Sąd Najwyższy szachuje prezydenta i KRS. O co chodzi z zawieszeniem stosowania ustawy o SN

Udostępnij

Absolwentka prawa i filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowała m.in. w Dwutygodniku, Res Publice Nowej i Magazynie Kulturalnym.

Więcej

2 sierpnia 2018 rzecznik Sądu Najwyższego ogłosił, że SN skierował do Trybunału Sprawiedliwości pięć pytań prejudycjalnych. Wszystkie dotyczą kwestii przechodzenia w stan spoczynku sędziów powyżej 65. roku życia. Zadając pytania, SN jednocześnie zawiesił stosowanie kontrowersyjnych przepisów ustawy o SN. Wyjaśniamy, o co chodzi w tej procedurze



Sąd Najwyższy zdecydował się na krok, o którym spekulowano od jakiegoś czasu. Podczas konferencji prasowej 2 sierpnia, rzecznik SN, sędzia Michał Laskowski ogłosił, że do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej skierowano pięć pytań prejudycjalnych. Wszystkie dotyczą wątpliwości wokół przechodzenia w stan spoczynku sędziów według przepisów znowelizowanej ustawy o Sądzie Najwyższym. PiS obniżył ten wiek z 70 do 65 lat. W związku z czym Pierwszym Prezesem miałaby przestać być prof. Małgorzata Gersdorf.

 

W dodatku Sąd Najwyższy zawiesił stosowanie przepisów, o które toczy się spór. W związku z tym do czasu udzielenia przez Trybunał Sprawiedliwości odpowiedzi żadne organy polskiego państwa nie mogą stosować ustawy. Dotyczy to zwłaszcza Krajowej Rady Sądownictwa i prezydenta.

 

Ile czasu zajmie TSUE rozpatrzenie pytań prejudycjalnych?

 

Dr Piotr Bogdanowicz z Katedry Prawa Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego: jeśli TSUE będzie pracował w zwykłym trybie, wówczas możemy się spodziewać orzeczenia TSUE w ciągu ok. 16 miesięcy jeśli jednak zdecyduje się na orzekanie w przyśpieszonym trybie – wtedy może wydać orzeczenie w przeciągu 7 miesięcy.

 

Czego możemy się spodziewać po orzeczeniu TSUE?

 

Patrząc na ostatnie orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w sprawie sędziów portugalskich oraz Artura Celmera, a także przywoływane w tych sprawach wcześniejsze orzecznictwo, Trybunał może orzec, że kilka przepisów ustawy o SN z 8 grudnia 2017 sprzeciwia się przepisom prawa unijnego – mówi dr Bogdanowicz. Chodzi o art. 37 (dotyczący przechodzenia sędziów w stan spoczynku), art. 39 (dotyczący roli Prezydenta w przechodzeniu sędziów w stan spoczynku) czy art. 111 (przepisy przejściowe dotyczące wieku sędziów przechodzących w stan spoczynku).

 

SN rozpatrywał sprawę obowiązku opłacania składek ubezpieczeń społecznych przez Polskich obywateli w innych krajach UE. I w związku z nią zadał swoje pięć pytań.

 

„Sąd Najwyższy nabrał w tej sprawie wątpliwości i skierował jej rozpatrzenie do składu 7 sędziów SN” – tłumaczył podczas konferencji sędzia Laskowski. „W tym składzie był jeden z sędziów, którzy ukończyli 65 lat i wobec którego toczy się procedura stwierdzenia przejścia w stan spoczynku. I właśnie na tym tle skład orzekający zdecydował się zadać TSUE pytania dotyczące przepisów regulujących te kwestie.

 

Kiedy sędziowie dostrzegają możliwość niespójności między prawem UE, a prawem krajowym, to mają obowiązek zadania takiego pytania. To nie jest kwestia uznaniowa”.

 

O co pyta Sąd Najwyższy?

