Sędzia Laskowski: wybór nowego I Prezesa SN, gdy ustanie zagrożenie koronawirusem

Udostępnij

Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Kadencja I prezes Małgorzaty Gersdorf upływa 30 kwietnia. Co z wyborem następcy? „Nadrzędną wartością jest ochrona zdrowia sędziów i pracowników Sądu Najwyższego. Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której SN z powodu śmierci czy choroby sędziów nie będzie mógł w ogóle sprawnie działać” - mówi rzecznik prasowy SN sędzia Michał Laskowski



W związku z zagrożeniem epidemicznym koronawirusem urzędująca Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Gersdorf z 17 marca na 31 marca 2020 przełożyła termin Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, na którym ma zostać wybranych pięcioro kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa SN.

 

Rzecznik prasowy Sędzia SN Michał Laskowski zaznacza, że najprawdopodobniej – jeśli zagrożenie epidemiczne nie ustanie – termin Zgromadzenia Ogólnego zostanie ponownie przesunięty.

 

Spośród kandydatów wybranych przez Zgromadzenie Ogólne, prezydent powoła Pierwszego Prezesa SN. Przed zmianami wprowadzanymi przez PiS, Zgromadzenie Ogólne przedstawiało prezydentowi tylko dwóch kandydatów; w obecnej sytuacji prezydent może powołać na stanowisko Prezesa SN również osobę, której kandydatura uzyskała poparcie niewielkiej części sędziów Sądu Najwyższego.

 

PiS wprowadził zmiany w strukturze SN, dodając dwie nowe izby: Kontroli Nadzwyczajnej o Spraw Publicznych oraz Izbę Dyscyplinarną, w której zasiadają sędziowie rekomendowani przez neo-Krajową Radę Sądownictwa. Rekomendowani przez neo-KRS sędziowie zasiadają też w innych izbach SN.

 

Sześcioletnia kadencja prof. Małgorzaty Gersdorf upływa 30 kwietnia 2020 roku i nie ma konstytucyjnych ani ustawowych przepisów pozwalających na jej przedłużenie.

 

Art. 12.1 Ustawy o SN mówi, że „Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego wybiera kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego spośród sędziów Sądu Najwyższego w stanie czynnym, nie później niż na 6 tygodni przed upływem kadencji Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego albo w terminie 14 dni od dnia przejścia w stan spoczynku, przeniesienia w stan spoczynku albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego Sądu Najwyższego albo zrzeczenia się stanowiska Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.”

 

Art. 13.4 precyzuje, że do dokonania przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego wyboru kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, wymagana jest obecność co najmniej 84 sędziów SN. Jeśli wyboru nie osiągnie się z uwagi na brak kworum, wówczas na kolejnym posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego wymagana jest obecność co najmniej 75 sędziów SN. Jeśli nie uda się uzyskać i tego kworum, na trzecim (i teoretycznie kolejnych) posiedzeniach Zgromadzenia Ogólnego można wybrać kandydatów na Pierwszego Prezesa SN przy obecności 32 sędziów SN.

 

Sędziów SN należy chronić

 

Sędzia Laskowski wyjaśnia, że mamy do czynienia z sytuacją bezprecedensową.

 

„Trzeba ważyć wartości, a nadrzędną wartością jest ochrona życia i zdrowia sędziów i pracowników Sądu Najwyższego. Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której SN z powodu śmierci czy choroby sędziów nie będzie mógł w ogóle sprawnie działać. Ponad setka sędziów Sądu Najwyższego – to wartość dla społeczeństwa i dla państwa. Wśród nich jest wiele osób starszych, często nie w pełni młodzieńczego wigoru. Nie chcemy narażać ich na zarażenie koronawirusem”

 

Prezydent RP może wskazać osobę „pełniącą funkcję” Pierwszego Prezesa SN, na przykład spośród prezesów izb SN, która będzie mogła zwołać Zgromadzenie po ustaniu zagrożenia epidemiologicznego. Zgromadzenie Ogólne jednak prędzej czy później musi się odbyć. Bez niego nie można wybrać nowego Pierwszego Prezesa SN.

