Europejska Sieć zawiesi KRS za wspieranie PiS w podporządkowaniu sędziów władzy

Udostępnij

Absolwent Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2000 roku dziennikarz „Gazety Stołecznej” w „Gazecie Wyborczej”. Od 2006 roku…

Więcej

Wybrana niekonstytucyjnie przez PiS i Kukiz 15 Krajowa Rada Sądownictwa 17 września może być zawieszona w prawach członka Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa (ENCJ). Zawieszenie rekomenduje Zarząd ENCJ, bo nowa KRS „nie zapewnia już niezależności polskiego sądownictwa”.



Informację o takim stanowisku Zarząd ENCJ podał w czwartek 16 sierpnia. Ostateczna decyzję o zawieszeniu polskiej KRS podejmie 17 września Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie ENCJ, które zwołano do Bukaresztu.

 

Zarząd chce zawieszenia, bo nowa KRS nie spełnia już wymagań jakie stawia się członkom tej organizacji m.in. nie jest niezależna od władzy wykonawczej i ustawodawczej.

 

Oświadczenie Zarządu jest krótkie – „Biorąc pod uwagę odpowiedzi polskiej KRS na pytania zadane przez ENJC oraz związane z sytuacja w Polsce materiały, Zarząd uważa, że polska rada przestała spełniać wymagania stawiane członkom Sieci”.

 

Zarząd Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa załączył do stanowiska 6-stronicowe uzasadnienie, bardzo szczegółowo omawiające reformę sądownictwa w Polsce, której elementem było pozbawienie niezależności Krajowej Rady Sadownictwa. Wniosek: Zarząd uważa, że KRS nie jest już strażnikiem niezależności sędziowskiej w Polsce. Wydaje się, że jest raczej instrumentem w rękach egzekutywy.

 

(Omówienie uzasadnienia pod koniec tekstu).

 

Ostrzeżenia słano już od dwóch lat

 

O tym, że nowa KRS może  mieć problemy z członkostwem w tej prestiżowej organizacji mówi się od kilku miesięcy. OKO.press pisało o tym w czerwcu.

 

Zastrzeżenia do polskiej KRS dotyczą głównie tego, że wchodzących w jej skład sędziów po raz pierwszy wybrali politycy, a nie sędziowie – posłowie PiS i Kukiz 15. To niezgodne z Konstytucją, podobnie jak przerwanie kadencji poprzedniej KRS.

 

Poza tym sędziowie, których wybrano do KRS, w większości na różny sposób są powiązani z obecnym kierownictwem ministerstwa sprawiedliwości. Na przykład wcześniej pracowali tam na delegacji, są prezesami sądów z nominacji ministra sprawiedliwości, czy są rekomendowani przez osoby związane z tym resortem. To budzi poważne wątpliwości, czy są oni niezależni.

 

Badaniem kwestii członkostwa tak wybranej KRS w ENCJ, zarząd tej ostatniej zajął się na wiosnę tego roku.

 

„To, co dzieje się w Polsce i na Węgrzech, to nie incydenty, to jest na poziomie zagrożeń systemowych. Ta choroba może się rozszerzać na sąsiednie państwa, a być może na inne części Europy (..) Rządy prawa, podział władz i niezależność silnej władzy sądowniczej są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa demokratycznego. Bez tego stoczymy się do dyktatury” – mówił w czerwcu 2018 r. przewodniczący Sieci Holender Kees Sterk.

 

Przed wydaniem rekomendacji o zawieszeniu w prawach członka, Zarząd ENCJ poprosił o stanowisko nową KRS. Delegacja ENCJ była też w Polsce w czerwcu. Spotkała się z KRS, sędziami ze Stowarzyszenia Iustitia, z sędziami Sądu Najwyższego i Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Poprosiła o wyjaśnienia nowa KRS i swoje wczorajsze oświadczenie wydała po otrzymaniu tych wyjaśnień.

