Sąd Najwyższy powinien odmówić stosowania ustawy o SN. Bo naruszyłby prawo UE

Udostępnij

Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Sąd Najwyższy powinien odmówić stosowania przepisu znowelizowanej ustawy o SN, z którego wynika obowiązek umorzenia postępowań toczących się przed SN. Bo byłoby to sprzeczne z prawem unijnym. Sądom krajowym nie wolno m.in. odbierać prawa do zadawania TSUE pytań prejudycjalnych - piszą Piotr Bogdanowicz i Maciej Taborowski z UW



Siódma w tym roku, listopadowa nowelizacja ustawy o Sądzie Najwyższym – która w ocenie Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji Batorego może naruszać konstytucję – czeka na podpis Prezydenta.

 

Nowelizacja zakłada m.in., że Sąd Najwyższy ma obowiązek umorzyć toczące się przed SN:

 

  • postępowania odwoławcze od negatywnych opinii KRS;

 

  • oraz postępowania w sprawach o ustalenie istnienia stosunku służbowego.

 

Umorzenie tych postępowań sprawiłoby, że SN będzie musiał wycofać pytania prejudycjalne, które zadał Trybunałowi Sprawiedliwości UE, dotyczące m.in. kwestii zgodności z prawem UE przejścia w stan spoczynku sędziów SN, statusu KRS oraz statusu Izby Dyscyplinarnej SN.

 

Taka była intencja władz PiS: w zamian za ustępstwa w nowelizacji – i wycofanie się z próby sprzecznego z Konstytucją RP usunięcia I Prezes SN Małgorzaty Gersdorf i innych sędziów w wieku 65 plus – spacyfikować protesty sędziowskie, m.in. doprowadzić do wycofania pytań prejudycjalnych SN do TSUE, które podważają kluczowe momenty naruszania prawa przez reformy sądownicze PiS.

 

Piotr Bogdanowicz i Maciej Taborowski uważają, że przepisy nowelizacji ustawy o SN, które nakładają na Sąd Najwyższy taki obowiązek, są sprzeczne z prawem UE. Ich zdaniem:

 

  • poważnym naruszeniem prawa unijnego byłoby uniemożliwienie sądowi krajowemu kontaktu z Trybunałem Sprawiedliwości za pomocą procedury prejudycjalnej w sprawie, w której sąd krajowy uznał, że potrzebna jest wykładnia TS w celu wydania ostatecznego wyroku;

 

  • według standardów prawa UE, decyzję o umorzeniu postępowania musi podjąć sąd, który spełnia standardy zasady skutecznej ochrony sądowej. Oznacza to, że decyzja o umorzeniu nie może być odgórnie nakazana ustawą. Ponadto jest wątpliwe, czy Izba Dyscyplinarna SN powinna wydać decyzje procesowe, w tym decyzje o umorzeniu postępowania (czyli, czy jest sądem właściwym). Dlatego odpowiedź TSUE jest konieczna PRZED umorzeniem postępowań;

 

  • zgodnie z art. 4 ust. 2 znowelizowanej ustawy o SN, umarza się postępowania dotyczące sędziów, którzy w świetle noweli przeszli w stan spoczynku. Rzecz w tym, że ten przepis NIE DOTYCZY polskich sędziów SN, których PiS próbował usunąć. Dlaczego?

 

Ponieważ w świetle prawa unijnego przepisy o stanie spoczynku w ustawie o SN były niezgodne z prawem unijnym, a więc są niestosowalne i  sędziowie nigdy nie przeszli w stan spoczynku.

 

Publikujemy fragment analizy dr. Piotra Bogdanowicza i dr. Macieja Taborowskiego dotyczący pytań prejudycjalnych Sądu Najwyższego.

 

Piotr Bogdanowicz – doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Europejskiego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Radca prawny. Specjalizuje się w prawie Unii Europejskiej i prawie zamówień publicznych. Zasiada w Radzie Programowej Archiwum Osiatyńskiego.

 

Maciej Taborowski – doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Europejskiego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz adiunkt w Zakładzie Prawa Europejskiego w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk; współpracuje z Centrum Europejskim UW. Zasiada w Radzie Programowej Archiwum Osiatyńskiego. 

