Rząd zamknął Polaków w domach. Odwiedziny u przyjaciół i kochanków zakazane

Udostępnij

Dziennikarz OKO.press, wcześniej "Gazety Wyborczej". Absolwent Filozofii UW i Polskiej Szkoły Reportażu. Był nominowany do Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarskiej i Nagrody…

Więcej

Od środy w całej Polsce obowiązuje zakaz przemieszczania się oraz zakaz spotkań i zebrań. Rozporządzenie ministra zdrowia przewiduje jednak kilka wyjątków. Wyjaśniamy, co i z kim wolno. Ale prof. Tuleja ostrzega, że rozporządzenie jest niekonstytucyjne, bo ogranicza prawa i wolności bez wprowadzenia stanu nadzwyczajnego



Premier i minister zdrowia zapowiedzieli nowe ograniczenia praw obywateli już podczas konferencji we wtorek 24 marca 2020 o godz. 13:00. Treść przepisów poznaliśmy jednak dopiero w około godziny 21:00, a zaczęły obowiązywać już od północy z wtorku na środę. Policja od razu zabrała się za ich egzekwowanie.

 

„Zwykle jesteśmy zwolennikami, żeby dać czas na zapoznanie się z przepisami, ale tutaj tego czasu nie ma. Te przepisy już jutro będą surowo egzekwowane” – zapowiadał we wtorek w TVN24 rzecznik Komendy Głównej Policji.

 

Prof. Piotr Tuleja, sędzia TK w stanie spoczynku, mówi OKO.press: „Wprowadzenie takich ograniczeń jest konstytucyjnie dopuszczalne, ale dopiero po wprowadzeniu któregoś ze stanów nadzwyczajnych. W tym przypadku stanu klęski żywiołowej. Wydaje mi się, że jedynym powodem do jego nieogłaszania jest to, że postawiłoby to pod znakiem zapytania wybory prezydenckie, które mają odbyć się 10 maja”. (Cały komentarz prof. Tulei niżej).

 

Ulicami Warszawy już wczoraj jeździły radiowozy z głośnikami, z których płynął przekaz do obywateli: zostańcie w domach, nie gromadźcie się, w razie konieczności zachowajcie od siebie dwumetrową odległość.

 

Obowiązująca od środy nowelizacja rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii nie oznacza jednak zupełnego zakazu wychodzenia z domu. Na stronach rządowych pojawił się komunikat, streszczający najważniejsze wyjątki. Poniżej przytaczamy go dosłownie:

 

„Do 11 kwietnia włącznie nie będzie można się swobodnie przemieszczać poza celami bytowymi, zdrowotnymi, zawodowymi. Obostrzenie nie dotyczy więc:

 

  • dojazdu do pracy. Jeśli jesteś pracownikiem, prowadzisz swoją firmę, czy gospodarstwo rolne, masz prawo dojechać do swojej pracy. Masz również prawo udać się po zakup towarów i usług związanych ze swoją zawodową działalnością;
  • wolontariatu. Jeśli działasz na rzecz walki z koronawirusem i pomagasz potrzebującym przebywającym na kwarantannie lub osobom, które nie powinny wychodzić z domu, możesz się przemieszczać w ramach tej działalności;
  • załatwiania spraw niezbędnych do życia codziennego. Będziesz mógł się przemieszczać, aby zrobić niezbędne zakupy, wykupić lekarstwa, udać się do lekarza, opiekować się bliskimi, wyprowadzić psa.

 

Ważne! Przemieszczać się będzie można jedynie w grupie do dwóch osób. Obostrzenie to nie dotyczy rodzin”.

 

Poza tym strona rządowa wylicza kilka dodatkowych zakazów i wyjątków:

 

  • „Nowe przepisy zakazują także wszelkich zgromadzeń, spotkań, imprez czy zebrań. Będziesz mógł się jednak spotykać z najbliższymi”;
  • „w autobusie, tramwaju lub metrze tylko połowa miejsc siedzących może być zajęta”;
  • „we mszy lub innym obrzędzie religijnym nie będzie mogło uczestniczyć jednocześnie więcej niż 5 osób – wyłączając z tego osoby sprawujące posługę”;
  • „ograniczenia co do liczby osób nie dotyczą zakładów pracy”.

 

Z kim można być we wspólnym pożyciu?

 

Lektura tych zaleceń rodzi mnóstwo wątpliwości. Część z nich rozwiewa seria pytań i odpowiedzi na stronie rządowej. Zarazem rodzą one jednak nowe pytania.

