Rada Europy: czas monitorować waszą praworządność. Polska w klubie z Turcją, Rosją, Azerbejdżanem…

Udostępnij

Absolwentka lingwistyki stosowanej na Uniwersytecie Warszawskim oraz College of Europe. Zdobywała doświadczenie m.in. w Komisji Europejskiej i na Uniwersytecie Narodów…

Więcej

Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy wzywa Dudę, by nie podpisywał ustawy kagańcowej; rząd, by posłuchał uchwały SN; Sejm, by powrócił do wybierania KRS przez sędziów. W rezolucji (140 za, 37 przeciw) deputowani postanowili monitorować u nas stan praworządności, tak jak robią to już w 10 krajach od Rosji, Azerbejdżanu, Armenii, Serbii aż po Turcję



Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy (ang. Parliamentary Assembly of the Council of Europe – PACE) 28 stycznia 2020 wieczorem przyjęło rezolucję o funkcjonowaniu instytucji demokratycznych w Polsce.

 

Nie obyło się bez zawstydzającej dla Polski debaty, w której politycy PiS karkołomnie odpierali argumenty o zagrożeniach dla polskiej demokracji. O tym, że u nas wszystko jest „good” przekonywał poseł Dominik Tarczyński. Wtórująca mu Iwona Arent ubolewała nad „szokującą” skalą przemocy wobec kobiet w Szwecji.

 

Mimo wysiłków Tarczyńskiego Zgromadzenie przyjęło rezolucję potępiającą zamach PiS na niezależne sądownictwo. Znalazło się w niej szereg przykrych dla rządu PiS zapisów, w tym najgorszy – otwarcie wobec Polski procedury monitoringu rządów prawa i instytucji demokratycznych.

 

Tym samym Polska dołącza do 10 państw członkowskich objętych tą procedurą. Są to: Albania, Armenia, Azerbejdżan, Bośnia i Hercegowina, Gruzja, Mołdawia, Rosja, Serbia, Ukraina oraz Turcja.

 

Co ciekawe, na liście tej nie znajdziemy Węgier, które za rządów Fideszu Viktora Orbána tracą kolejne przymioty demokracji. Węgrów także w Radzie Europy chroni bowiem sojusz polityczny – przynależność do Europejskiej Partii Ludowej, tej samej, do której należy polska PO.

 

W ramach kontroli Polskę czekają regularne wizyty dwójki sprawozdawców. Delegaci PACE będą wydawać okresowe raporty o przestrzeganiu naszych zobowiązań jako członka Rady Europy.

 

PACE szczegółowo pouczyło też rząd i Sejm, z jakich zmian się mają wycofać. Wskazało nawet, że należy powołać niezależną komisję śledczą ds. „kampanii oszczerstw” przeciwko sędziom i prokuratorom, którzy sprzeciwili się reformom PiS.

 

Jak wyjaśnia Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy to jeden z dwóch głównych (obok Rady Ministrów) organów statutowych Rady Europy. Zasiada w nim 648 przedstawicieli parlamentów krajowych. Delegaci działają w Zgromadzeniu Parlamentarnym według przynależności partyjnej. Zgromadzenie Parlamentarne zbiera się cztery razy w roku na tygodniowe sesje plenarne w siedzibie Rady Europy w Strasburgu. Zgromadzenie Parlamentarne monitoruje stan przestrzegania przez państwa członkowskie ich zobowiązań. Przeprowadza wizyty terenowe służące przygotowaniu raportów. Na zaproszenie państw monitoruje przebieg wyborów.

 

Bolesna diagnoza: rząd szkodzi kumulatywnie

 

Projekt przyjętej 28 stycznia rezolucji powstał w oparciu o raport komitetu Zgromadzenia Parlamentarnego RE, o którym pisaliśmy na początku miesiąca.

 

Rezolucja powtarza najważniejsze ustalenia dwójki sprawozdawców-autorów raportu, którzy zbadali stan instytucji demokratycznych w Polsce. Szwedzki socjalista Azadeh Rojhan Gustafsson oraz Holender Pieter Omtzigt z Europejskiej Partii Ludowej napisali m.in., że „zmiany systemu sądownictwa i wymiaru sprawiedliwości w Polsce kumulatywnie podważają niezależność sądownictwa i praworządność oraz poważnie im szkodzą”.

 

Powinny zatem zostać ponownie przeanalizowane w celu dostosowania ich do zaleceń Rady Europy. Z taką diagnozą zgodziła się znakomita większość obecnych na sali posłów Zgromadzenia. Rezolucja przeszła większością 140 do 37. Jedenastu deputowanych wstrzymało się od głosu.