 

Nerwowa reakcja KRS

 

Do Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa (ENCJ), która stoi na straży niezależności wymiaru sprawiedliwości, należą 24 Rady Sądownictwa z 20 państw UE. Zawieszenie polskiej rady będzie dla obecnego rządu problemem wizerunkowym, tym bardziej, że polska KRS była jednym ze współzałożycieli ENCJ w 2004 roku.

 

Potwierdza to nerwowa reakcja na zapowiedź zawieszenia wśród członków nowej KRS. Zdaniem wiceprzewodniczącego Wiesława Johanna zawieszenie KRS jest „totalnie niezrozumiałe”, że „organizacja międzynarodowa w ten sposób traktuje jednego ze swoich członków”.

 

Zdaniem Johanna nie poproszono polskiej strony o wyjaśnienia, co jest nieprawdą. Zdaniem szefa Komitetu Stałego Rady Ministrów Jacka Sasina wykluczenie polskiej KRS „to kolejny element nacisku, wojny psychologicznej, która jest z Polską prowadzona w nadziei, że polskie władze pękną i wycofają się z reform”.

 

Polski problem

 

„Polski problem” pojawia się w corocznych dokumentach Sieci od 2016 roku. W czerwcu 2016 Zgromadzenie Ogólne Sieci obradowało w Warszawie. W przyjętej wtedy Deklaracji Warszawskiej jest wezwanie władzy wykonawczej w Polsce do respektowania niezależności wymiaru sprawiedliwości i podejmowania reform dopiero po merytorycznej konsultacji z KRS i z sędziami.

 

Rok później, podczas sesji w Paryżu, w Deklaracji Paryskiej znalazły się znacznie ostrzejsze słowa. „Rozwój sytuacji i zamierzone zmiany w sądownictwie w Polsce budzą poważne obawy. Mogą w istotny sposób naruszyć trójpodział władzy, bez którego nie będzie rządów prawa”.

 

W styczniu 2017 roku Zarząd ENCJ odniósł się do planowanych w Polsce reform na prośbę ówczesnej KRS i uznał, że projekt ustawy o KRS narusza niezależność sądownictwa w Polsce i w wielu punktach nie spełnia standardów Sieci.

 

A w kwietniu 2017 roku zarząd ENCJ ostrzegł polskie władze, że reforma KRS narusza zasadnicze wartości UE. „Zarząd jest poważnie zaniepokojony rozwojem sytuacji w Polsce. Zarząd podkreśla, że kluczowym warunkiem utrzymania wzajemnego zaufania między władzami sądowniczymi w UE jest niezależność, jakość, skuteczność i poszanowanie rządów prawa. Rządy prawa są u podstaw Unii Europejskiej, bez których nie ma mowy o ochronie fundamentalnych wartości wskazanych w Traktatach, w tym demokracji i praw podstawowych”.

 

A w grudniu 2017 władze ENCJ wprost napisały, że znowelizowana ustawa o KRS „nie mieści się w standardach Sieci” i nie gwarantuje „właściwego funkcjonowania systemu demokratycznego opartego na rządach prawa”.

 

Kto może należeć do Sieci

 

Zgodnie z deklaracją założycielską, członkami Sieci mogą być instytucje narodowe w państwach członkowskich UE, które są niezależne od władzy wykonawczej i ustawodawczej. I których zadaniem jest wspieranie wymiaru sądownictwa w niezawisłym stosowaniu prawa.

 

Do Europejskiej Sieci Rad Sądowniczych należą 24 Rady z 20 państw członkowskich UE (we Włoszech i Grecji są po dwie rady – oddzielnie dla sądów administracyjnych i oddzielnie dla karnych, w Wielkiej Brytanii są trzy rady – Szkocja ma swoją radę, Anglia i Walia – też, oraz Północna Irlandia swoją).