 

Czytamy na niej, że za „niezbędną do życia sprawę” można uznać m.in. spacer do parku lub lasu, bieganie lub jazdę na rowerze. Zgodnie z podaną wyżej regułą można wykonywać te aktywności w grupach co najwyżej dwuosobowych. ”Nie dotyczy do jednak rodzin” – zastrzeżono. Wykluczona jest za to zabawa na placach zabaw.

 

Według tych zasad wynika więc, że poza kontekstem zawodowym lub religijnym, można spotykać się na odległość mniejszą niż 1,5-metrową tylko z rodziną lub najbliższymi.

 

Kto dokładnie zalicza się do tej grupy? Rozporządzenie ministra posługuje się definicją “osoby najbliższej” zaczerpniętą z kodeksu karnego (art. 115, par. 11):

 

Osobą najbliższą jest:

 

  • małżonek,
  • wstępny (czyli np. matka, dziadek, prababka, itd.),
  • zstępny (czyli dziecko, wnuk, prawnuk, itd.),
  • rodzeństwo,
  • powinowaty w tym samym stopniu (czyli np. teściowa, szwagier),
  • osoba pozostająca w stosunku przysposobienia,
  • osoba pozostająca we wspólnym pożyciu (w tym także partner tej samej płci).

 

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego o wspólnym pożyciu można mówić dopiero wtedy, gdy (co najmniej) dwie osoby łączy zarazem więź emocjonalna, wspólne gospodarstwo domowe i „obcowanie płciowe”.

 

Z tak rozumianymi najbliższymi możemy spotykać się całkowicie legalnie, ale wzajemne odwiedziny muszą być uzasadnione “zaspokajaniem niezbędnych potrzeb związanych z bieżącymi sprawami życia codziennego”.

 

Czyli – jak pisaliśmy wyżej – można pójść np. do babci, żeby zanieść jej zakupy albo wyprowadzić psa. Od wizyty u szwagra w sile wieku należy jednak się powstrzymać, o ile nie jest to naprawdę konieczne. Nowe rozporządzenie ministra zdrowia zakazuje więc zbliżania się znajomym i przyjaciołom, a nawet kochankom, i parom, które nie mieszkają ze sobą.

 

Rozporządzenie pozwala też na „wykonywania ochotniczo i bez wynagrodzenia świadczeń na rzecz przeciwdziałania skutkom COVID-19, w tym w ramach wolontariatu”. Bez obaw można więc pomagać w robieniu zakupów sąsiadom, nawet jeśli nie są nam najbliżsi.

 

Policjant nie da się nabrać

 

Jak te zakazy będą egzekwowane? Zapytaliśmy Komendę Główną Policji, czy wydała już funkcjonariuszom wytyczne, ale nie dostaliśmy dotąd odpowiedzi. Na internetowej stronie policji można znaleźć jedynie komunikat rządowy.

 

Rzecznik KGP w TVN24 zapowiadał, że policjanci będą zachowywać zdrowy rozsądek.

 

“Jeśli policjant będzie widział osobę, która idzie z siatką zakupów, a mieszka tuż obok, to będzie jasne, że idzie z pobliskiego sklepu czy apteki. Ale jeżeli to będzie osoba oddalona o 20 km od miejsca zamieszkania, 100 km od miejsca pracy, tłumaczenie, że właśnie wyszła na zakupy czy właśnie wraca z zakładu pracy, jest już tłumaczeniem mało prawdopodobnym” – tłumaczył Mariusz Ciarka z KGP.

 

Podczas wtorkowej konferencji premiera i ministra zdrowia zapowiedziano, że za złamanie zakazu przemieszczania się grozi kara do 5000 złotych. Rozporządzenie ministra nie wspomina jednak o żadnych sankcjach.

 

Rzecznik KGP zapytany na Twitterze przez Patryka Wachowca, analityka prawnego FOR, o podstawę prawną ewentualnych kar, odpowiedział, że jest nią art. 54 kodeksu wykroczeń.

 

Mówi on, że „Kto wykracza przeciwko wydanym z upoważnienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu się w miejscach publicznych, podlega karze grzywny do 500 złotych albo karze nagany”. Premier Morawiecki przesadził więc dziesięciokrotnie. Policjanci za złamanie zakazu przemieszczania się będą mogli wystawić mandat lub wysłać wniosek o ukaranie do sądu. Od wydanego wyroku nakazowego można się odwołać.

 

Prof. Tuleja: rozporządzenie jest niekonstytucyjne

 

Wtorkowa nowelizacja rozporządzenia ministra zdrowia jest kolejnym zaostrzeniem ograniczeń praw obywatelskich. Zapytaliśmy prof. Piotra Tuleję, sędziego Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, czy można je wprowadzać w ten sposób.

