„Kategoria honoru nie jest przez nas brana pod uwagę.” Mazur w Sejmie bronił KRS. Co przemilczał?

Udostępnij

Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Przewodniczący nowej Krajowej Rady Sądownictwa złożył w Sejmie sprawozdanie z działania rady w 2018 roku. Bagatelizował zawieszenie KRS w europejskiej sieci rad sądowniczych oraz skalę represji wobec sędziów. Przedstawiamy własne podsumowanie dokonań nowej KRS



Leszek Mazur późną nocą (o 22:30) 11 września 2019 złożył w Sejmie sprawozdanie z działania nowej KRS w 2018 roku, czyli w pierwszym roku powołania jej przez Sejm VIII kadencji. Sprawozdanie obejmuje de facto 8 miesięcy, od maja do grudnia, ponieważ wcześniej działała stara KRS.

 

Mazur występował przed Adamem Bodnarem, który od 23:30, kolejny rok z rzędu przy niemal pustej sali sejmowej, składał raport z działalności Rzecznika Praw Obywatelskich.

 

Przewodniczący KRS w krótkim wystąpieniu postanowił oprzeć się na liczbach. Suche liczby mogą zrobić mylne, pozytywne wrażenie na osobach niezaznajomionych z rozlicznymi kontrowersjami wokół sposobu wyboru i funkcjonowania nowej KRS.

 

Mazur wyliczał, że w ciągu 8 miesięcy rada zebrała się 17 razy i rozpatrzyła 1302 zgłoszenia kandydatów na sędziów bądź asesorów, z czego pozytywnie zaopiniowała 322 kandydatów, z przewagą  kobiet (168) nad mężczyznami (154).

 

Zachwalał też, że w nowej KRS zasiada najwięcej w stosunku do poprzednich 30 lat sędziów sądów rejonowych. Wyjaśniamy: sędziowie od lat dyskutowali, że w KRS w sposób bardziej reprezentatywny powinni  być reprezentowani sędziowie wszystkich instancji i typów sądów. Niestety, tak duża liczba sędziów sądów rejonowych w obecnej radzie wynika z tego, że większość sędziów w Polsce zbojkotowała nabór do nowej KRS.

 

Przewodniczący mówił też m.in. o opiniowaniu projektów ustaw i wydawaniu przez KRS stanowisk.

 

Co zaskakujące, Leszek Mazur nie pominął, że we wrześniu 2018 roku nowa KRS została zawieszona w Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa. Podkreślał jednak, że członkostwo może zostać przywrócone (w sierpniu 2018 roku skwitował, że zawieszenie „nic nie znaczy)”.

 

Całe 117-stronicowe sprawozdanie z działalności KRS w 2018 roku dostępne jest tutaj.

 

Posłowie opozycji pytają o to, czego w wystąpieniu nie było

 

Sprawozdanie Leszka Mazura zostało pozytywnie zaopiniowane przez posłów PiS. Posłowie opozycji zwracali uwagę, że ważniejsze od tego, co w Sejmie sprawozdawał przewodniczący nowej KRS, były te elementy działania i zaniechań KRS, które pominął.

 

Poseł Arkadiusz Myrcha (PO-KO) ocenił, że po prezentacji przewodniczącego i lekturze raportu o KRS można odnieść wrażenie, że Rada działa jak zwykle. Jednak 2018 rok „To był rok rewolucyjny, który doprowadził do największego w historii tej instytucji kryzysu. Okazuje się, że mamy do czynienia ze zniszczeniem instytucji, która stoi na straży niezależności, niezawisłości sądownictwa. Pytanie, czy to jest wypadek przy pracy, czy ten cel przyświecał państwu od samego początku.”

 

Poseł Robert Kropiwnicki (PO-KO) zapytał przewodniczącego Mazura o jeden z największych sekretów Sejmu VIII kadencji – list poparcia sędziów kandydujących do KRS.

 

Mazur podkreślił, że zgadza się z Wiesławem Johanem, że należy wykonać wyrok NSA i listy ujawnić. Ale dopiero po zakończeniu postępowania wszczętego przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych i postępowania toczącego się przed TK.

 

Przypomnijmy: W KRS zasiada 15 sędziów. Kandydaci do KRS muszą wykazać się poparciem co najmniej 25 sędziów albo 1000 obywateli. Po wyborze nowej KRS, odmówiono ujawnienia list z nazwiskami sędziów wyrażających poparcie. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że załączniki z listami poparcia mają zostać ujawnione. Jednak Kancelaria Sejmu nie wykonała orzeczenia. Do obrony tajemnicy został też zaprzągnięty Trybunał Konstytucyjny i Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Na wniosek posłów PiS TK ma rozstrzygnąć, czy interpretacja przepisu, na którą powoływał się NSA, jest zgodna z konstytucją. Natomiast Prezes UODO wszczął dwa postępowania, które mają zweryfikować, czy ujawnienie załączników z listami poparcia do KRS nie łamie przepisów unijnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO) ani przepisów polskiego prawa. W OKO.press wyjaśnialiśmy, zgodnie z argumentacją RPO, że postępowanie dotyczące zgodności z RODO jest bezzasadne.

