 

Dotychczas TSUE wydał dwa wyroki w sprawach ze skarg Komisji Europejskiej przeciwko polskiemu rządowi. W obu luksemburski Trybunał orzekł, że przeforsowane przez PiS przepisy zmieniające wiek przechodzenia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego i sędziów sądów powszechnych naruszyły unijne prawo.

 

Trybunał Sprawiedliwości UE ma poparcie większości Polek i Polaków

 

sondażu OKO.press wynika, że 58 proc. ankietowanych uważa, że TSUE ma prawo zatrzymać „reformę” sądownictwa PiS, jeśli uzna, że narusza zasady UE. Przeciw jest 1,7 raza mniej – 35 proc. Nawet wśród wyborców PiS 25 proc. daje takie prawo TSUE, wśród pozostałych osób aż 78 proc.

 

Poparcie dla działań Trybunału Sprawiedliwości UE rośnie: w sondażu OKO.press 2018 roku „za” opowiedziało się 54 proc. respondentów.

 

Wyroki TSUE w sprawach skarg Komisji Europejskiej i pytań prejudycjalnych wskazówką dla całej Unii Europejskiej

 

„Polska stała się katalizatorem wypracowywania standardów prawa unijnego w zakresie niezawisłości sądownictwa. Przypuszczam, że wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE w polskich sprawach utworzą wspólny, unijny standard dotyczący minimalnych gwarancji niezależności sądownictwa. Oczywiście, nadal każde państwo członkowskie będzie mogło zorganizować system sądownictwa, w taki sposób, w jaki zechce.

 

Natomiast cała konstrukcja takiego systemu będzie musiała gwarantować niezawisłość sądu i skuteczną ochronę sądową. Trybunał Sprawiedliwości UE nie powie w swoich wyrokach, w jaki dokładnie sposób państwa mają ten cel osiągnąć; ale powie ewentualnie, czy system krajowy spełnia gwarancje europejskie” – wyjaśnia dr Maciej Taborowski, zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich.

 

Taki kierunek rozwoju prawa UE znawcy prawa unijnego przewidywali na łamach Archiwum Osiatyńskiego i OKO.press już w lipcu 2018 roku.

 

Inne pytania prejudycjalne wciąż do rozpatrzenia

 

Do Trybunału Sprawiedliwości UE wpłynęło jeszcze 11 innych pytań prejudycjalnych zadanych przez polskie sądy.

 

Wszystkie pytania dotyczą sądowych „reform” PiS:

 

  • obniżania wieku przechodzenia przez sędziów w stan spoczynku, a także dyskryminacji sędziów ze względu na wiek;
  • statusu nowej Krajowej Rady Sądownictwa,
  • statusu sędziów dwóch nowych izb w Sądzie Najwyższym, czyli Izby Dyscyplinarnej oraz Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych i wydawanych w ramach tych izb wyroków;
  • statusu sędziów powołanych przez nową KRS do Izby Cywilnej w Sądzie Najwyższym i wydawanych przez nich wyroków;
  • uprawnień Ministra Sprawiedliwości do delegowania sędziów do orzekania w sądach różnych szczebli;
  • odwodzenia sędziów zadających pytania prejudycjalne od kontaktu z Trybunałem Sprawiedliwości UE poprzez ustawowy nakaz umorzenia postępowań sądowych, w których zwrócono się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi;
  • wywoływanie efektu mrożącego wobec sędziów i powiązanego z tym modelu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów.

 


 

Kwestie dotyczące praworządności w Polsce oraz w całej Unii Europejskiej będziemy dalej monitorować oraz wyjaśniać na łamach Archiwum Osiatyńskiego, a także – po angielsku – na stronie Rule of Law in Poland.

 

Podoba Ci się ten artykuł? Zapisz się na newsletter Archiwum Osiatyńskiego. W każdą środę dostaniesz wybór najważniejszych tekstów, a czasem również zaproszenia na wydarzenia.



Autor


Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

19 listopada 2019





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

18.02.2020

Atrament zaczernia wodę. Ejchart-Dubois, Mazur i Wawrykiewicz o tym, jak władza kradnie sądy

18.02.2020

Duda wychwala efekty ustawy „dezubekizacyjnej”. Prezydent cieszy się z katastrofalnego prawa

16.02.2020

Łętowska: To była „spółdzielnia”, sędziów skrzyknięto do udzielania poparcia. Trzeba wybrać nową KRS

07.02.2020

Jest pierwsza lista poparcia do neo-KRS! Oto tajemnica wydarta władzy

05.02.2020

Duda dopuszcza, że z listami poparcia do KRS może być coś nie tak

30.01.2020

TK postanowił zawiesić uchwałę SN. Prof. Łętowska: „To obraza konstytucji, prawa i sprawiedliwości”

30.01.2020

Europa nie miażdży państw UE. To one są Europą. Wywiad OKO.press z Prezesem Trybunału Sprawiedliwości UE

24.01.2020

PILNE. Sąd Najwyższy: sędziowie powołani z udziałem neo-KRS nie powinni orzekać

23.01.2020

Prof. Bogdanowicz: KRS powinna zawiesić działalność po listopadowym wyroku TSUE [ekspertyza]

18.01.2020

Duda gorliwie promuje zmiany Ziobry i stawia na izolację Polski. Analizujemy słowa prezydenta

26.12.2019

Duda po polsku strofuje „obcych prawników”. Zrozumieli i odpowiadają: „To kolejny powód do interwencji KE”

19.12.2019

Prof. Mikuli: Jeśli Sejm przyjmie ustawę dyscyplinującą, trzeba rozpocząć Polexit

18.12.2019

RPO: „Ustawa dyscyplinująca” sprzeczna z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym

17.12.2019

Gersdorf: To nie sędziowie niszczą i anarchizują Państwo Polskie. To władza polityczna

15.12.2019

Komitet Helsiński i Towarzystwo Prawa Konstytucyjnego: ustawa dyscyplinująca to wstęp do Polexitu

14.12.2019

Koniec trójpodziału władz i zamach na Konstytucję. Sędziowie, adwokaci, prokuratorzy zagrożeni

12.12.2019

Eurobajki min. Szymańskiego. Ujawniamy dokument z dyskusji o Polsce w Radzie ds. Ogólnych 10 grudnia

12.12.2019

Jak bronić praw człowieka przed mściwą władzą i katastrofą klimatyczną? Kongres Praw Obywatelskich

11.12.2019

Apel do von der Leyen: TSUE musi powstrzymać rzeczników, Izbę Dyscyplinarną i KRS. Czas najwyższy!

10.12.2019

Gersdorf: Po wyrokach TSUE i SN dalsza działalność Izby Dyscyplinarnej narusza porządek prawny



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200