„Wiadomości” naruszają prawo i wchodzą w rolę prokuratora. Komentarze prawników

Udostępnij

prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Media publiczne są wykorzystywane w sporze politycznym. Ich misją powinno być wyciszanie sporu, a nie podgrzewanie emocji, przy jednoczesnym łamaniu prawa - komentuje upublicznienie wizerunków 10 protestujących pod TVP ekspertka Fundacji Helsińskiej. "Wiadomości" podały ich imiona i nazwiska. Dziesiątka "ujawnionych" chce podjąć działania prawne przeciw TVP



W głównym wydaniu „Wiadomości” w poniedziałek 4 lutego 2019 pokazano twarze i nazwiska uczestników protestu pod budynkiem TVP. W materiale Marcina Tulickiego były też ich  zdjęcia, a w niektórych przypadkach informacje pozwalające zidentyfikować miejsce zamieszkania lub pracy. Powiedziano, że to dziesięcioro „szczególnie podejrzanych”  o „napaść na Magdalenę Ogórek”.

 

W naszych relacjach wymienialiśmy sześć nazwisk, za wiedza i zgodą, osób, które już dostały wezwania na policję (więcej o tym – na koniec tekstu).

 

W sobotę 2 lutego dziesiątka demonstrantów próbowała zablokować wyjazd prezenterki TVP Magdaleny Ogórek spod gmachu telewizji, otoczyli jej samochód, nakleili na jej auto napisy „TVoja wina”. 10 osób podeszło do samochodu, niektórzy go dotykali. Nie mieli kontaktu fizycznego z samą Magdaleną Ogórek. Skandowali: „Wstyd, wstyd i hańba” i „Kłamczucha”, krzyczeli w jej stronę: „Sprzedajna kłamczucha”, „Macie krew na rękach”, „Zatrudnijcie dziennikarzy!”, „Pójdziesz do piekła!”, „Kiedyś cię rozliczą za to”, „Sprzedałaś się za pieniądze”, „Lubi pani kłamać?”, „Spieprzaj kłamliwa babo obrzydliwa”. Szczegółowo pisaliśmy o tym zdarzeniu w tekście „Blokowanie Ogórek. Bodnar: niedopuszczalne. Media: lincz, zbydlęcenie. Aktywistki: Dużo słów na wyrost„.

 

Od soboty kilkoro uczestników protestu jest obiektem zmasowanego hejtu w mediach społecznościowych.

 

W poniedziałek osoba podająca się za redaktora TVP wdarła się też do gabinetu Elżbiety Podleśnej w warszawskim szpitalu, a „Wiadomości” pokazały budynek, co pozwala zidentyfikować jej miejsce pracy. Migawki poświęcone dziesiątce protestujących miały tworzyć wrażenie, że są ogarniętymi nienawiścią oszołomami, zgodnie z określeniem „dzicz”, jakiego użył min. Brudziński.

 

Jarosław Olechowski z Telewizyjnej Agencji Informacyjnej komentował zarzuty o upublicznienie wizerunków na Twitterze: „Osoby demonstrujące przed TVP same przedstawiają się i chwalą swoją działalnością. Wielokrotnie brały udział w antyrządowych protestach. Wielokrotnie były pokazywane i opisywane przez media np. @natematpl @gazeta_wyborcza i @oko_press”.

 

Jednak prawnicy nie widzą usprawiedliwienia dla działań TVP.

 

„Naszym obowiązkiem jest podejmowanie działań przeciw TVP”

 

Mecenas Jacek Dubois, którego kancelaria reprezentuje Ewę Podleśną:

 

„Mamy do czynienia z sytuacją podobnej do tej z 2016 roku, kiedy policja opublikowała zdjęcia i personalia osób protestujących pod Sejmem. Protestowały przeciwko temu organizacje pozarządowe zajmujące się prawami człowieka, wyjaśnień domagał się Rzecznik Praw Obywatelskich.

 

Teraz mamy do czynienia z naruszeniem prawa przez publicznego nadawcę, który powinien zachować bezstronność, a tymczasem wchodzi w rolę prokuratora. Narusza przepisy prawa prasowego oraz sferę dóbr osobistych. Będę nakłaniać moją klientkę żeby podjąć działania prawne.

 

Naszym obowiązkiem jest podejmowanie działań przeciw TVP, żeby w ramach sporu wykazać przed opinią publiczną, że ta instytucją nie realizuje swoich zadań.”

 

Publikację zdjęć i personaliów protestujących przez policję w 2016 r. oceniła Helsińska Fundacja Praw Człowieka. Jej zdaniem nie było podstaw prawnych do publikacji wizerunku tych osób na stronie Komendy Stołecznej Policji. Fundacja Helsińska podkreśliła, że publikacja wizerunków tych osób może stanowić naruszenie ich dóbr osobistych i być źródłem odpowiedzialności odszkodowawczej. Według HFPC publikacja może naruszać polskie i międzynarodowe normy praw człowieka:

 

  • art. 57 Konstytucji RP – wolność zgromadzeń;
  • art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – domniemanie niewinności
  • art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – poszanowanie życia prywatnego;
  • art. 11 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – prawo do zgromadzeń.