 

Do Sieci należy:

 

BELGIUM – Conseil Supérieur de la Justice/Hoge Raad voor de Justitie

WebsiteFact sheet

BULGARIA – ВИСШ СЪДΕБΕН СЪΒΕΤ / Supreme Judicial Council

WebsiteFact sheet

CROATIA – Državno sudbeno vijeće / State Judicial Council

WebsiteFact sheet

DENMARK – Domstolsstyrelsen

WebsiteFact sheet

ENGLAND & WALES – Judges’ Council of England and Wales

WebsiteFact sheet

FRANCE – Conseil Superieur de la Magistrature

WebsiteFact sheet

GREECE – ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ / Supreme Judicial Council of Civil and Criminal Justice

WebsiteFact sheet

GREECE – Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο Διοικητικής Δικαιοσύνης / Supreme Judicial Council for Administrative Justice

WebsiteFact sheet

HUNGARY – Országos Bírói Tanács / National Judicial Council

WebsiteFact sheet

IRELAND – Courts’ Service

WebsiteFact sheet

ITALY – Consiglio Superiore della Magistratura

WebsiteFact sheet

ITALY – Consiglio di Presidenza della giustizia amministrativa

WebsiteFact sheet

LATVIA – Tieslietu padome

WebsiteFact sheet

LITHUANIA – Teisėjų Taryba

WebsiteFact sheet

MALTA – Commission for the Administration of Justice

WebsiteFactsheet

THE NETHERLANDS – Raad voor de rechspraak

WebsiteFactsheet

NORTHERN IRELAND – Judges’ Council

Fact sheet

POLAND – Krajowa Rada Sądownictwa

WebsiteFact sheet

PORTUGAL – Conselho Superior da Magistratura

WebsiteFact sheet

ROMANIA – Consiliul Superior al Magistraturii

WebsiteFact sheet

SCOTLAND – Judicial Council

WebsiteFact sheet

SLOVAKIA – Súdna rada Slovenskej republiky

WebsiteFact sheet

SLOVENIA – Republika Slovenija Sodni Svet

Website Fact sheet

SPAIN – Consejo general del Poder Judicial

Website Fact sheet 

 


 

Uzasadnienie decyzji zarządu o zawieszeniu KRS w prawach członka

 

Europejska Sieć Rad Sądownictwa załączyła do stanowiska zarządu 6-stronicowe uzasadnienie. Całość jest tu „ENCJ Board position paper on KRS Poland”.

 

OKO.press streszcza najważniejsze punkty uzasadnienia

 

********

 

Polski rząd wielokrotnie powtarzał, że chce poddać system sądownictwa “demokratycznej kontroli”. Uzasadnia to tym, że sędziowie to państwo w państwie, przeważająca ich część jest skorumpowana, są leniwi i są (byłymi) komunistami.

 

Zarząd ENCJ uważa, że to bardzo ciężkie zarzuty. Z uwagi na ich naturę, o prawdziwości tych zarzutów byłyby w stanie przekonać tylko naprawdę przekonujące dowody.

 

Zarządowi nie przedstawiono żadnych istotnych dowodów na istnienie tych systemowych błędów, które wskazuje polski rząd, nie przedstawiono jakichkolwiek sprawozdań sporządzonych przez niezależnych i/lub cieszących się autorytetem badaczy.

 

Również dowody, które prezentuje Polska w dialogu z Komisją Europejską, nie są wystarczające do poparcia tych zarzutów. Na przykład, nie przedstawiono badań dotyczących liczby (byłych) komunistów w sądownictwie i ich wpływu na pracę wymiaru sprawiedliwości.

 

Wyniki takich badań byłyby istotne, biorąc pod uwagę fakt, że średni wiek sędziów w Polsce to między 40 a 45 lat, a Polska opuściła system komunistyczny w 1989 roku. To samo dotyczy badań nad korupcją: Zarządowi przedstawiono incydentalne przypadki, ale żadnych dowodów istnienia korupcji systemowej.