 


Bogdanowicz, Taborowski: Sąd Najwyższy nie powinien wycofywać pytań prejudycjalnych. Naruszyłby prawo unijne

 

Nowela ustawy o Sądzie Najwyższym zawiera obowiązek umorzenia toczących się obecnie postępowań przed SN:

 

  • odwoławczych od negatywnych opinii KRS wydanych w postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 37 § 1 oraz art. 111 § 1–1b ustawy o SN (art. 4 ust. 1)

 

  • oraz w sprawach o ustalenie istnienia stosunku służbowego (art. 4 ust. 2).

 

W niektórych takich sprawach SN zadał pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości, dotyczące m.in. kwestii zgodności z prawem UE przejścia w stan spoczynku sędziów SN, statusu KRS oraz statusu Izby Dyscyplinarnej SN. W razie umorzenia postępowań, wniesione pytania prejudycjalne musiałyby zostać wycofane.

 

W naszym przekonaniu, tak sformułowany obowiązek umorzenia postępowań narusza prawo unijne i w związku z tym SN powinien odmówić zastosowania przepisu, z którego obowiązek umorzenia postępowania wynika.

 

1.Wszystkie te sprawy są sprawami z elementem unijnym (w postaci zasady skutecznej ochrony sądowej – art. 19 TUE i art. 47 KPP). Zachodzi więc podejrzenie, że obowiązkowe umorzenie spraw w toku uniemożliwia uzyskanie ochrony sądowej dla uprawnień wywiedzionych z prawa unijnego (np. przez sędziego, który żąda ustalenia swojego statusu prawnego względem stanu spoczynku).

 

  • Nowelizacja ustawy może być odczytywana w ten sposób, że na jej podstawie sędziowie przeszli skutecznie w stan spoczynku. Prawo unijne może stać na przeszkodzie takiemu odczytaniu.

 

  • Obowiązkowe umorzenie uniemożliwia ustalenie statusu sędziego w świetle prawa UE. Uniemożliwia też ocenę noweli ustawy SN. Stanowi to naruszenie zasady skuteczności ograniczającej autonomię proceduralną państwa członkowskiego.

 

  • Podsumowując: takie przepisy nie powinny być stosowane przez sąd krajowy ze względu na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego.

 

2. Ewentualne umorzenie postępowań uniemożliwi sądowi krajowemu kontakt z TS za pomocą procedury prejudycjalnej w sprawie, w której sąd krajowy uznał, że potrzebna jest wykładnia TS w celu wydania ostatecznego wyroku w sprawie.

 

  • Takie ograniczenie jest uznawane przez TS za jedno z najcięższych naruszeń prawa unijnego.

 

  • Wszelkie przepisy krajowe, a także praktyka administracyjna, sądowa i ustawodawcza, która uniemożliwia zwrócenie się do TS z pytaniem prejudycjalnym jest uchylana na mocy zasady pierwszeństwa prawa unijnego.

 

  • Trybunał Sprawiedliwości stwierdził „istnienie krajowego przepisu proceduralnego nie może prowadzić do podważenia uprawnienia do przedkładania Trybunałowi Sprawiedliwości wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przez sądy krajowe”.

 

3. Toczące się postępowanie musi zostać umorzone na skutek decyzji procesowej sądu krajowego.W świetle prawa UE w sprawie z elementem unijnym decyzję w tym względzie musi podjąć sąd, który spełnia standardy zasady skutecznej ochrony sądowej.

 

  • Teoretycznie, sprawy dotyczące stanu spoczynku powinna rozstrzygać Izba Dyscyplinarna SN. Ale np. w sprawach o ustalenie (rozpatrywanych przez Izbę Pracy i Ubezpieczeń) padło pytanie, czy Izba Dyscyplinarna może w ogóle rozstrzygać tę kwestie z uwagi na standardy unijne dotyczące zasady skutecznej ochrony sądowej.

 

  • Pytanie prejudycjalne ma więc dopiero wyjaśnić, kto powinien w tej sprawie podejmować jakiekolwiek decyzje procesowe, w tym decyzję o umorzeniu postępowania.Wynika stąd, że nawet przed umorzeniem, zachodzi konieczność ustalenia stanu prawnego w świetle prawa UE. Do tego niezbędna jest jednak odpowiedź Trybunału Sprawiedliwości.