 

„Uprawnionych do udziału w Zgromadzeniu Ogólnym SN jest ponad sto osób, które będą się znajdowały w jednej sali. Do tego dochodzą pracownicy z obsługi SN, ochrona, więc na sali byłoby o wiele więcej niż 50 osób. Do tego sędziowie SN mieszkają w różnych miastach w całej Polsce i dojeżdżają do pracy w różny sposób. Ja na przykład dojeżdżam pociągiem. Podróż to w obecnej sytuacji dodatkowe zagrożenie dla zdrowia” – mówi sędzia Laskowski.

 

„Pierwsza Prezes SN odwołała też wszystkie posiedzenia i rozprawy w SN poza tymi, które są absolutnie konieczne ze względu na upływ terminów, na przykład dotyczące tymczasowego aresztowania; takich spraw nie ma wiele. W izbie dyscyplinarnej SN też nie odbyła się rozprawa w sprawie sędziego Igora Tulei. Pani prezes wydała dodatkowe zarządzenie, żeby osoby, które chcą obserwować rozprawy czy czekać pod salą, tego nie robiły. Sędziowie pracują z domu. Sekretariat SN pracuje w trybie rotacyjnym, w ograniczonej obsadzie.”

 

„Osoba pełniąca obowiązki Pierwszego Prezesa SN”

 

Gdy 3 lipca 2018 roku, kiedy według rządu PiS i Prezydenta Dudy, na mocy przepisów obniżających wiek przechodzenia przez sędziów SN w stan spoczynku (w czerwcu 2019 roku Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że te przepisy naruszały prawo unijne), mijał ostatni dzień pracy Pierwszej Prezes SN i pozostałych sędziów SN, którzy skończyli 65. rok życia, doszło do niecodziennej sytuacji.

 

Zarówno prof. Małgorzata Gersdorf, jak i Prezydent Andrzej Duda powierzyli obowiązki kierowania SN najstarszemu służbą sędziemu Sądu Najwyższemu, Józefowi Iwulskiemu, kierującemu Izbą Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w SN.

 

Pierwsza Prezes SN wyznaczyła sędziego Iwulskiego na swojego zastępcę na czas nieobecności – jak może to zrobić osoba pełniąca funkcję na przykład z powodu choroby czy długotrwałej nieobecności spowodowanej inną przyczyną.

 

Prezydent Duda zaś wyznaczył sędziego Iwulskiego na osobę pełniącą obowiązki Prezesa SN. Tę funkcję, nieznaną w Konstytucji, PiS wprowadził w wielokrotnie nowelizowanej ustawie o SN z 2017 roku – podobnie jak w ustawie o Trybunale Konstytucyjnym wprowadził funkcję osoby pełniącej obowiązki Prezesa TK (w grudniu 2016 roku, na krótko przed wyborem na Prezesa TK, pełniła ją Julia Przyłębska).

 

4 lipca 2018 roku Pierwsza Prezes SN Małgorzata Gersdorf przyszła do pracy w Sądzie Najwyższym, czym pokrzyżowała szyki obozu rządzącego, który później pod presją m.in. ze strony Komisji Europejskiej i ze względu na decyzję Trybunału Sprawiedliwości UE wycofał się z części zmian w SN.

 

Ostatecznie, pomimo nieustających personalnych ataków ze strony Jarosława Kaczyńskiego, przedstawicieli rządu oraz prezydenta Andrzeja Dudy, wszystko wskazuje na to, że Prezes Gersdorf będzie pełnić swoje stanowisko aż do konstytucyjnego końca sześcioletniej kadencji.

 

Po upływie kadencji, prof. Gersdorf oczywiście nie może już – jak to zrobiła w 2018 roku – wyznaczyć sędziego SN do sprawowania funkcji Pierwszego Prezesa na czas swojej nieobecności.

 

W związku z zagrożeniem epidemiologicznym mało prawdopodobne jest, że do 30 kwietnia uda się zwołać Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN. Zgromadzenia liczące powyżej 50 osób są na czas zagrożenia koronawirusem zakazane.

 

Sąd Najwyższy a wybory prezydenckie

 

Sąd Najwyższy pełni ważną funkcję w procesie wyborów. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w SN rozpatruje protesty wyborcze. W pełnym składzie podejmuje uchwałę zatwierdzającą wynik wyborów.

