Znamy wyrok! Trybunał Sprawiedliwości UE miażdży sądową „reformę” PiS

Udostępnij

Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Trybunał Sprawiedliwości UE drugi raz orzekł, że flagowy element "reformy" sądowniczej PiS jest niezgodny z unijnym prawem. W wyroku z 5 listopada stwierdza, że przepisy ustawy o sądach powszechnych z 2017 roku, m.in. różnicujące wiek przechodzenia w stan spoczynku sędziów kobiet i mężczyzn, naruszały zakaz dyskryminacji i zasadę skutecznej ochrony sądowej



„Konieczna wolność sędziów od wszelkiego rodzaju ingerencji lub nacisków z zewnątrz wymaga określonych gwarancji, takich jak nieusuwalność, chroniących osoby, którym powierzono zadanie sądzenia. Zasada nieusuwalności wymaga w szczególności, by sędziowie mogli sprawować urząd do momentu ukończenia obowiązkowego wieku przejścia w stan spoczynku lub upływu kadencji sprawowania danej funkcji, jeżeli ma ona charakter czasowy” – orzekł 5 listopada 2019 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak podaje komunikat prasowy.

 

Wielka Izba TSUE podzieliła argumentację rzecznika generalnego Jewgienija Tanczewa.

 

Orzekła, że zaskarżone przez Komisję Europejską przepisy ustawy o sądach powszechnych z lipca 2017 roku naruszały zakaz dyskryminacji (art. 157 Traktatu o Funkcjonowaniu UE i Dyrektywy 2006/54/WE), a także zasadę skutecznej ochrony sądowej (art. 19.1 Traktatu o Unii Europejskiej).

 

Ustawa o sądach powszechnych z lipca 2017 roku obniżała wiek przejścia w stan spoczynku oraz różnicowała go między kobietami i mężczyznami, którzy pełnią funkcje sędziów sądów powszechnych, sędziów Sądu Najwyższego i prokuratorów. Do tego ustawa przyznała Ministrowi Sprawiedliwości dyskrecjonalne prawo do decydowania o przedłużeniu orzekania przez sędziów.

 

Ocenione przez TSUE przepisy już nie obowiązują. Wyrok ma jednak olbrzymie znaczenie.

 

Po pierwsze, wyrok to twardy dowód, że zmiany w sądach forsowane przez większość rządzącą Sejmu VIII kadencji nie były projektowane z myślą o przestrzeganiu zasad prawa Unii Europejskiej.

 

Po drugie, najważniejszy sąd UE dookreślił standard ochrony niezawisłości sędziów we wszystkich państwach członkowskich UE.

 

„TSUE ustanowił standard – wiadomo już, czego władza ustawodawcza i wykonawcza nie może robić wobec sędziów, żeby pozostawać w zgodzie z prawem unijnym. Ten standard ogranicza rządy wszystkich państw członkowskich UE w przeprowadzaniu zmian w sądach i stanowi gwarancję dla sędziów” – wyjaśnia dr Maciej Taborowski, zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich.

 

W czerwcu, w wyroku w sprawie przepisów ustawy o Sądzie Najwyższy Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że władza ustawodawcza i wykonawcza nie mogą zagrażać niezawisłości sędziowskiej przez weryfikowanie możliwości orzekania przez sędziów, jeśli nie ma ku temu przekonujących argumentów, a zmiany nie są wprowadzane w sposób proporcjonalny do zgodnego z prawem celu.

 

Teraz TSUE uściślił, że władza nie może dyskryminować sędziów ze względu na płeć przy zmienianiu zasad przechodzenia sędziów w stan spoczynku. Podkreślił, że takie zmiany mogą negatywnie wpływać na niezawisłość sędziów, a przez to naruszać zasadę skutecznej ochrony sądowej.

 

Ponadto w wyroku z 5 listopada TSUE zawyrokował, że niezawisłość sędziów może naruszać sytuacja, w której Minister Sprawiedliwości ma w zasadzie arbitralną moc decydowania o przedłużeniu orzekania przez sędziów po przekroczeniu przez nich wieku przejścia w stan spoczynku. Takie uprawnienia miał w Polsce Minister Sprawiedliwości (a jednocześnie Prokurator Generalny) Zbigniew Ziobro w momencie złożenia przez Komisję Europejską skargi na polski rząd.

