Sąd Najwyższy powinien odmówić stosowania ustawy o SN. Bo naruszyłby prawo UE

Udostępnij

Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Sąd Najwyższy powinien odmówić stosowania przepisu znowelizowanej ustawy o SN, z którego wynika obowiązek umorzenia postępowań toczących się przed SN. Bo byłoby to sprzeczne z prawem unijnym. Sądom krajowym nie wolno m.in. odbierać prawa do zadawania TSUE pytań prejudycjalnych - piszą Piotr Bogdanowicz i Maciej Taborowski z UW



Siódma w tym roku, listopadowa nowelizacja ustawy o Sądzie Najwyższym – która w ocenie Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji Batorego może naruszać konstytucję – czeka na podpis Prezydenta.

 

Nowelizacja zakłada m.in., że Sąd Najwyższy ma obowiązek umorzyć toczące się przed SN:

 

  • postępowania odwoławcze od negatywnych opinii KRS;

 

  • oraz postępowania w sprawach o ustalenie istnienia stosunku służbowego.

 

Umorzenie tych postępowań sprawiłoby, że SN będzie musiał wycofać pytania prejudycjalne, które zadał Trybunałowi Sprawiedliwości UE, dotyczące m.in. kwestii zgodności z prawem UE przejścia w stan spoczynku sędziów SN, statusu KRS oraz statusu Izby Dyscyplinarnej SN.

 

Taka była intencja władz PiS: w zamian za ustępstwa w nowelizacji – i wycofanie się z próby sprzecznego z Konstytucją RP usunięcia I Prezes SN Małgorzaty Gersdorf i innych sędziów w wieku 65 plus – spacyfikować protesty sędziowskie, m.in. doprowadzić do wycofania pytań prejudycjalnych SN do TSUE, które podważają kluczowe momenty naruszania prawa przez reformy sądownicze PiS.

 

Piotr Bogdanowicz i Maciej Taborowski uważają, że przepisy nowelizacji ustawy o SN, które nakładają na Sąd Najwyższy taki obowiązek, są sprzeczne z prawem UE. Ich zdaniem:

 

  • poważnym naruszeniem prawa unijnego byłoby uniemożliwienie sądowi krajowemu kontaktu z Trybunałem Sprawiedliwości za pomocą procedury prejudycjalnej w sprawie, w której sąd krajowy uznał, że potrzebna jest wykładnia TS w celu wydania ostatecznego wyroku;

 

  • według standardów prawa UE, decyzję o umorzeniu postępowania musi podjąć sąd, który spełnia standardy zasady skutecznej ochrony sądowej. Oznacza to, że decyzja o umorzeniu nie może być odgórnie nakazana ustawą. Ponadto jest wątpliwe, czy Izba Dyscyplinarna SN powinna wydać decyzje procesowe, w tym decyzje o umorzeniu postępowania (czyli, czy jest sądem właściwym). Dlatego odpowiedź TSUE jest konieczna PRZED umorzeniem postępowań;

 

  • zgodnie z art. 4 ust. 2 znowelizowanej ustawy o SN, umarza się postępowania dotyczące sędziów, którzy w świetle noweli przeszli w stan spoczynku. Rzecz w tym, że ten przepis NIE DOTYCZY polskich sędziów SN, których PiS próbował usunąć. Dlaczego?

 

Ponieważ w świetle prawa unijnego przepisy o stanie spoczynku w ustawie o SN były niezgodne z prawem unijnym, a więc są niestosowalne i  sędziowie nigdy nie przeszli w stan spoczynku.

 

Publikujemy fragment analizy dr. Piotra Bogdanowicza i dr. Macieja Taborowskiego dotyczący pytań prejudycjalnych Sądu Najwyższego.

 

Piotr Bogdanowicz – doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Europejskiego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Radca prawny. Specjalizuje się w prawie Unii Europejskiej i prawie zamówień publicznych. Zasiada w Radzie Programowej Archiwum Osiatyńskiego.

 

Maciej Taborowski – doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Europejskiego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz adiunkt w Zakładzie Prawa Europejskiego w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk; współpracuje z Centrum Europejskim UW. Zasiada w Radzie Programowej Archiwum Osiatyńskiego. 