 

4. Zgodnie z art. 4 ust. 2 znowelizowanej ustawy o SN, umarza się postępowania, które dotyczą sędziów, którzy w świetle noweli przeszli w stan spoczynku. Jeżeli jednak w świetle prawa unijnego przepisy o stanie spoczynku były niezgodne z prawem unijnym, a tym samym niestosowalne, to sędziowie nigdy nie przeszli w stan spoczynku. Co za tym idzie, ich ten przepis noweli o umorzeniu nie dotyczy. Jest to jeszcze jeden dowód na to, że trzeba poczekać na odpowiedzi Trybunału Sprawiedliwości UE.

 

5. Przepis ustawy o SN narusza prawo UE, ponieważ uniemożliwia uzyskanie ochrony sądowej dla uprawnień wywiedzionych z prawa unijnego (np. przez sędziego, który żąda ustalenia swojego statusu prawnego względem stanu spoczynku);

 

6. Obowiązkowe umorzenie uniemożliwia ustalenie statusu sędziego w świetle prawa UE i ocenę noweli ustawy SN – co stanowi naruszenie zasady skuteczności.

 

Cała analiza ukazała się po angielsku na Verfassungsblog 3 grudnia 2018. Pisała też o niej „Rzeczpospolita”4 grudnia 2018 roku.

 

 

A,b,c,d,e… POMÓŻ nam dokończyć Alfabet buntu!

 

 

 



Autor


Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

10 grudnia 2018





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

26.03.2020

TSUE: niedopuszczalne są dyscyplinarki dla sędziów za zadanie pytania Trybunałowi

26.03.2020

Orbán idzie po dyktatorską władzę na Węgrzech pod rękę z koronawirusem

23.03.2020

Przełomowa decyzja? Orzeczenie Sądu Najwyższego stawia wybory prezydenckie 10 maja pod znakiem zapytania

20.03.2020

Sondaż OKO.press. Według Polaków to Sąd Najwyższy i prezes Gersdorf mają rację w sporze o sądy

19.03.2020

Sondaż OKO.press: Propaganda PiS przegrywa bitwę o sądy

19.03.2020

Sędzia Laskowski: wybór nowego I Prezesa SN, gdy ustanie zagrożenie koronawirusem

10.03.2020

Zdecydowany apel do von der Leyen o skargę do TSUE na ustawę kagańcową

09.03.2020

Komisja Europejska powołuje się na Juszczyszyna przed TSUE. Orzeczenie w sprawie Polski coraz bliżej

06.03.2020

Przez ustawę kagańcową niemiecki sąd wstrzymuje ekstradycję Polaka w ramach Europejskiego Nakazu Aresztowania

05.03.2020

Do sędziego Igora Tulei pisze kilkuset uczonych: „Prawo i Racja są po Pana stronie!”

02.03.2020

Rumuńscy sędziowie biorą przykład z polskich. Zwracają się do TSUE, bo za walkę z korupcją grożą im dyscyplinarki

27.02.2020

Lawina wniosków do Trybunału Przyłębskiej. Cel? Szum informacyjny i podważenie przełomowej uchwały SN

23.02.2020

Europejska Sieć Rad Sądownictwa stawia ultimatum neo-KRS i apeluje do von der Leyen o działanie

18.02.2020

Atrament zaczernia wodę. Ejchart-Dubois, Mazur i Wawrykiewicz o tym, jak władza kradnie sądy

18.02.2020

Duda wychwala efekty ustawy „dezubekizacyjnej”. Prezydent cieszy się z katastrofalnego prawa

16.02.2020

Łętowska: To była „spółdzielnia”, sędziów skrzyknięto do udzielania poparcia. Trzeba wybrać nową KRS

07.02.2020

Jest pierwsza lista poparcia do neo-KRS! Oto tajemnica wydarta władzy

05.02.2020

Duda dopuszcza, że z listami poparcia do KRS może być coś nie tak

30.01.2020

TK postanowił zawiesić uchwałę SN. Prof. Łętowska: „To obraza konstytucji, prawa i sprawiedliwości”

30.01.2020

Europa nie miażdży państw UE. To one są Europą. Wywiad OKO.press z Prezesem Trybunału Sprawiedliwości UE



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200