 

Poseł Marcin Święcicki (PO-KO) pytał przewodniczącego KRS o szykany i represje wobec sędziów oraz o to, co nowa KRS zrobiła w ich obronie. W odpowiedzi Leszek Mazur próbował bagatelizować sprawę. Odpowiedział, że rocznie toczonych jest ponad tysiąc postępowań, z czego tylko kilkadziesiąt kończy się wydaniem kary dyscyplinarnej, w wśród zaordynowanych kar przeważają najlżejsze, czyli upomnienia i nagany. Zasugerował też, że działania takie jak występowanie przez sędziów na festiwalach rockowych wykraczają poza to, co przystoi sędziom. Za wystąpienie w sędziowskiej todze w ramach wykładu na festiwalu organizowanym przez Jerzego Owsiaka musiał się tłumaczyć rzecznikowi dyscyplinarnemu sędzia Arkadiusz Krupa.

 

O bogatym repertuarze szykan i represji wobec sędziów piszemy regularnie w OKO.press. Doskonałym podsumowaniem 2018 roku w tej kwestii jest raport opracowany przez Komitet Obrony Sprawiedliwości KOS. Pierwsza wersja raportu została opublikowana w lutym 2019 roku. Od tego czasu raport był kilkakrotnie uaktualniany.

 

W 2018 roku przyjęto nowy system dyscyplinowania sędziów, który niepokoi Komisję Europejską. W związku z nowym systemem dyscyplinowania sędziów, KE w kwietniu 2019 roku rozpoczęła wobec Polski postępowanie o naruszenie prawa unijnego. KE przeszła do jego drugiego etapu postępowania. Kolejnym krokiem będzie skierowanie skargi do Trybunału Sprawiedliwości UE.

 

Mazur nie powiedział też nic o arbitralnej wymianie przez Ministra Sprawiedliwości prezesów sądów powszechnych, która zakończyła się w pierwszej połowie 2018 roku. Z badania Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka przeprowadzonego wśród sędziów z całej polski wynika, że te zmiany doprowadziły do pogorszenia pracy w sądach i poczucia niezależności sędziów.

 

Ocenę działania nowej KRS w 2018 roku wystawili sami sędziowie. Pod koniec 2018 roku zdecydowana większość chciała dymisji nowej rady. Ta zdecydowanie negatywna ocena działania KRS przez sędziów utrzymuje się, a nawet pogłębia.

 

Na pytania posłów opozycji o reakcję KRS na doniesienia medialne, że dwóch sędziów zasiadających w KRS, Maciej Nawacki i Jarosław Dudzicz, a także dyrektor działu prawnego Tomasz Szmydt (mąż Emilii „małej Emi” Szmydt) było członkami grupy dyskusyjnej „Kasta”. Leszek Mazur odparł, że nie ma dowodów, że te osoby same hejtowały innych sędziów.

 

Rozliczne zarzuty wobec nowej KRS od momentu wyboru

 

Krajowa Rada Sądownictwa jest konstytucyjnym organem stojącym na straży niezawisłości sądów i niezależności sędziów.

 

grudniu 2017 roku Sejm przyjął nową ustawę o KRS, nieznacznie różniącą się od wersji, przeciwko której w lipcu 2017 roku w całej Polsce protestowały tysiące osób.

 

W wyniku wejścia nowelizacji w życie, przed końcem konstytucyjnie określonej czteroletniej kadencji, przerwano kadencję wszystkich osób zasiadających w starej KRS. Nowa KRS została wybrana w marcu 2018 roku na podstawie znowelizowanej ustawy. Sędziów do KRS wybierali nie sędziowie, ale parlament.

 

Tak „źle urodzona” nowa KRS była świadoma swojej niskiej legitymacji. Dlatego postanowiła zapytać o swój status Trybunał Konstytucyjny. TK, kierowany przez Julię Przyłębską, w marcu 2019 roku „zalegalizował” nową KRS.

 

Europejskie trybunały orzekną o statusie nowej KRS

 

Status KRS jest przedmiotem szeregu pytań prejudycjalnych zadanych do Trybunału Sprawiedliwości UE przez Sąd Najwyższy, NSA i sądy powszechne. W czerwcu 2019 roku rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości UE wydał opinię miażdżącą dla nowej KRS. Wyrok Wielkiej Izby TSUE w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18, C-625/18 poznamy jesienią.

 

24 września rzecznik generalny wyda kolejną opinię na temat KRS w odpowiedzi na pytania prejudycjalne zadane przez sędzię Beatę Maciejewską i sędziego Igora Tuleyę. W późniejszych terminach rzecznicy generalni a potem Wielka Izba TSUE odpowie na kolejne zadane przez NSA i SN pytania o radę. Na początku września kolejne pytania o KRS do TSUE skierowała sędzia Anna Bator-Ciesielska.

