Sąd Najwyższy szachuje prezydenta i KRS. O co chodzi z zawieszeniem stosowania ustawy o SN

Udostępnij

Absolwentka prawa i filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowała m.in. w Dwutygodniku, Res Publice Nowej i Magazynie Kulturalnym.

Więcej

2 sierpnia 2018 rzecznik Sądu Najwyższego ogłosił, że SN skierował do Trybunału Sprawiedliwości pięć pytań prejudycjalnych. Wszystkie dotyczą kwestii przechodzenia w stan spoczynku sędziów powyżej 65. roku życia. Zadając pytania, SN jednocześnie zawiesił stosowanie kontrowersyjnych przepisów ustawy o SN. Wyjaśniamy, o co chodzi w tej procedurze



Sąd Najwyższy zdecydował się na krok, o którym spekulowano od jakiegoś czasu. Podczas konferencji prasowej 2 sierpnia, rzecznik SN, sędzia Michał Laskowski ogłosił, że do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej skierowano pięć pytań prejudycjalnych. Wszystkie dotyczą wątpliwości wokół przechodzenia w stan spoczynku sędziów według przepisów znowelizowanej ustawy o Sądzie Najwyższym. PiS obniżył ten wiek z 70 do 65 lat. W związku z czym Pierwszym Prezesem miałaby przestać być prof. Małgorzata Gersdorf.

 

W dodatku Sąd Najwyższy zawiesił stosowanie przepisów, o które toczy się spór. W związku z tym do czasu udzielenia przez Trybunał Sprawiedliwości odpowiedzi żadne organy polskiego państwa nie mogą stosować ustawy. Dotyczy to zwłaszcza Krajowej Rady Sądownictwa i prezydenta.

 

Ile czasu zajmie TSUE rozpatrzenie pytań prejudycjalnych?

 

Dr Piotr Bogdanowicz z Katedry Prawa Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego: jeśli TSUE będzie pracował w zwykłym trybie, wówczas możemy się spodziewać orzeczenia TSUE w ciągu ok. 16 miesięcy jeśli jednak zdecyduje się na orzekanie w przyśpieszonym trybie – wtedy może wydać orzeczenie w przeciągu 7 miesięcy.

 

Czego możemy się spodziewać po orzeczeniu TSUE?

 

Patrząc na ostatnie orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w sprawie sędziów portugalskich oraz Artura Celmera, a także przywoływane w tych sprawach wcześniejsze orzecznictwo, Trybunał może orzec, że kilka przepisów ustawy o SN z 8 grudnia 2017 sprzeciwia się przepisom prawa unijnego – mówi dr Bogdanowicz. Chodzi o art. 37 (dotyczący przechodzenia sędziów w stan spoczynku), art. 39 (dotyczący roli Prezydenta w przechodzeniu sędziów w stan spoczynku) czy art. 111 (przepisy przejściowe dotyczące wieku sędziów przechodzących w stan spoczynku).

 

SN rozpatrywał sprawę obowiązku opłacania składek ubezpieczeń społecznych przez Polskich obywateli w innych krajach UE. I w związku z nią zadał swoje pięć pytań.

 

„Sąd Najwyższy nabrał w tej sprawie wątpliwości i skierował jej rozpatrzenie do składu 7 sędziów SN” – tłumaczył podczas konferencji sędzia Laskowski. „W tym składzie był jeden z sędziów, którzy ukończyli 65 lat i wobec którego toczy się procedura stwierdzenia przejścia w stan spoczynku. I właśnie na tym tle skład orzekający zdecydował się zadać TSUE pytania dotyczące przepisów regulujących te kwestie.

 

Kiedy sędziowie dostrzegają możliwość niespójności między prawem UE, a prawem krajowym, to mają obowiązek zadania takiego pytania. To nie jest kwestia uznaniowa”.

 

O co pyta Sąd Najwyższy?

 

Pierwsze pytanie dotyczy zasady nieusuwalności sędziów regulowanej przez traktaty unijne (art. 19 ust. 1 TUE, tj. zasady skutecznej ochrony sądowej; art. 2 TUE dotyczący zasad państwa prawa) oraz Kartę Praw Podstawowych (art. 47).