 

„Reakcja TVP jest sprzeczna ze standardami praw człowieka”

 

Działania TVP komentuje też prawniczka Dominika Bychawska-Siniarska, członkini Zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka:

 

„Działania protestujących pod TVP wobec Magdaleny Ogórek, mogły wywołać poczucie strachu i muszą być ocenione negatywnie. Jednak reakcja TVP, polegająca na upublicznieniu wizerunków i personaliów protestujących, jest sprzeczna z wieloma standardami praw człowieka, zarówno krajowymi i międzynarodowymi.

 

 

Prawo prasowe w art. 13 par. 2 zabrania publikacji wizerunku osoby, wobec której toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe. Nie jest jasne, czy wobec poszczególnych osób, których dane zostały ujawnione, zostały już postawione zarzuty. Jeśli tak, działania TVP stanowiłyby naruszenie prawa prasowego i zasad etyki dziennikarza.

 

Prawo prasowe zabrania również publikacji danych wrażliwych opisywanych osób. Prawo to nie dotyczy mediów elektronicznych, ale bez wątpienia, powinno być wyznacznikiem etycznym pracy dziennikarskiej.

 

Zgodnie z art. 81 Prawa autorskiego, nie można publikować wizerunku osoby, bez jej zgody, chyba że jest powszechnie znana. Nie ma prawnej definicji „osoby powszechnie znanej”, ale zgodnie z orzecznictwem, w szczególności orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jest to osoba, która dobrowolnie „wystawia się na świecznik”, udostępnia swój wizerunek w jakimś interesie, politycznym lub komercyjnym, a tym samym dobrowolnie wystawia się na krytykę opinii publicznej. Osobami publicznie znanymi są blogerzy, autorzy, komentatorzy życia publicznego.

 

„Działanie TVP jest bezpodstawne i stygmatyzujące”

 

Dominika Bychawska-Siniarska proponuje też ścieżkę prawną:

 

„Osoby, których wizerunek został wykorzystany przez TVP, mają możliwość zwrócenia się z powództwami o ochronę dóbr osobistych przeciwko publicznej telewizji. Rozważyłabym również skargę do KRRiT. Może ją złożyć każdy, nie tylko pokrzywdzeni.

 

Na gruncie art. 18 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji wskazuje się, że audycje nie mogą propagować działań sprzecznych z prawem. W tej sytuacji z bezprawnym wykorzystaniem wizerunku osób prywatnych.

 

Nie trudno oprzeć się wrażeniu, że działanie TVP jest bezpodstawne i stygmatyzujące.

 

Jest to kolejny przykład jak media publiczne są wykorzystywane w sporze politycznym. Misja mediów publicznych, w obecnym stanie społecznym, powinna polegać na wyciszaniu, uspokajaniu emocji, a nie na ich podgrzewaniu, przy jednoczesnym łamaniu prawa” – podsumowuje ekspertka z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

 

Telewizja publiczna uzurpuje sobie rolę sądu

 

Maciej Ślusarek, adwokat:

 

„To skandal, że telewizja sama przeprowadziła dochodzenie, skazała i podała do publicznej wiadomości wyrok na osobach, które protestowały pod budynkiem TVP. Szczególnie, że z doniesień medialnych wiadomo, że wobec niektórych z tych osób jest prowadzone śledztwo. Prawo karne zna karę dodatkową, jaką jest podanie wyroku do publicznej wiadomości. Telewizja publiczna, uzurpując sobie rolę sądu, postanowiła taką karę zastosować.

 

Nawet jeśli potępiamy zachowanie niektórych osób, które protestowały pod budynkiem TVP – bo nie wydaje mi się, że właściwym sposobem protestowania jest wywoływanie u kogoś poczucia zagrożenia – nie usprawiedliwia to decyzji telewizji publicznej. Publikacja stanowi naruszenie prawa do wizerunku i do prywatności, nawet, jeśli sposób protestu przekraczał lub naginał przyjęte formy protestu.

 

Osoby, które protestowały pod TVP dokonywały czynów, które być mogą w społecznym odbiorze uznane za kontrowersyjne, dlatego powinny być gotowe na większe zainteresowanie i surowszą krytykę swoich czynów, niż osoby, które protestowały i takich czynów nie dokonywały. Natomiast pokazywanie ich dokładnego wizerunku, miejsca zamieszkania i miejsca pracy nie mieści się w granicach dopuszczalnej krytyki.

 

Telewizja nie powinna ich podawać.

 

Telewizja Polska zachowała się nieadekwatnie. Zastosowała formę wywierania nieuzasadnionego nacisku, naruszającą prawo do prywatności.

 

Nawet, jeśli dane tych osób były publicznie dostępne w Internecie, to ich nagłośnienie i zaprezentowanie w takim kontekście stanowi nieuzasadnione piętno.”