 

Pierwszy Prezes SN nie ma jednak na powyższe działania niewielki wpływ. Ma takie same uprawnienia wobec Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych i jej sędziów jak wobec izb Karnej, Cywilnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – i ograniczone w stosunku do Izby Dyscyplinarnej w SN (która według uchwały trzech izb SN nie jest w ogóle niezależnym sądem a osoby w niej zasiadające nie powinny orzekać).

 

Sędzia Laskowski uspokaja, że „Pierwszy Prezes SN może przekładać i odwoływać posiedzenia izb. Natomiast funkcja Pierwszego Prezesa w SN to nie jest funkcją prezesa firmy czy dyrektora instytucji; Pierwszy Prezes SN pełni funkcje organizacyjne, reprezentacyjne. Nie jest jednak bezpośrednim przełożonym sędziów SN, nie może im wydać polecenia, że na przykład nie będą rozpatrywać protestów wyborczych”.

 


 

Kwestie dotyczące praworządności w Polsce oraz w całej Unii Europejskiej będziemy dalej monitorować oraz wyjaśniać na łamach Archiwum Osiatyńskiego, a także – po angielsku – na stronie Rule of Law in Poland.

 

Podoba Ci się ten artykuł? Zapisz się na newsletter Archiwum Osiatyńskiego. W każdą środę dostaniesz wybór najważniejszych tekstów, a czasem również zaproszenia na wydarzenia.



Autor


Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

19 marca 2020







Inne artykuły tego autora

26.03.2020

TSUE: niedopuszczalne są dyscyplinarki dla sędziów za zadanie pytania Trybunałowi

26.03.2020

Orbán idzie po dyktatorską władzę na Węgrzech pod rękę z koronawirusem

23.03.2020

Przełomowa decyzja? Orzeczenie Sądu Najwyższego stawia wybory prezydenckie 10 maja pod znakiem zapytania

20.03.2020

Sondaż OKO.press. Według Polaków to Sąd Najwyższy i prezes Gersdorf mają rację w sporze o sądy

19.03.2020

Sondaż OKO.press: Propaganda PiS przegrywa bitwę o sądy

10.03.2020

Zdecydowany apel do von der Leyen o skargę do TSUE na ustawę kagańcową

09.03.2020

Komisja Europejska powołuje się na Juszczyszyna przed TSUE. Orzeczenie w sprawie Polski coraz bliżej

06.03.2020

Przez ustawę kagańcową niemiecki sąd wstrzymuje ekstradycję Polaka w ramach Europejskiego Nakazu Aresztowania

05.03.2020

Do sędziego Igora Tulei pisze kilkuset uczonych: „Prawo i Racja są po Pana stronie!”

02.03.2020

Rumuńscy sędziowie biorą przykład z polskich. Zwracają się do TSUE, bo za walkę z korupcją grożą im dyscyplinarki

27.02.2020

Lawina wniosków do Trybunału Przyłębskiej. Cel? Szum informacyjny i podważenie przełomowej uchwały SN

23.02.2020

Europejska Sieć Rad Sądownictwa stawia ultimatum neo-KRS i apeluje do von der Leyen o działanie

18.02.2020

Atrament zaczernia wodę. Ejchart-Dubois, Mazur i Wawrykiewicz o tym, jak władza kradnie sądy

18.02.2020

Duda wychwala efekty ustawy „dezubekizacyjnej”. Prezydent cieszy się z katastrofalnego prawa

16.02.2020

Łętowska: To była „spółdzielnia”, sędziów skrzyknięto do udzielania poparcia. Trzeba wybrać nową KRS

07.02.2020

Jest pierwsza lista poparcia do neo-KRS! Oto tajemnica wydarta władzy

05.02.2020

Duda dopuszcza, że z listami poparcia do KRS może być coś nie tak

30.01.2020

TK postanowił zawiesić uchwałę SN. Prof. Łętowska: „To obraza konstytucji, prawa i sprawiedliwości”

30.01.2020

Europa nie miażdży państw UE. To one są Europą. Wywiad OKO.press z Prezesem Trybunału Sprawiedliwości UE

24.01.2020

PILNE. Sąd Najwyższy: sędziowie powołani z udziałem neo-KRS nie powinni orzekać



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200