 

Zdaniem SN stosowanie nowych przepisów o obniżonym wieku przechodzenia w stan spoczynku do orzekających sędziów oraz przenoszenia ich w stan spoczynku wbrew ich woli stoi w sprzeczności z prawem UE.

 

Drugie pytanie dotyczy zgody organu władzy wykonawczej na dalsze orzekania sędziów powyżej 65. roku życia. SN pyta o wykładnię prawa unijnego. Chodzi tu oczywiście o decyzję prezydenta i kontrasygnatę premiera (która jest kwestią sporną). Zdaniem SN takie rozwiązanie budzi wątpliwości co do niezawisłości i jest niezgodne z dotychczasowym orzecznictwem Trybunału.

 

Trzecie pytanie dotyczy zakazu dyskryminacji ze względu na wiek. Sąd Najwyższy poprosił o potwierdzenie wykładni dokonanej w orzeczeniu w sprawie C-286/12 Komisja przeciwko Węgrom. TSUE orzekł wtedy, że obligatoryjne przeniesienie w stan spoczynku sędziów, prokuratorów i notariuszy z chwilą ukończenia 62. roku życia nie jest zgodne z przepisami dyrektywy 200/78/WE.

 

Czwarte pytanie to prośba do TSUE o doprecyzowanie, w jaki sposób Sąd Najwyższy powinien realizować unijną dyrektywę o zakazie dyskryminacji ze względu na wiek. SN pyta Trybunał, czy sędzia który ukończył 65. rok życia może dalej orzekać, mimo negatywnej decyzji prezydenta wydanej na podstawie znowelizowanej ustawy o Sądzie Najwyższym. SN stoi na stanowisku, że może odmówić stosowania przepisów niezgodnych z dyrektywą.

 

Piąte pytanie dotyczy możliwości zastosowania środka zabezpieczającego w postaci zawieszenia stosowania prawa krajowego, wobec którego istnieje podejrzenie, że jest niezgodne z prawem unijnym.

 

SN zdecydował, że na podstawie art. 755 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego zawiesi stosowanie art. 111, 37 i 39 ustawy o Sądzie Najwyższym.

 

Takie postanowienie o zabezpieczeniu wiąże wszystkie organy państwa do czasu udzielenia przez Trybunał Sprawiedliwości odpowiedzi na te pytania. Aż do tego rozstrzygnięcia KRS i prezydent nie powinni podejmować czynności wobec sędziów którzy ukończyli 65. rok życia i wyrazili wolę dalszego orzekania.

 

O co chodzi z „zawieszeniem”?

 

Sąd Najwyższy, powołując się na art. 755 par. 1 kpc, postępuje zgodnie ze ścieżką wytoczoną przez Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu w sprawie C-432/05 Unibet. W sprawie tej sąd krajowy spytał TS, czy zasada skutecznej ochrony prawnej regulowana przez prawo UE wymaga, by w porządku prawnym danego kraju istniała możliwość zawieszenia stosowania przepisów krajowych aż do wyroku w kwestii ich zgodności z prawem UE.

 

W lipcu wyrok ten komentował dla OKO.press dr Maciej Taborowski, sugerując, że polskie sądy powinny podążać „luksemburską ścieżką”:

 

„Odpowiadając na to pytanie sądu krajowego, TS stwierdził, że

 

zasadę skutecznej ochrony sądowej należy interpretować w ten sposób, że wymaga ona istnienia w porządku prawnym państwa członkowskiego możliwości skorzystania ze środków tymczasowych polegających na zawieszeniu stosowania przepisów krajowych do czasu wydania przez właściwy sąd rozstrzygnięcia w przedmiocie ich zgodności z prawem wspólnotowym,

 

jeżeli ich zastosowanie jest konieczne w celu zapewnienia całkowitej skuteczności przyszłemu orzeczeniu w przedmiocie istnienia uprawnień dochodzonych na podstawie prawa wspólnotowego (C-432/05, pkt 77).

