Dubler w Trybunale Sprawiedliwości UE? Po brexicie rzeczniczka TSUE walczy, żeby zostać do końca kadencji

Udostępnij

Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE 31 stycznia 2020 ogłoszono wakat na stanowisko rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości UE, choć kadencja Eleanor Sharpston trwa do 2021 roku



Państwa Unii Europejskiej uzgodniły, że z chwilą wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej 31 stycznia 2020 roku upływają mandaty urzędników publicznych mianowanych albo wybranych do instytucji, organów, urzędów i agencji Unii w związku z przynależnością Wielkiej Brytanii do UE.

 

Dlatego 31 stycznia upłynął mandat wybranego na brytyjskie miejsce w Trybunale Sprawiedliwości UE sędziego sędzia Christophera Vajdy – choć, gdyby nie było brexitu, ten miał orzekać do 2024 roku.

 

Eleanor Sharpston, rzecznik generalna Trybunału Sprawiedliwości UE od 2006 roku, uważa, że powinna pełnić swoją rolę do końca kadencji 31 października 2021 roku, a wakat na jej miejsce ogłoszono bez podstawy prawnej. To zdanie podzielają uznani profesorowie prawa unijnego.

 

Problem bez precedensu

 

W Trybunale Sprawiedliwości zasiada po jednym sędzi z każdego kraju UE oraz 11 rzeczników generalnych wybieranych na sześć lat. Ich kadencja jest odnawialna. W przeciwieństwie do sędziów, rzecznicy generalni nie zajmują miejsc przypisanych dla państw UE. Nie ma też wymogów dotyczących obywatelstwa, które muszą spełnić osoby mianowane na rzecznika i sprawujące tę funkcję.

 

Sharpston ma paszport zarówno Wielkiej Brytanii, jak i Luksemburga. Po brexicie pozostaje obywatelką Unii.

 

31 stycznia Konferencja Przedstawicieli Rządów Państw UE i Prezes TSUE Koen Lenaerts ogłosili wakat na urząd rzecznika generalnego. 2 sierpnia na to stanowisko wybrano greckiego sędziego Athanasiosa Rantosa, prezesa naczelnego sądu administracyjnego Grecji. Kadencja Rantosa ma biec od 7 września do 6 października 2021 roku (wówczas upływa kadencja 14 sędziów i 6 rzeczników generalnych).

 

Sharpston uważa, że ogłoszenie wakatu było niezgodne z prawem unijnym.

 

Kwestię rozstrzygnie organ TSUE – Sąd UE – w jednym z postępowań zainicjowanych przez Sharpston przeciwko Radzie UE i przedstawicielom rządów państw UE (sprawa T-550/20 R, Eleanor Sharpston v Council of the European Union and the Representatives of the Governments of the Member States).

 

Trybunał Sprawiedliwości obejmuje dwa organy sądowe:

 

  • Trybunał Sprawiedliwości, który zajmuje się przekazywanymi przez sądy krajowe wnioskami o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, niektórymi skargami o stwierdzenie nieważności i odwołaniami.
  • Sąd, który orzeka w sprawach o stwierdzenie nieważności przedłożonych przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa oraz, w niektórych przypadkach, przez rządy krajów UE. W praktyce oznacza to, że Sąd orzeka przede wszystkim w sprawach dotyczących prawa konkurencji, pomocy państwa, handlu, rolnictwa i znaków towarowych.

 

4 sierpnia sędzia Sądu UE Anthony Collins tymczasowo zawiesił decyzję o powołaniu Rantosa – do wydania przez TSUE orzeczenia w sprawie Sharpston. Strony mają czas do 11 września, żeby pisemnie odnieść się do tej decyzji.

 

W oczekiwaniu na orzeczenie Sądu UE w swojej sprawie, rzecznik generalna kontynuuje pracę. Od lutego 2020 roku wydała siedem opinii prawnych. Sharpston w ciągu 14 lat pracy jako rzecznik generalna TSUE, wydała ponad 800 opinii, zdobywając w powszechne uznanie w kręgach prawniczych.