 

Parlamentarzyści napisali także, że w wyniku „reform” PiS polski wymiar sprawiedliwości stał się „podatny na ingerencje polityczne i próby poddania politycznej kontroli władzy wykonawczej”. Co podważa zasady demokratycznego państwa prawa.

 

Posłowie PiS zgłosili do projektu 46 poprawek, często kosmetycznych. Wszystkie zostały odrzucone. Na sali mogli liczyć głównie na wsparcie brytyjskich konserwatystów, Węgrów i Turków. Poparła ich też część Włochów oraz pojedynczy posłowie m.in. z Niemiec, Czech, Słowacji czy Łotwy.

 

Apel do Dudy (by nie podpisywał) i rządu (by uszanował SN)

 

Parlamentarzyści nie ograniczyli się do diagnozy stanu polskiej praworządności. Zaapelowali do polskich władz o konkretne działania.

 

Andrzeja Dudę poprosili, by nie podpisywał ustawy dyscyplinującej sędziów, która trafiła na jego biurko po tym, gdy Sejm 23 stycznia odrzucił senackie weto. Zdaniem członków PACE ustawa ta prowadzi do dalszego „ograniczenia niezależności sądownictwa i poszanowania rządów prawa w Polsce”. Narusza artykuły 6 oraz 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

 

Do polskiego rządu zwrócili się z apelem, by w pełni uszanował orzeczenie Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020.

 

Deputowani odnieśli się także do kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Przypomnieli, że demokratycznie wybrana władza szanująca rządy prawa, nie może wybiórczo ignorować postanowień, które jej się nie podobają, zwłaszcza orzeczeń TK. „Pełne i bezwarunkowe wykonanie wszystkich orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w tym w odniesieniu do składu samego Trybunału Konstytucyjnego, powinno być fundamentem rozwiązania kryzysu”.

 

Rozwiązać „polski problem”

 

Oprócz tego przedstawili rządowi PiS szereg rekomendacji. Zdaniem Zgromadzenia Parlamentarnego RE, by przywrócić w Polsce praworządność należy przede wszystkim:

 

  • pilnie rozdzielić stanowisko Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego oraz zabezpieczyć prawnie prokuraturę przed wykorzystywaniem i upolitycznieniem;
  • przywrócić wybieranie członków-sędziów Krajowej Rady Sądownictwa przez środowisko sędziowskie;
  • ograniczyć „nadmierne i uznaniowe” kompetencje przyznane Ministrowi Sprawiedliwości, pozwalające kontrolować wymiar sprawiedliwości;
  • rozwiązać problem tzw. „skargi nadzwyczajnej” oraz sędziów Izby Dyscyplinarnej oraz Kontroli Nadzwyczajnej SN;
  • powołać niezależną komisję śledczą ds. „kampanii oszczerstw” przeciwko sędziom i prokuratorom, którzy sprzeciwili się reformom.

 

Zgromadzenie Parlamentarne „rozumie wyzwania”, przed którymi stanął polski wymiar sprawiedliwości oraz sądownictwo. Ale choć cieszy się, że rząd uznaje je za priorytet, to podkreśla, że wszelkie reformy powinny być przyjmowane z poszanowaniem europejskich norm i standardów. Mają wzmacniać niezależność sędziów i praworządność, a nie je osłabiać.

 

Parlamentarzyści wezwali także sądy państw członkowskich RE, by w sprawach cywilnych i karnych (także tych, w których działa Europejski Nakaz Aresztowania) upewniały się, że ich polskie odpowiedniki gwarantują oskarżonym sprawiedliwy proces.

 

Rada Europy radzi i ubolewa, a rząd wzrusza ramionami

 

Rezolucja Zgromadzenia Parlamentarnego to kolejna reakcja organów Rady Europy na sytuację w Polsce. W ostatnich tygodniach w OKO.press bacznie śledziliśmy m.in. wizytę Komisji Weneckiej 9-10 stycznia 2020.

 

Sprawozdawcy Komisji odwiedzili Warszawę na zaproszenie marszałka Senatu Tomasza Grodzkiego. Przyglądali się zapisom ustawy dyscyplinującej sędziów (kagańcowej). Następnie, w opinii z 16 stycznia, wezwali Senat do odrzucenia projektu.

 

Komisja ubolewała, że zamiast rozwiązać problemy z polską praworządnością, ustawa jedynie pogarsza sytuację. Rekomendowała rządowi PiS m.in. powrót do starych zasad wyłaniania członków-sędziów KRS oraz ograniczenie kompetencji nowych „superizb” SN tj. Izby Dyscyplinarnej oraz Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.