 


Bogdanowicz, Taborowski: Sąd Najwyższy nie powinien wycofywać pytań prejudycjalnych. Naruszyłby prawo unijne

 

Nowela ustawy o Sądzie Najwyższym zawiera obowiązek umorzenia toczących się obecnie postępowań przed SN:

 

  • odwoławczych od negatywnych opinii KRS wydanych w postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 37 § 1 oraz art. 111 § 1–1b ustawy o SN (art. 4 ust. 1)

 

  • oraz w sprawach o ustalenie istnienia stosunku służbowego (art. 4 ust. 2).

 

W niektórych takich sprawach SN zadał pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości, dotyczące m.in. kwestii zgodności z prawem UE przejścia w stan spoczynku sędziów SN, statusu KRS oraz statusu Izby Dyscyplinarnej SN. W razie umorzenia postępowań, wniesione pytania prejudycjalne musiałyby zostać wycofane.

 

W naszym przekonaniu, tak sformułowany obowiązek umorzenia postępowań narusza prawo unijne i w związku z tym SN powinien odmówić zastosowania przepisu, z którego obowiązek umorzenia postępowania wynika.

 

1.Wszystkie te sprawy są sprawami z elementem unijnym (w postaci zasady skutecznej ochrony sądowej – art. 19 TUE i art. 47 KPP). Zachodzi więc podejrzenie, że obowiązkowe umorzenie spraw w toku uniemożliwia uzyskanie ochrony sądowej dla uprawnień wywiedzionych z prawa unijnego (np. przez sędziego, który żąda ustalenia swojego statusu prawnego względem stanu spoczynku).

 

  • Nowelizacja ustawy może być odczytywana w ten sposób, że na jej podstawie sędziowie przeszli skutecznie w stan spoczynku. Prawo unijne może stać na przeszkodzie takiemu odczytaniu.

 

  • Obowiązkowe umorzenie uniemożliwia ustalenie statusu sędziego w świetle prawa UE. Uniemożliwia też ocenę noweli ustawy SN. Stanowi to naruszenie zasady skuteczności ograniczającej autonomię proceduralną państwa członkowskiego.

 

  • Podsumowując: takie przepisy nie powinny być stosowane przez sąd krajowy ze względu na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego.

 

2. Ewentualne umorzenie postępowań uniemożliwi sądowi krajowemu kontakt z TS za pomocą procedury prejudycjalnej w sprawie, w której sąd krajowy uznał, że potrzebna jest wykładnia TS w celu wydania ostatecznego wyroku w sprawie.

 

  • Takie ograniczenie jest uznawane przez TS za jedno z najcięższych naruszeń prawa unijnego.

 

  • Wszelkie przepisy krajowe, a także praktyka administracyjna, sądowa i ustawodawcza, która uniemożliwia zwrócenie się do TS z pytaniem prejudycjalnym jest uchylana na mocy zasady pierwszeństwa prawa unijnego.

 

  • Trybunał Sprawiedliwości stwierdził „istnienie krajowego przepisu proceduralnego nie może prowadzić do podważenia uprawnienia do przedkładania Trybunałowi Sprawiedliwości wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przez sądy krajowe”.

 

3. Toczące się postępowanie musi zostać umorzone na skutek decyzji procesowej sądu krajowego.W świetle prawa UE w sprawie z elementem unijnym decyzję w tym względzie musi podjąć sąd, który spełnia standardy zasady skutecznej ochrony sądowej.

 

  • Teoretycznie, sprawy dotyczące stanu spoczynku powinna rozstrzygać Izba Dyscyplinarna SN. Ale np. w sprawach o ustalenie (rozpatrywanych przez Izbę Pracy i Ubezpieczeń) padło pytanie, czy Izba Dyscyplinarna może w ogóle rozstrzygać tę kwestie z uwagi na standardy unijne dotyczące zasady skutecznej ochrony sądowej.

 

  • Pytanie prejudycjalne ma więc dopiero wyjaśnić, kto powinien w tej sprawie podejmować jakiekolwiek decyzje procesowe, w tym decyzję o umorzeniu postępowania.Wynika stąd, że nawet przed umorzeniem, zachodzi konieczność ustalenia stanu prawnego w świetle prawa UE. Do tego niezbędna jest jednak odpowiedź Trybunału Sprawiedliwości.

