Dubler w Trybunale Sprawiedliwości UE? Po brexicie rzeczniczka TSUE walczy, żeby zostać do końca kadencji

Udostępnij

Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE 31 stycznia 2020 ogłoszono wakat na stanowisko rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości UE, choć kadencja Eleanor Sharpston trwa do 2021 roku



Państwa Unii Europejskiej uzgodniły, że z chwilą wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej 31 stycznia 2020 roku upływają mandaty urzędników publicznych mianowanych albo wybranych do instytucji, organów, urzędów i agencji Unii w związku z przynależnością Wielkiej Brytanii do UE.

 

Dlatego 31 stycznia upłynął mandat wybranego na brytyjskie miejsce w Trybunale Sprawiedliwości UE sędziego sędzia Christophera Vajdy – choć, gdyby nie było brexitu, ten miał orzekać do 2024 roku.

 

Eleanor Sharpston, rzecznik generalna Trybunału Sprawiedliwości UE od 2006 roku, uważa, że powinna pełnić swoją rolę do końca kadencji 31 października 2021 roku, a wakat na jej miejsce ogłoszono bez podstawy prawnej. To zdanie podzielają uznani profesorowie prawa unijnego.

 

Problem bez precedensu

 

W Trybunale Sprawiedliwości zasiada po jednym sędzi z każdego kraju UE oraz 11 rzeczników generalnych wybieranych na sześć lat. Ich kadencja jest odnawialna. W przeciwieństwie do sędziów, rzecznicy generalni nie zajmują miejsc przypisanych dla państw UE. Nie ma też wymogów dotyczących obywatelstwa, które muszą spełnić osoby mianowane na rzecznika i sprawujące tę funkcję.

 

Sharpston ma paszport zarówno Wielkiej Brytanii, jak i Luksemburga. Po brexicie pozostaje obywatelką Unii.

 

31 stycznia Konferencja Przedstawicieli Rządów Państw UE i Prezes TSUE Koen Lenaerts ogłosili wakat na urząd rzecznika generalnego. 2 sierpnia na to stanowisko wybrano greckiego sędziego Athanasiosa Rantosa, prezesa naczelnego sądu administracyjnego Grecji. Kadencja Rantosa ma biec od 7 września do 6 października 2021 roku (wówczas upływa kadencja 14 sędziów i 6 rzeczników generalnych).

 

Sharpston uważa, że ogłoszenie wakatu było niezgodne z prawem unijnym.

 

Kwestię rozstrzygnie organ TSUE – Sąd UE – w jednym z postępowań zainicjowanych przez Sharpston przeciwko Radzie UE i przedstawicielom rządów państw UE (sprawa T-550/20 R, Eleanor Sharpston v Council of the European Union and the Representatives of the Governments of the Member States).

 

Trybunał Sprawiedliwości obejmuje dwa organy sądowe:

 

  • Trybunał Sprawiedliwości, który zajmuje się przekazywanymi przez sądy krajowe wnioskami o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, niektórymi skargami o stwierdzenie nieważności i odwołaniami.
  • Sąd, który orzeka w sprawach o stwierdzenie nieważności przedłożonych przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa oraz, w niektórych przypadkach, przez rządy krajów UE. W praktyce oznacza to, że Sąd orzeka przede wszystkim w sprawach dotyczących prawa konkurencji, pomocy państwa, handlu, rolnictwa i znaków towarowych.

 

4 sierpnia sędzia Sądu UE Anthony Collins tymczasowo zawiesił decyzję o powołaniu Rantosa – do wydania przez TSUE orzeczenia w sprawie Sharpston. Strony mają czas do 11 września, żeby pisemnie odnieść się do tej decyzji.

 

W oczekiwaniu na orzeczenie Sądu UE w swojej sprawie, rzecznik generalna kontynuuje pracę. Od lutego 2020 roku wydała siedem opinii prawnych. Sharpston w ciągu 14 lat pracy jako rzecznik generalna TSUE, wydała ponad 800 opinii, zdobywając w powszechne uznanie w kręgach prawniczych.