 

W międzyczasie do marszałka Grodzkiego zwróciła się także Komisarz Praw Człowieka RE Dunja Mijatović. Ona również apelowała o odrzucenie kontrowersyjnego projektu.

 

„Efekt takich zmian uznaję za skrajnie problematyczny z punktu widzenia standardów Rady Europy. Ubolewam także, że ustawa nie odnosi się do rekomendacji, jakie poczyniłam podczas mojej wizyty w Warszawie w marcu 2019” – podkreśliła pani Komisarz.

 

Ale politycy PiS lekceważą rekomendacje Rady Europy. Ustawa czeka już teraz tylko na podpis Andrzeja Dudy.

 

Przedstawiciele rządu podkreślali, że ani Komisja Wenecka, ani inne organy nie mogą niczego im narzucić. To prawda – ustalenia Rady Europy nie wiążą prawnie 47 państw członkowskich. Ale świadomie ignorując ciążące na nich zobowiązania, rządzący narażają na szwank wiarygodność Polski na arenie międzynarodowej i osłabiają sojusze, będące gwarantem naszego bezpieczeństwa.

 


 

Kwestie dotyczące praworządności w Polsce oraz w całej Unii Europejskiej będziemy dalej monitorować oraz wyjaśniać na łamach Archiwum Osiatyńskiego, a także – po angielsku – na stronie Rule of Law in Poland.

 

Podoba Ci się ten artykuł? Zapisz się na newsletter Archiwum Osiatyńskiego. W każdą środę dostaniesz wybór najważniejszych tekstów, a czasem również zaproszenia na wydarzenia.



Autor


Absolwentka lingwistyki stosowanej na Uniwersytecie Warszawskim oraz College of Europe. Zdobywała doświadczenie m.in. w Komisji Europejskiej i na Uniwersytecie Narodów…


Więcej

Opublikowany

30 stycznia 2020







Inne artykuły tego autora

29.03.2021

Niemiecki Trybunał spełni marzenie Ziobry? Wstrzymał ratyfikację Funduszu Odbudowy UE

26.03.2021

PE stawia ultimatum: Komisja ma natychmiast uruchomić mechanizm „pieniądze za praworządność”

11.03.2021

Polska skarży do TSUE mechanizm „pieniądze za praworządność”. Po to, żeby Ziobro spał spokojnie?

07.03.2021

RPO chce wyłączenia Przyłębskiej ze składu orzekającego w TK. Chodzi o wypowiedzi jej męża

26.02.2021

Wiceszef Ordo Iuris nie będzie doradzał UE ws. LGBT. Trwa postępowanie wyjaśniające

26.02.2021

I Prezes SN robi zamach na jawność. Ograniczy dostęp do informacji o nadużyciach władzy

25.02.2021

Wiceprezes Ordo Iuris doradza UE m.in. w sprawach LGBT. Jak to się stało?

11.02.2021

Europa reaguje. Wiceszefowa KE o proteście mediów w Polsce: „Czarne ekrany mówią bardzo wiele”

09.02.2021

Eurodeputowani o Polsce po wyroku TK: „Kraj niczym dystopijna republika Gilead”

29.01.2021

„Polska jedynym takim krajem w historii najnowszej UE” – zagraniczna prasa po publikacji wyroku TK

25.01.2021

Knebel dla pracowników MSZ. PiS wprowadza „tajemnicę dyplomatyczną”

21.01.2021

Min. Wójcik o zsyłce niezależnych prokuratorów: za PO też były delegacje. Nie takie i nie tyle

13.01.2021

Kaja Godek nazwała osoby LGBT „zboczeńcami”. Dziś wygrała w sądzie. „Państwo nas nie chroni”

08.01.2021

Trybunał Konstytucyjny na wczasach. W 2019 roku orzekał najrzadziej od 20 lat [WYKRESY]

06.01.2021

Ziobro wzywa na pomoc TK. Chce uderzyć w Morawieckiego za wycofanie weta na szczycie UE

05.01.2021

PiS chce wyplenić „gender” z Unii. Poza irytacją partnerów rząd Morawieckiego nic nie uzyska

20.12.2020

Ziobro: „W Sejmie zagłosujemy przeciwko ustaleniom szczytu UE”. Solidarna Polska powstrzyma Unię?

17.12.2020

Parlament Europejski: Mechanizm „pieniądze za praworządność” musi działać od 1 stycznia 2021

15.12.2020

Morawiecki w środę mówił Merkel, że trzeba zmienić tekst rozporządzenia. A w czwartek się poddał

11.12.2020

Koniec weta. „Kompromis” na szczycie UE to sukces Orbána, ale kapitulacja Morawieckiego



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200