 

Pierwsze pytanie dotyczy zasady nieusuwalności sędziów regulowanej przez traktaty unijne (art. 19 ust. 1 TUE, tj. zasady skutecznej ochrony sądowej; art. 2 TUE dotyczący zasad państwa prawa) oraz Kartę Praw Podstawowych (art. 47).

 

Zdaniem SN stosowanie nowych przepisów o obniżonym wieku przechodzenia w stan spoczynku do orzekających sędziów oraz przenoszenia ich w stan spoczynku wbrew ich woli stoi w sprzeczności z prawem UE.

 

Drugie pytanie dotyczy zgody organu władzy wykonawczej na dalsze orzekania sędziów powyżej 65. roku życia. SN pyta o wykładnię prawa unijnego. Chodzi tu oczywiście o decyzję prezydenta i kontrasygnatę premiera (która jest kwestią sporną). Zdaniem SN takie rozwiązanie budzi wątpliwości co do niezawisłości i jest niezgodne z dotychczasowym orzecznictwem Trybunału.

 

Trzecie pytanie dotyczy zakazu dyskryminacji ze względu na wiek. Sąd Najwyższy poprosił o potwierdzenie wykładni dokonanej w orzeczeniu w sprawie C-286/12 Komisja przeciwko Węgrom. TSUE orzekł wtedy, że obligatoryjne przeniesienie w stan spoczynku sędziów, prokuratorów i notariuszy z chwilą ukończenia 62. roku życia nie jest zgodne z przepisami dyrektywy 200/78/WE.

 

Czwarte pytanie to prośba do TSUE o doprecyzowanie, w jaki sposób Sąd Najwyższy powinien realizować unijną dyrektywę o zakazie dyskryminacji ze względu na wiek. SN pyta Trybunał, czy sędzia który ukończył 65. rok życia może dalej orzekać, mimo negatywnej decyzji prezydenta wydanej na podstawie znowelizowanej ustawy o Sądzie Najwyższym. SN stoi na stanowisku, że może odmówić stosowania przepisów niezgodnych z dyrektywą.

 

Piąte pytanie dotyczy możliwości zastosowania środka zabezpieczającego w postaci zawieszenia stosowania prawa krajowego, wobec którego istnieje podejrzenie, że jest niezgodne z prawem unijnym.

 

SN zdecydował, że na podstawie art. 755 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego zawiesi stosowanie art. 111, 37 i 39 ustawy o Sądzie Najwyższym.

 

Takie postanowienie o zabezpieczeniu wiąże wszystkie organy państwa do czasu udzielenia przez Trybunał Sprawiedliwości odpowiedzi na te pytania. Aż do tego rozstrzygnięcia KRS i prezydent nie powinni podejmować czynności wobec sędziów którzy ukończyli 65. rok życia i wyrazili wolę dalszego orzekania.

 

O co chodzi z „zawieszeniem”?

 

Sąd Najwyższy, powołując się na art. 755 par. 1 kpc, postępuje zgodnie ze ścieżką wytoczoną przez Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu w sprawie C-432/05 Unibet. W sprawie tej sąd krajowy spytał TS, czy zasada skutecznej ochrony prawnej regulowana przez prawo UE wymaga, by w porządku prawnym danego kraju istniała możliwość zawieszenia stosowania przepisów krajowych aż do wyroku w kwestii ich zgodności z prawem UE.

 

W lipcu wyrok ten komentował dla OKO.press dr Maciej Taborowski, sugerując, że polskie sądy powinny podążać „luksemburską ścieżką”:

 

„Odpowiadając na to pytanie sądu krajowego, TS stwierdził, że

 

zasadę skutecznej ochrony sądowej należy interpretować w ten sposób, że wymaga ona istnienia w porządku prawnym państwa członkowskiego możliwości skorzystania ze środków tymczasowych polegających na zawieszeniu stosowania przepisów krajowych do czasu wydania przez właściwy sąd rozstrzygnięcia w przedmiocie ich zgodności z prawem wspólnotowym,

 

jeżeli ich zastosowanie jest konieczne w celu zapewnienia całkowitej skuteczności przyszłemu orzeczeniu w przedmiocie istnienia uprawnień dochodzonych na podstawie prawa wspólnotowego (C-432/05, pkt 77).