 

Stawką wiarygodność Trybunału Sprawiedliwości UE

 

Eksperci prawa unijnego uważają, że kadencja Sharpston biegnie nieprzerwanie. Wskazują, że przedterminowe zakończenie kadencji rzecznik generalnej naruszyłoby kardynalne zasady nieusuwalności i niezawisłości sędziów, które chroni prawo unijne.

 

Orzekanie przez rzecznika generalnego, co do legalności wyboru, którego byłyby wątpliwości, to prosta droga do podważania opinii rzecznika i orzeczeń Trybunału w postępowaniach z jego udziałem.

 

Osłabiłoby to wiarygodność TSUE i wystawiło na ataki ze strony rządów państw członkowskich, którym nie podobają się orzeczenia wydawane przez luksemburski trybunał.

 

Faktyczna niezawisłość TSUE – a także przekonanie o niej w państwach członkowskich – jest szczególnie istotna. Trybunał rozstrzyga bowiem spory pomiędzy instytucjami UE, a także kluczowe spory między unijnymi instytucjami a rządami państw członkowskich.

 

TSUE był do tej pory najskuteczniejszym ponadnarodowym organem sądowym, broniącym przestrzegania standardów niezawisłości sędziowskiej i praworządności w Polsce.

 

W czerwcu 2019 roku w sprawie ze skargi Komisji Europejskiej przeciwko polskiemu rządowi TSUE orzekł, że obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego w tym Pierwszej Prezes SN, które miało na celu przedterminowe skrócenie kadencji Małgorzaty Gersdorf, było sprzeczne z prawem unijnym.



Autor


Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

8 września 2020







Inne artykuły tego autora

22.10.2020

Europosłowie popędzają Komisję Europejską: dlaczego nie bronicie sędziów Morawiec, Tulei, Majcher?

16.10.2020

Czarnek pozwany za homofobiczne słowa w TVP i Radiu Maryja. Prawnik z UW domaga się przeprosin

15.10.2020

Sadurski: Nie wierzcie w demokrację przywiezioną z Brukseli [WYWIAD]

08.10.2020

Orbán przegrywa w Trybunale Sprawiedliwości UE. Wyrzucenie uniwersytetu z Węgier sprzeczne z prawem Unii

30.09.2020

„Polska opuściła już porządek prawny UE”. Prawnicy wzywają szefową KE do działania

24.09.2020

Kuriozalne uzasadnienie sędziego. Polska nie wyda rodziców, bo w Holandii lekarze zabiją ich dziecko

23.09.2020

TSUE ocenia „reformy” Ziobry. „To rewolucja przeciwko państwu prawa”

21.09.2020

Europejski Trybunał Praw Człowieka oceni, czy Polska naruszyła prawa Igora Tulei przez dyscyplinarki

16.09.2020

Sąd Najwyższy nie zostawił suchej nitki na dezubekizacji wg PiS. To przełomowa uchwała

13.09.2020

Poseł PiS oskarża Holandię o niszczenie Unii Europejskiej. Dzwonimy i pytamy, czy mają takie plany

06.09.2020

Prezes Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przypomina Erdoğanowi o niezawisłości sędziowskiej. Lekcja dla Dudy, Kaczyńskiego, Ziobry

04.09.2020

Sąd w Amsterdamie nie wyda żadnego Polaka w ramach Europejskiego Nakazu Aresztowania

30.08.2020

Prewencyjna konfiskata majątku. Planów Ziobry bać się mogą nawet uczciwi przedsiębiorcy

26.08.2020

Sąd w Norymberdze nie wyda ściganego Polaka. Powodem obawy o niezawisłość sądów w Polsce

19.08.2020

Rozprawa w TK daje nadzieję osobom, którym ustawa represyjna PiS zabrała emerytury

16.08.2020

Ta władza zmierza w kierunku miękkiego (na razie) państwa autorytarnego [ROZMOWA Z PROF. WYRZYKOWSKIM]

08.08.2020

Bez żadnego trybu. Adwokaci zatrzymanych opowiadają, jak potraktowała ich policja

01.08.2020

Sąd w Amsterdamie odmawia wydania Polaka, bo sądy w Polsce nie są niezależne

28.07.2020

Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy do polskiego rządu: Nie wypowiadajcie Konwencji Stambulskiej

24.07.2020

Jak długo Bodnar pozostanie RPO? Kto może go zastąpić? Scenariusze i nazwiska



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200