 

4. Zgodnie z art. 4 ust. 2 znowelizowanej ustawy o SN, umarza się postępowania, które dotyczą sędziów, którzy w świetle noweli przeszli w stan spoczynku. Jeżeli jednak w świetle prawa unijnego przepisy o stanie spoczynku były niezgodne z prawem unijnym, a tym samym niestosowalne, to sędziowie nigdy nie przeszli w stan spoczynku. Co za tym idzie, ich ten przepis noweli o umorzeniu nie dotyczy. Jest to jeszcze jeden dowód na to, że trzeba poczekać na odpowiedzi Trybunału Sprawiedliwości UE.

 

5. Przepis ustawy o SN narusza prawo UE, ponieważ uniemożliwia uzyskanie ochrony sądowej dla uprawnień wywiedzionych z prawa unijnego (np. przez sędziego, który żąda ustalenia swojego statusu prawnego względem stanu spoczynku);

 

6. Obowiązkowe umorzenie uniemożliwia ustalenie statusu sędziego w świetle prawa UE i ocenę noweli ustawy SN – co stanowi naruszenie zasady skuteczności.

 

Cała analiza ukazała się po angielsku na Verfassungsblog 3 grudnia 2018. Pisała też o niej „Rzeczpospolita”4 grudnia 2018 roku.

 

 

A,b,c,d,e… POMÓŻ nam dokończyć Alfabet buntu!

 

 

 



Autor


Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

10 grudnia 2018





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

20.10.2019

Minister Mucha: Reforma sądów skraca postępowania, a skarga nadzwyczajna jest sukcesem. Nieprawda

11.10.2019

KE po raz trzeci skarży polski rząd za „reformę” sądownictwa. Za system dyscyplinarny dla sędziów

10.10.2019

Prof. Wyrzykowski: zmiana ustroju Rzeczpospolitej jest faktem

08.10.2019

Organizacje apelują do KE o zaskarżenie polskiego rządu do TSUE za system dyscyplinarny dla sędziów

04.10.2019

Dr Ziółkowski: Julię Przyłębską będzie można odsunąć od kierowania TK zgodnie z Konstytucją [ekspertyza]

01.10.2019

Prof. Matczak i dr Zalasiński: Jak przywrócić porządek w Trybunale Konstytucyjnym [ekspertyza]

26.09.2019

Łętowska i Bogdanowicz: rzecznik Tanczew potwierdził, że sędziowie mogą pytać TSUE o swoją niezależność

19.09.2019

Komisja Europejska: z praworządnością w Polsce coraz gorzej, kontynuujmy procedurę z art. 7 [UJAWNIAMY]

18.09.2019

Trybunał w Strasburgu oceni zwolnienie prezesów sądów przez Ziobrę

17.09.2019

„Kategoria honoru nie jest przez nas brana pod uwagę.” Mazur w Sejmie bronił KRS. Co przemilczał?

11.09.2019

Lewica ma program naprawy TK, SN i KRS. Zapowiada Trybunał Stanu dla Morawieckiego i Ziobry

07.09.2019

Morawiecki, nie idź tą drogą osłabiania demokracji! Amerykańscy kongresmeni piszą do premiera

05.09.2019

Bator-Ciesielska pyta TSUE o uprawnienia Ziobry i KRS. PiS pod ostrzałem kilkunastu pytań prejudycjalnych

03.09.2019

Twarda rozmowa holenderskiego ministra z Ziobrą. „Pogwałcenie praworządności”, „będziemy reagować”

03.09.2019

Przełomowy wyrok sądu: ustawa represyjna obniżająca emerytury i renty to jawna obraza Konstytucji

23.08.2019

Przekroczony Rubikon. Represje wobec sędziów ze świadomym łamaniem prawa, bez precedensu

22.08.2019

Rzecznik dyscyplinarny Schab bierze się za wpisy sędziów w sieci. Obudził się po roku

21.08.2019

„To podważenie fundamentów państwa prawa”. RPO skarży do sądu decyzje prezesa UODO

17.08.2019

Jak trwoga, to do Przyłębskiej. Trybunał ma pomóc władzy zataić listy poparcia kandydatów do nowej KRS

02.08.2019

Prokurator będzie mógł wstrzymać decyzję sądu o uchyleniu tymczasowego aresztu. RPO protestuje



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200