 

Również przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu zawisła skarga dotycząca KRS.

 

W trakcie debaty nad sprawozdaniem przewodniczącego nowej KRS poseł Jerzy Meysztowicz (PO-KO) zadał Leszkowi Mazurowi pytanie, czy jeśli Trybunał Sprawiedliwości UE orzeknie, że nowa KRS nie została prawidłowo powołana, to członkowie KRS „będą mieli honor i czy poddadzą się do dymisji.”

 

Warto przytoczyć w całości odpowiedź Leszka Mazura (przerywały ją głosy posłów opozycji z sali i wypowiedzi Marszałek Sejmu Elżbiety Witek):

 

„[jako członkowie KRS] zostaliśmy powołani przez Sejm RP. Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości, jakiekolwiek by nie było, nawet jeśli będzie miało dla nas charakter negatywny, będzie mogło nas skłonić do rezygnacji ze stanowiska tylko, jeśli to stanowisko TSUE przełoży się na jakąś wypowiedź ustawodawcy, a więc Sejmu, która będzie oznaczała, że dalsze kontynuowanie naszej pracy będzie niemożliwe. Natomiast nie widzę żadnej możliwości, żeby reagować. Nas obowiązuje porządek prawny. Honor ma istotne znaczenie. Natomiast nie jest to kategoria, która jest w stanie zmienić porządek prawny. Każdy może zrezygnować. Kategoria honoru nie  jest przez nas brana przez uwagę, jeśli nie pojawi się odpowiednia zmiana porządku prawnego.”

 


 

Kwestie dotyczące praworządności w Polsce oraz w całej Unii Europejskiej będziemy dalej monitorować oraz wyjaśniać na łamach Archiwum Osiatyńskiego, a także – po angielsku – na stronie Rule of Law in Poland.

 

Podoba Ci się ten artykuł? Zapisz się na newsletter Archiwum Osiatyńskiego. W każdą środę dostaniesz wybór najważniejszych tekstów, a czasem również zaproszenia na wydarzenia.



Autor


Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

17 września 2019





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

20.10.2019

Minister Mucha: Reforma sądów skraca postępowania, a skarga nadzwyczajna jest sukcesem. Nieprawda

11.10.2019

KE po raz trzeci skarży polski rząd za „reformę” sądownictwa. Za system dyscyplinarny dla sędziów

10.10.2019

Prof. Wyrzykowski: zmiana ustroju Rzeczpospolitej jest faktem

08.10.2019

Organizacje apelują do KE o zaskarżenie polskiego rządu do TSUE za system dyscyplinarny dla sędziów

04.10.2019

Dr Ziółkowski: Julię Przyłębską będzie można odsunąć od kierowania TK zgodnie z Konstytucją [ekspertyza]

01.10.2019

Prof. Matczak i dr Zalasiński: Jak przywrócić porządek w Trybunale Konstytucyjnym [ekspertyza]

26.09.2019

Łętowska i Bogdanowicz: rzecznik Tanczew potwierdził, że sędziowie mogą pytać TSUE o swoją niezależność

19.09.2019

Komisja Europejska: z praworządnością w Polsce coraz gorzej, kontynuujmy procedurę z art. 7 [UJAWNIAMY]

18.09.2019

Trybunał w Strasburgu oceni zwolnienie prezesów sądów przez Ziobrę

11.09.2019

Lewica ma program naprawy TK, SN i KRS. Zapowiada Trybunał Stanu dla Morawieckiego i Ziobry

07.09.2019

Morawiecki, nie idź tą drogą osłabiania demokracji! Amerykańscy kongresmeni piszą do premiera

05.09.2019

Bator-Ciesielska pyta TSUE o uprawnienia Ziobry i KRS. PiS pod ostrzałem kilkunastu pytań prejudycjalnych

03.09.2019

Twarda rozmowa holenderskiego ministra z Ziobrą. „Pogwałcenie praworządności”, „będziemy reagować”

03.09.2019

Przełomowy wyrok sądu: ustawa represyjna obniżająca emerytury i renty to jawna obraza Konstytucji

23.08.2019

Przekroczony Rubikon. Represje wobec sędziów ze świadomym łamaniem prawa, bez precedensu

22.08.2019

Rzecznik dyscyplinarny Schab bierze się za wpisy sędziów w sieci. Obudził się po roku

21.08.2019

„To podważenie fundamentów państwa prawa”. RPO skarży do sądu decyzje prezesa UODO

17.08.2019

Jak trwoga, to do Przyłębskiej. Trybunał ma pomóc władzy zataić listy poparcia kandydatów do nowej KRS

02.08.2019

Prokurator będzie mógł wstrzymać decyzję sądu o uchyleniu tymczasowego aresztu. RPO protestuje

02.08.2019

Warszawa w Budapeszcie. Węgierski sędzia pyta Trybunał Sprawiedliwości UE o niezawisłość sądownictwa



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200