 

Na mocy zasady pierwszeństwa prawa unijnego, sądy krajowe mogą, w razie sprzeczności prawa krajowego z prawem unijnym, całkowicie odmówić zastosowania ustawy krajowej (np. sprzecznej z zasadą skutecznej ochrony sądowej).

 

Zatem środek w postaci zawieszenia stosowania przepisów krajowych powoduje taki skutek jedynie tymczasowo – do czasu rozstrzygnięcia sprawy i wyjaśnienia, czy rzeczywiście prawo krajowe jest sprzeczne z prawem UE”.

 

Treść całej analizy dr. Taborowskiego dostępna jest poniżej:

 

Luksemburska ścieżka dla polskich sądów. Zapytać Trybunał Sprawiedliwości

 


 

 



Powiązane raporty


Autor


Absolwentka prawa i filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowała m.in. w Dwutygodniku, Res Publice Nowej i Magazynie Kulturalnym.


Więcej

Opublikowany

3 sierpnia 2018





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

18.02.2020

„Nie czuję się gorszym sędzią” – mówi Marcin Łochowski z Izby Kontroli Nadzwyczajnej SN

16.02.2020

Rzecznik KRS uciułał 88 proc. podpisów w Ministerstwie Sprawiedliwości [PRZEŚWIETLAMY LISTY]

12.02.2020

Chcą dyscyplinarek dla… sędziów Izby Dyscyplinarnej. To oni zawiesili sędziego Juszczyszyna

11.02.2020

Izba Kontroli Nadzwyczajnej w białych rękawiczkach zdusi uchwałę SN. Ujawniamy chytry plan władzy

09.02.2020

Patryk Jaki cytuje „na bezczela”. Wybiera kawałki zdań z wyroku TSUE. I wychodzi jak PiS chce

07.02.2020

Komisja Europejska reaguje na podpis prezydenta: „Jeśli zajdzie potrzeba, będziemy działać bez wahania”

05.02.2020

Sędzia Laskowski rozwiewa wątpliwości. Nikt jeszcze tak dokładnie nie wyjaśnił, co oznacza uchwała SN

30.01.2020

Sąd Najwyższy: Marszałek Sejmu złożyła wniosek do TK w złej wierze. Postępowanie powinno być umorzone

29.01.2020

Adwokatura kieruje do TSUE pytania prejudycjalne ws. Izby Dyscyplinarnej. Pierwszy raz w historii

26.01.2020

Według PiS uchwała SN „niszczy państwo prawa” i „narusza Konstytucję” [analiza propagandy]

24.01.2020

PILNE. Głosami PiS Sejm odrzucił weto Senatu. Ustawa kagańcowa czeka na podpis prezydenta

09.01.2020

Turecki sędzia z więzienia wzywa do udziału w sobotnim Marszu Tysiąca Tóg w Warszawie

02.01.2020

WAŻNE. Piotrowicz musi przeprosić prof. Gersdorf i prof. Rączkę za słowa o „złodziejach”

25.12.2019

Sędzia Laskowski: „My, sędziowie, jesteśmy państwowcami” [TYLKO W OKO.press]

20.12.2019

PILNE. Sejm przegłosował ustawę dyscyplinującą. „Uchwalamy polskie prawo!”

20.12.2019

Ustawa dyscyplinująca głosami PiS idzie do komisji. Relacjonujemy obrady Sejmu wydarzenie po wydarzeniu

17.12.2019

Sąd Najwyższy o ustawie dyscyplinującej: To krok do polexitu i zabezpieczenie dla prezydenta Dudy

13.12.2019

PiS blefuje w sprawie Banasia. Zmiana konstytucji nie umożliwi odwołania „pancernego Mariana”

10.12.2019

Rzecznik Praw Obywatelskich staje w obronie sędziego Pawła Juszczyszyna

06.12.2019

Czy sędziowie powołani z udziałem neo-KRS powstrzymają się od orzekania? Ich wyroki są do podważenia



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200