 

Podsumowując: Zarząd stwierdza, że powody podjętej w Polsce reformy sądownictwa nie są wystarczająco przekonujące.

 

Zarząd wymienia kilka przykładów tych reform. M.in.:

 

  • prawo zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości jest również Prokuratorem Generalnym, co dało mu możliwość prowadzenia postępowań karnych przeciwko sędziom, którzy wydaje wyroki, z którymi się nie zgadza oraz przeciwko sędziom krytykującym reformy
  • seria ustaw proceduralnych dotyczących mianowań w Trybunale Konstytucyjnym zapewniająca jego lojalność w stosunku do rządu w istotnych kwestiach.
    Sąd Najwyższy, stowarzyszenia sędziowskie i większość z 10,000 polskich sędziów uważa, że TK nie jest już strażnikiem Konstytucji
  • Ustawa pozwalająca Ministrowi Sprawiedliwości na odwoływanie i mianowanie (wice) prezesów sądów bez uprzednio wymaganej wiążącej propozycji KRS: w terminie sześciu miesięcy zwolnił ponad 150 (wice) prezesów, w tym 10 z 11 prezesów sądów apelacyjnych. Nie podano powodów tych zwolnień.
  • ustawa, która przesuwa w stan spoczynku 40 proc. sędziów SN oraz fakt, że ich dalsze orzekanie zależne jest tylko od decyzji Prezydenta. Niekonstytucyjne skrócenie kadencji Pierwszej Prezes.

 

Zarząd ENJC uważa, że istotą tych reform było przekazanie egzekutywie (rządowi) znacznej władzy nad władzą sądowniczą. Ta zmiana bardzo poważnie narusza niezależność sądownictwa i trójpodział władz.

 

O KRS

 

Istotą reformy jest to, że KRS nie jest już wybierana przez środowisko sędziowskie, ale przez Parlament. (…) Zarząd uważa, że to odejście od standardów ENCJ.

 

Choć niezgodność z tym standardem nie oznacza automatycznie, że rada utraciła niezależność od władzy wykonawczej, to w przypadku polskiej KRS Zarząd widzi tak wiele dodatkowych okoliczności, że uznał, że KRS nie jest już ciałem niezależnym od egzekutywy.

 

Sens reformy

 

  • Nie wiadomo jak i czy w ogóle te reformy mają pomóc w osiągnięciu oficjalnych celów, czyli walce z korupcją, brakiem wydajności i wpływem komunizmu;
  • stowarzyszenia sędziowskie poinformowały Zarząd, że pięciu z obecnych członków KRS na krótko przed ich wyborem zostało mianowanych prezesami sądów przez Ministra Sprawiedliwości
  • Aż 14 z 25 członków KRS to albo członkowie PiS, członkowie administracji rządowej albo osoby wybrane z rekomendacji PiS. KRS głosuje większością zwykłą.
  • KRS popiera wszystkie rządowe reformy sądowe, chociaż większość sędziów uważa, że są one niezgodne z Konstytucją i naruszają niezależność sądownictwa.
  • Kilku członków KRS wyraziło opinię, że sędziowie, którzy krytykują publicznie reformy sądownictwa i/lub publicznie wypowiadają się w obronie niezależności sędziowskiej powinni być dyscyplinowani za bezprawną działalność polityczną.
  • KRS nie reprezentuje głosu sędziów, którzy bronią niezależności sądownictwa. Na przykład: sędziowie w Krakowie zostali publicznie nazwani przez Premiera Polski kryminalistami i KRS nie protestowała. Podobne podejście prezentuje KRS w kwestii pozycji Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego.
  • Przeważająca część 10,000 środowiska sędziów uważa, że KRS jest upolityczniona.

 

W skrócie: Zarząd uważa, że KRS nie jest już strażnikiem niezależności sędziowskiej w Polsce. Wydaje się, że jest raczej instrumentem w rękach egzekutywy.