 

Na mocy zasady pierwszeństwa prawa unijnego, sądy krajowe mogą, w razie sprzeczności prawa krajowego z prawem unijnym, całkowicie odmówić zastosowania ustawy krajowej (np. sprzecznej z zasadą skutecznej ochrony sądowej).

 

Zatem środek w postaci zawieszenia stosowania przepisów krajowych powoduje taki skutek jedynie tymczasowo – do czasu rozstrzygnięcia sprawy i wyjaśnienia, czy rzeczywiście prawo krajowe jest sprzeczne z prawem UE”.

 

Treść całej analizy dr. Taborowskiego dostępna jest poniżej:

 

Luksemburska ścieżka dla polskich sądów. Zapytać Trybunał Sprawiedliwości

 


 

 



Powiązane raporty


Autor


Absolwentka prawa i filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowała m.in. w Dwutygodniku, Res Publice Nowej i Magazynie Kulturalnym.


Więcej

Opublikowany

3 sierpnia 2018





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

10.07.2020

Co planuje PiS, jeśli wygra Duda? Zamach na wolne media, sądy, RPO, organizacje pozarządowe

09.07.2020

Demonstrujący pod TVP uniewinnieni. Sędzia Biliński: Protesty to sól demokracji

03.07.2020

Prokuratura postawiła zarzuty obrazy uczuć religijnych za rozklejanie „tęczowych Maryjek”

17.06.2020

Wójt z PiS pisze do RPO: Ideologia LGBT to szatańskie opętanie, erotyzm i seks

09.06.2020

Sukces sędziego Żurka. Izba Kontroli Nadzwyczajnej uchyla uchwałę KRS, powołując się na prawo UE

02.06.2020

Senat niemal jednomyślnie przyjął ustawę wyborczą. Co PiS zrobi w Sejmie z poprawkami?

28.05.2020

Łętowska: Te wybory nie będą konstytucyjne. Ja bym zostawiła szwindel władzy w jego paskudnej nagości

13.05.2020

„Zamieniliście Sasina na Witek”. PiS znów w 10 godzin przepchnął nową ustawę wyborczą

12.05.2020

Prof. Rakowska-Trela: Jedyne wyjście zgodne z prawem, to podanie się prezydenta Dudy do dymisji

01.05.2020

Jak będą wyglądać wybory kopertowe? OKO.press wyjaśnia całą procedurę krok po kroku

28.04.2020

OBWE wylicza błędy ustawy kopertowej: eliminacja PKW, terminy nierealne, brak transparentności

24.04.2020

Polska spada w rankingach wolności słowa i demokracji. Niezależne media potrzebne jak nigdy

23.04.2020

PiS super omnia. Trybunał orzekł, że fikcyjny spór kompetencyjny między SN a Sejmem był prawdziwy

23.04.2020

Trybunał Przyłębskiej o SN: Wykonanie wyroku europejskiego trybunału jest niezgodne z prawem UE

08.04.2020

Minister Emilewicz fantazjuje o wojsku na ulicach i cenzurze mediów

07.04.2020

Już Kaczyński nam zrobi wybory! PiS uchwalił głosowanie pocztowe. Gowin pomógł PiS

06.04.2020

Ustawa kopertowa upada po raz pierwszy. Większość Kaczyńskiego się chwieje

06.04.2020

Jacek „PKW” Sasin. To on zdecyduje jak będą wyglądały wybory

03.04.2020

Przedziwne. Wątpliwe. Niedopuszczalne. Prof. Rakowska-Trela komentuje projekt Gowina

02.04.2020

Zmiana Konstytucji, by odsunąć wybory? Oto cztery powody, dlaczego to plan bezprawny i nieskuteczny



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200