 

Stawką wiarygodność Trybunału Sprawiedliwości UE

 

Eksperci prawa unijnego uważają, że kadencja Sharpston biegnie nieprzerwanie. Wskazują, że przedterminowe zakończenie kadencji rzecznik generalnej naruszyłoby kardynalne zasady nieusuwalności i niezawisłości sędziów, które chroni prawo unijne.

 

Orzekanie przez rzecznika generalnego, co do legalności wyboru, którego byłyby wątpliwości, to prosta droga do podważania opinii rzecznika i orzeczeń Trybunału w postępowaniach z jego udziałem.

 

Osłabiłoby to wiarygodność TSUE i wystawiło na ataki ze strony rządów państw członkowskich, którym nie podobają się orzeczenia wydawane przez luksemburski trybunał.

 

Faktyczna niezawisłość TSUE – a także przekonanie o niej w państwach członkowskich – jest szczególnie istotna. Trybunał rozstrzyga bowiem spory pomiędzy instytucjami UE, a także kluczowe spory między unijnymi instytucjami a rządami państw członkowskich.

 

TSUE był do tej pory najskuteczniejszym ponadnarodowym organem sądowym, broniącym przestrzegania standardów niezawisłości sędziowskiej i praworządności w Polsce.

 

W czerwcu 2019 roku w sprawie ze skargi Komisji Europejskiej przeciwko polskiemu rządowi TSUE orzekł, że obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego w tym Pierwszej Prezes SN, które miało na celu przedterminowe skrócenie kadencji Małgorzaty Gersdorf, było sprzeczne z prawem unijnym.



Autor


Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

8 września 2020







Inne artykuły tego autora

02.12.2021

Rzecznik TSUE: Oddalić zarzuty Polski i Węgier w sprawie „pieniędzy za praworządność”

16.11.2021

TSUE: Uprawnienia Ziobry do delegowania sędziów są sprzeczne z prawem unijnym

15.11.2021

Wyjaśniamy, dlaczego Ziobro złożył do TK wniosek ws. Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

09.11.2021

ETPCz: Polska naruszyła prawo do niezależnego sądu. Musi zapłacić sędziom po 15 tys. euro

08.10.2021

Gdyby potraktować serio orzecznie TK, Polska powinna wyjść z Unii Europejskiej – mówi prof. Biernat

07.10.2021

Większość uważa, że TSUE ma prawo cofnąć zmiany w polskim sądownictwie [SONDAŻ IPSOS]

07.10.2021

Prawny polexit. TK Julii Przyłębskiej orzekł, że wyroki TSUE są sprzeczne z konstytucją

06.10.2021

Dwa ciosy w reformę Ziobry na kanwie sprawy sędziego Żurka – jest ważny wyrok TSUE

25.09.2021

Jak Morawiecki chce wykorzystać TK do ignorowania wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE

17.08.2021

Rząd zaognia konflikt? Zmieni Izbę Dyscyplinarną, ale popiera antyunijną interpretację konstytucji

05.08.2021

PILNE: Prezes SN Manowska „zamraża” sprawy kierowane do Izby Dyscyplinarnej

28.07.2021

Irlandzki sąd znowu pyta TSUE o wykonywanie Europejskiego Nakazu Aresztowania do Polski

12.07.2021

Sędzia Biernat: Wniosek premiera do TK rysuje fałszywy konflikt między prawem UE a konstytucją

01.04.2021

Rządzący od lat dyskredytują TSUE. Wniosek Morawieckiego do TK ma w tym jeszcze pomóc

31.03.2021

KE skarży polski rząd do TSUE. Nie uznaje uchylenia immunitetów sędziom Tulei i Morawiec

29.03.2021

Prawnicy z całego świata apelują do KE o obronę polskiego Sądu Najwyższego i Igora Tulei

24.03.2021

Tak się bronią przed „pieniędzmi za praworządność”. Znamy treść zarzutów Polski i Węgier

13.03.2021

Holenderscy posłowie żądają działań ws. łamania praworządności w Polsce i na Węgrzech

05.03.2021

„Sytuacja bliższa standardom białoruskim niż UE”. Polscy prokuratorzy dają świadectwo europosłom

05.03.2021

Jourová i Reynders w odpowiedzi na list 5231 sędziów i prokuratorów rozmywają odpowiedzialność KE



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200