 

Na rozpatrzenie przez Trybunał Sprawiedliwości UE czeka jeszcze jedna skarga Komisji Europejskiej, dotycząca systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. KE uważa, że ten system narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej. Wyrok w tej sprawie zapadnie najprawdopodobniej w drugiej połowie 2020 roku.

 

Oprócz trzech skarg Komisji Europejskiej, do TSUE wpłynęło 14 pytań prejudycjalnych dotyczących elementów „reform” sądowniczych, zadanych przez polskie sądy. Już 19 listopada TSUE wyda wyrok, w którym oceni status nowej KRS oraz Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego pod kątem zgodności z prawem unijnym.

 


 

Kwestie dotyczące praworządności w Polsce oraz w całej Unii Europejskiej będziemy dalej monitorować oraz wyjaśniać na łamach Archiwum Osiatyńskiego, a także – po angielsku – na stronie Rule of Law in Poland.

 

Podoba Ci się ten artykuł? Zapisz się na newsletter Archiwum Osiatyńskiego. W każdą środę dostaniesz wybór najważniejszych tekstów, a czasem również zaproszenia na wydarzenia.



Autor


Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

5 listopada 2019





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

17.08.2021

Rząd zaognia konflikt? Zmieni Izbę Dyscyplinarną, ale popiera antyunijną interpretację konstytucji

05.08.2021

PILNE: Prezes SN Manowska „zamraża” sprawy kierowane do Izby Dyscyplinarnej

28.07.2021

Irlandzki sąd znowu pyta TSUE o wykonywanie Europejskiego Nakazu Aresztowania do Polski

01.04.2021

Rządzący od lat dyskredytują TSUE. Wniosek Morawieckiego do TK ma w tym jeszcze pomóc

31.03.2021

KE skarży polski rząd do TSUE. Nie uznaje uchylenia immunitetów sędziom Tulei i Morawiec

29.03.2021

Prawnicy z całego świata apelują do KE o obronę polskiego Sądu Najwyższego i Igora Tulei

24.03.2021

Tak się bronią przed „pieniędzmi za praworządność”. Znamy treść zarzutów Polski i Węgier

13.03.2021

Holenderscy posłowie żądają działań ws. łamania praworządności w Polsce i na Węgrzech

05.03.2021

„Sytuacja bliższa standardom białoruskim niż UE”. Polscy prokuratorzy dają świadectwo europosłom

05.03.2021

Jourová i Reynders w odpowiedzi na list 5231 sędziów i prokuratorów rozmywają odpowiedzialność KE

02.03.2021

Co oznacza wyrok TSUE? PiS ma kłopot. Trybunał dał wytyczne, jak ocenić przepisy ustawy o neo-KRS

27.02.2021

Jourová: Komisja Europejska nie będzie się uchylać od obrony praworządności w państwach UE

25.02.2021

Skandaliczne słowa Kurskiego w sądzie: gdyby zabójca oglądał TVP Info, może Adamowicz by żył

22.02.2021

Orbán chce dalej ograniczać niezależne media. Węgry to przestroga dla Polski [ROZMOWA]

20.02.2021

Europejski Trybunał Praw Człowieka: sprawy dotyczące zmian w polskim sądownictwie będą priorytetowe

15.02.2021

„Akt niezgodny z prawem”. Komitet Nauk Prawnych PAN protestuje ws. wykazu czasopism Czarnka

13.02.2021

Bezprecedensowa decyzja sądu w Amsterdamie. Stosuje wyrok TSUE i odmawia wydania Polaka do Polski

03.02.2021

To ona zgłosiła Iustitię do Nagrody Nobla: „Europa nie może siedzieć z założonymi rękami”

31.01.2021

Założyciel Ordo Iuris i żona posła PiS oficjalnie zgłoszeni na sędziów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

28.01.2021

Komisja Europejska przechodzi do kolejnego etapu postępowania w sprawie ustawy kagańcowej



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200