 

OKO.press też podaje dane protestujących – ekscytują się prorządowe media. Tak, ale…

 

W komentarzach prorządowych mediów, które wciąż żyją tematem „linczu” na Ogórek, pojawia się argument, że także media niezależne, w tym OKO.press, podaje nazwiska i publikuje zdjęcia niektórych z aktywistów. To prawda, są jednak dwie istotne różnice.

 

  • OKO.press podaje te dane zawsze za wiedzą i zgodą aktywistów. Gdy ze względu na swoje bezpieczeństwo wolą zostać anonimowi – przestrzegamy tej zasady.

 

Podanie swoich danych jest własną decyzją aktywistek i aktywistów, ich aktem obywatelskiej odwagi.

 

 

  • Informacje OKO.press podawane są w zgoła innym kontekście niż prokuratorskie materiały TVP. W setkach relacji z aktów protestu, blokad czy kontrdemonstracji, oddajemy głos samym uczestnikom i przedstawiamy ich działania jako akty obrony demokracji czy praworządności w Polsce. Taki sam kontekst mają zbierane przez Archiwum Osiatyńskiego sylwetki w cyklu „Alfabet buntu” czy „Lista sędziów wolności” opracowywana przez Ewę Siedlecką.

 

Przeczytaj: Sędziowie wolności [AKTUALIZOWANA LISTA SIEDLECKIEJ – JUŻ 302 NAZWISKA]

 

OKO.press systematycznie informuje o akcjach protestacyjnych nie tylko dlatego, że to ważne publicznie i interesujące materiały. Także dlatego, że te akcje – prowadzone przez małe grupy ludzi zdeterminowanych, którym trudniej niż innym pogodzić się z autorytarnymi rządami i ich propagandą – są nie tylko poddawane propagandowej obróbce np. TVP, ale często także są lekceważone przez niezależne media.

 

Przeczytaj: Suchanow: „Z normalnych obywateli staliśmy się bojownikami” [DEBATA OKO.press]



Autor


prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

5 lutego 2019





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

17.09.2019

„Kategoria honoru nie jest przez nas brana pod uwagę.” Mazur w Sejmie bronił KRS. Co przemilczał?

11.09.2019

Lewica ma program naprawy TK, SN i KRS. Zapowiada Trybunał Stanu dla Morawieckiego i Ziobry

07.09.2019

Morawiecki, nie idź tą drogą osłabiania demokracji! Amerykańscy kongresmeni piszą do premiera

05.09.2019

Bator-Ciesielska pyta TSUE o uprawnienia Ziobry i KRS. PiS pod ostrzałem kilkunastu pytań prejudycjalnych

03.09.2019

Twarda rozmowa holenderskiego ministra z Ziobrą. „Pogwałcenie praworządności”, „będziemy reagować”

03.09.2019

Przełomowy wyrok sądu: ustawa represyjna obniżająca emerytury i renty to jawna obraza Konstytucji

23.08.2019

Przekroczony Rubikon. Represje wobec sędziów ze świadomym łamaniem prawa, bez precedensu

22.08.2019

Rzecznik dyscyplinarny Schab bierze się za wpisy sędziów w sieci. Obudził się po roku

21.08.2019

„To podważenie fundamentów państwa prawa”. RPO skarży do sądu decyzje prezesa UODO

17.08.2019

Jak trwoga, to do Przyłębskiej. Trybunał ma pomóc władzy zataić listy poparcia kandydatów do nowej KRS

02.08.2019

Prokurator będzie mógł wstrzymać decyzję sądu o uchyleniu tymczasowego aresztu. RPO protestuje

02.08.2019

Warszawa w Budapeszcie. Węgierski sędzia pyta Trybunał Sprawiedliwości UE o niezawisłość sądownictwa

26.07.2019

Ataki mediów, konflikty, wolniejsze działanie sądów. Cztery lata pseudoreform oczami sędziów [Raport HFPC]

22.07.2019

Przedstawiciel ONZ wzywa polski rząd do wyjaśnienia dyscyplinarki dla sędzi Aliny Czubieniak

17.07.2019

Komisja Europejska nie daruje Polsce. Dyscyplinowanie sędziów niezgodne z prawem UE

17.07.2019

„Rządy prawa podstawą Unii”. Ursula von der Leyen i Zuzana Čaputová kontra PiS

30.06.2019

Atak na rzecznika generalnego TSUE po miażdżącej ocenie „reformy” sądownictwa PiS

28.06.2019

Rzecznik TSUE: Izba Dyscyplinarna SN niezgodna z prawem UE, KRS powołana nieprawidłowo

21.06.2019

Ustawa o sądach sprzeczna z prawem UE. Rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości wydaje kluczową opinię

31.05.2019

T. G. Ash: W Polsce zagrożone są podstawy ustroju demokratycznego. Konieczna jest szeroka koalicja



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200