 

“Moim zdaniem odpowiedź jest oczywista: nie można. To rozporządzenie praktycznie zawiesza niektóre prawa i wolności konstytucyjne. Są wątpliwości, czy można to zrobić ustawą, a co dopiero rozporządzeniem. To jest niedopuszczalne.

 

Oczywiście wprowadzenie takich ograniczeń jest konstytucyjnie dopuszczalne, ale dopiero po wprowadzeniu któregoś ze stanów nadzwyczajnych. W tym przypadku stanu klęski żywiołowej.

 

Wydaje mi się, że jedynym powodem do jego nieogłaszania jest to, że postawiłoby to pod znakiem zapytania wybory prezydenckie, które mają odbyć się 10 maja”.

 

Wcześniej w OKO.press ostro oceniła pomysł wyborów w czasach epidemii m.in. prof. Ewa Łętowska („To szwindel, podmiana etykiety”) i były przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej Wojciech Hermeliński („Nie można robić farsy z wyborów”).

 


 

Kwestie dotyczące praworządności w Polsce oraz w całej Unii Europejskiej będziemy dalej monitorować oraz wyjaśniać na łamach Archiwum Osiatyńskiego, a także – po angielsku – na stronie Rule of Law in Poland.

 

Podoba Ci się ten artykuł? Zapisz się na newsletter Archiwum Osiatyńskiego. W każdą środę dostaniesz wybór najważniejszych tekstów, a czasem również zaproszenia na wydarzenia.



Autor


Dziennikarz OKO.press, wcześniej "Gazety Wyborczej". Absolwent Filozofii UW i Polskiej Szkoły Reportażu. Był nominowany do Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarskiej i Nagrody…


Więcej

Opublikowany

26 marca 2020







Inne artykuły tego autora

07.08.2020

Zmarł po interwencji policji. Miał ślady pałki i duszenia. Prokuratura umarza śledztwo

05.08.2020

Prokuratura wznowi śledztwo w sprawie Polskiej Fundacji Narodowej

03.07.2020

Skarżymy kancelarię Dudy do sądu. Nie odpowiada na pytania OKO.press od 119 dni

03.07.2020

Prokuratura zajmie się Ardanowskim. Pozwolił na stosowanie szkodliwego dla pszczół środka, zakazanego w UE

18.05.2020

RPO do Kamińskiego: policja nie powinna używać siły, a zakaz zgromadzeń jest niekonstytucyjny

17.05.2020

Senator Bury z KO powalony przez policję i wepchnięty do suki. Bo bronił manifestantów [WYWIAD]

16.05.2020

Zgromadzenia w epidemii legalne? Pierwszy test dziś o godz. 15.

07.05.2020

Prof. Zoll: Prawo w Polsce w ogóle przestało obowiązywać [WYWIAD]

07.05.2020

Przekupywanie posłów to przestępstwo. PiS znów próbował, choć już raz na tym się naciął

25.04.2020

Policja ściga operatorkę OKO.press za filmowanie przed domem Kaczyńskiego

24.04.2020

Projekt PiS znacznie utrudnia udział obserwatorów w wyborach korespondencyjnych

23.04.2020

Ujawniamy. Pracownicy KRUS sami rozwozili listy promujące Dudę. “Takich akcji nie było nawet za Leppera”

20.04.2020

Prof. Piotrowski o liście Dudy do rolników: „To ulotka wyborcza, która tylko udaje informację”

18.04.2020

Minister rolnictwa przyznaje się OKO.press: Ja zdecydowałem o rozesłaniu listu Dudy przez KRUS

17.04.2020

Duda robi kampanię za publiczne pieniądze. KRUS rozesłał jego list nawet do 1,3 mln osób

11.04.2020

Sanepid ukarał cię za złamanie zakazu przemieszczania się? Możesz się odwołać! [PORADNIK]

09.03.2020

Ekspert PiS plagiatorem. Odwołał się od kary i… dostał wyższą: dwa lata zakazu nauczania

02.03.2020

RPO broni sędziego Tulei: miał obowiązek ujawnić, że posłowie PiS składali fałszywe zeznania

27.02.2020

Ziobro nie dostanie 292 mln zł z funduszy norweskich. Bo niszczy niezależność sądów

23.02.2020

Izba Dyscyplinarna SN złożyła skargę do neo-KRS na rzecznika dyscyplinarnego Ziobry



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200