 

Zarząd ENJC proponuje zawieszenie KRS  – a nie wydalenie, i pozostawia więc możliwość naprawy sytuacji w Polsce w kwestii niezależności sądownictwa. W ten sposób może nadal monitorować sytuację dotyczącą praworządności w Polsce, na przykład jeśli chodzi o działania dyscyplinarne przeciwko sędziom, którzy sprzeciwiają się reformom.

 

Zarząd ma szczerą nadzieję, że nadejdzie czas, kiedy zawieszenie zostanie zniesione, ale będzie to możliwe tylko wtedy, gdy zasada niezależności sądowej będzie właściwie respektowana w Polsce.

 

Tym bardziej – podkreśla Zarząd ENJC – że polska KRS była współzałożycielem Sieci i wielce przyczyniła się do ochrony niezależności sadownictwa w UE.



Autor


Absolwent Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2000 roku dziennikarz „Gazety Stołecznej” w „Gazecie Wyborczej”. Od 2006 roku…


Więcej

Opublikowany

17 sierpnia 2018







Inne artykuły tego autora

28.05.2020

Izba Dyscyplinarna bierze się za sędziego Igora Tuleyę. Pozwoli go oskarżyć prokuraturze Ziobry?

28.05.2020

Założyciel Ordo Iuris Aleksander Stępkowski został twarzą Sądu Najwyższego

25.05.2020

Prezydent powoła swojego prezesa SN. Postawił na sędzię Manowską, byłą zastępczynię Ziobry

24.05.2020

Koniec obrad: prezydent Duda będzie miał swojego prezesa SN. Wybierze kolegę Łukasza Piebiaka?

21.05.2020

Ścigają sędziów za podpisanie listu do OBWE w sprawie wyborów prezydenckich

19.05.2020

Trybunał w Strasburgu zbada nielegalne rozwiązanie przez PiS starej KRS

17.05.2020

Tak wycisza emocje nowy „komisarz” Dudy w SN: już pierwszego dnia złamał procedury

12.05.2020

Zaradkiewicz sam sobie zmienił wynik głosowania. Naraża się na zarzuty karne?

12.05.2020

Sędzia SN: Zaradkiewicz łamie prawo. Wybrany na siłę prezes Sądu Najwyższego będzie do podważenia

10.05.2020

„Komisarz” Dudy przerwał obrady zgromadzenia sędziów SN, gdy głosowanie nie było po jego myśli

09.05.2020

Wybory na nowego prezesa SN. „Komisarz” Dudy decyzje podejmuje sam, atmosfera konfrontacyjna

08.05.2020

Ścigają sędziego Żurka za pozwanie „komisarza” Dudy. Rzecznik dyscyplinarny sięga po ustawę kagańcową

08.05.2020

Przed wyborem prezesa apel do sędziów starego SN: zatrzymajcie proces niszczenia Sądu Najwyższego

08.05.2020

Precedensowy pozew przeciwko „komisarzowi” Dudy. Sędzia Żurek: Zaradkiewicz nie jest legalnym sędzią SN

07.05.2020

Szarża Zaradkiewicza. Chce przejąć pozwy i zabezpieczyć w SN sędziów „dobrej zmiany”

07.05.2020

Prezydent Duda nagle powołał nowych sędziów SN. Dwa dni przed wyborem nowego prezesa SN

06.05.2020

„Komisarz” prezydenta Dudy odmraża pracę Izby Dyscyplinarnej. Mimo jej zawieszenia przez TSUE

06.05.2020

Zaradkiewicz zaczął porządki w SN od dekomunizacji ścian i zarządził: „Złe portrety zdjąć!”

04.05.2020

Murem za Ewą. Prawnicy w obronie prokurator, która chciała śledztwa ws. wyborów

03.05.2020

„Komisarz” Dudy w SN zapowiada ostry kurs. Sędziowie mają milczeć, media też



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200