Wybory 10 maja nie będą ani powszechne, ani wiarygodne. Stanowisko Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

Udostępnij

Redaktorka, publicystka. Współzałożycielka i wieloletnia wicenaczelna Krytyki Politycznej. Pracowała w „Gazecie Wyborczej”. Socjolożka, studiowała też filozofię i stosunki międzynarodowe. Dumna…

Więcej

"Prawo do głosowania korespondencyjnego ma charakter niepełny i teoretyczny. Wiele osób może zostać poddanych kwarantannie na mniej niż 5 dni przed wyborami, co sprawi, że stracą one prawo do głosowania. Wybory nie będą powszechne" - pisze Helsińska Fundacja Praw Człowieka na temat zmian w kodeksie wyborczym, które PiS nocą przepchnął w Sejmie



„Wszelkie działania, które prowadzą do zwiększenia frekwencji, to działania dobre” – powiedział Andrzej Duda w TVP, komentując zmiany w kodeksie wyborczym.

 

Po godzinie 2:00 w nocy 28 marca 2020, w przerwie głosowań nad tzw. tarczą antykryzysową, Prawo i Sprawiedliwość wprowadziło poprawkę nr 177. Zmienia ona kodeks wyborczy i pozwala na korespondencyjne głosowanie osób objętych kwarantanną i osób powyżej 60. roku życia.

 

Fundacja Helsińska ma inne zdanie niż Prezydent RP oraz Prawo i Sprawiedliwość: „Każdy obywatel udający się do lokalu wyborczego lub na pocztę będzie musiał zastanowić się, czy chce narazić swoje życie i zdrowie oddając głos w wyborach. Niewątpliwie sprawi to, że wiele osób zrezygnuje z udziału w wyborach prezydenckich i nie skorzysta z jednego z najważniejszych praw politycznych” – pisze Fundacja Helsińska.

 

Przeciwko tej poprawce zagłosował niemal całe kluby Koalicji Obywatelskiej, PSL i Konfederacji i cały kluby Lewicy. Przeciwko było też siedmioro posłów PiS.

 

poprawka zmieniająca kodeks wyborczy, źródło: Twitter, Sławomir Nitras, 28 marca 2020
Poprawka zmieniająca kodeks wyborczy, źródło: Twitter, Sławomir Nitras, 28 marca 2020

 

Stanowisko Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w sprawie nocnych zmian w Kodeksie wyborczym

 

„Helsińska Fundacja Praw Człowieka wyraża stanowczy sprzeciw wobec przyjętych przez Sejm zmian w Kodeksie wyborczym (druki sejmowe nr 299 i 299-A). Zmiany takie nie mogą być wprowadzane pod osłoną nocy, bez jakiejkolwiek możliwości ich konsultacji, a przede wszystkim z naruszeniem wszystkich obowiązujących procedur. Zmiany takie nie mogą być dokonywane pod pretekstem pomocy ekonomicznej w trudnej dla społeczeństwa sytuacji spowodowanej epidemią.

 

Wprowadzanie jakichkolwiek nowelizacji do Kodeksu wyborczego na 42 dni przed wyborami stoi w jaskrawej sprzeczności z Konstytucją RP.

 

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2011 roku, sygn. akt K 9/11 wskazał, że żadne zmiany w Kodeksie wyborczym nie mogą być dokonywane później niż 6 miesięcy przed wyborami. Działanie takie stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP, a więc zasady demokratycznego państwa prawnego. Wyrok ten nigdy nie był w powyższym zakresie kwestionowany przez teoretyków oraz praktyków prawa, a także partie polityczne i uzyskał powszechną akceptację.

 

Należy podkreślić, że proponowane zmiany w Kodeksie wyborczym w żaden sposób nie sprawią, że wybory prezydenckie będą miał charakter powszechny, czyli ogólnodostępny dla każdej osoby mającej prawo udziału w głosowaniu. Zapewnienie obywatelom poddanym kwarantannie prawa do głosowania korespondencyjnego ma i tak charakter niepełny i teoretyczny.

 

Wiele osób może bowiem zostać poddanych kwarantannie na mniej niż 5 dni przed wyborami, co sprawi, że stracą one prawo do głosowania, a wybory nie będą mogły mieć charakteru powszechnego.

 

Obecnie w Polsce mamy do czynienia ze stanem epidemii. Obywatele nie mogą organizować zgromadzeń powyżej 2 osób, a granice zostały zamknięte.

 

Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że zakazy te mają na celu ochronę zdrowia obywateli. Jednakże te właśnie ograniczenia powodują naruszenia w zakresie podstawowych zasad prawa wyborczego, tj. zasady powszechności i równości wyborów.

 

Wskazać także należy, że obecne warunki znacząco ograniczają możliwość swobodnego prowadzenia kampanii wyborczej, zwłaszcza polityków opozycji. W takiej sytuacji, można mówić wręcz o naruszeniu zasady wolnych wyborów – niewyrażonej wprost w Konstytucji, ale będącej conditio sine qua non państwa demokratycznego i chronionej przez artykuł 3 pierwszego protokołu dodatkowego do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (konwencji europejskiej).

 

Wybory są świętem demokracji i powinny być przeprowadzane w czasie, w którym każdy obywatel mający czynne prawo wyborcze może wziąć w nich udział bez narażania zdrowia swojego i swoich najbliższych.

 

Tymczasem wprowadzony w Polsce stan epidemii oznacza, że życie i zdrowie wielu osób pozostaje narażone. Każdy obywatel udający się do lokalu wyborczego lub na pocztę będzie musiał zastanowić się, czy chce narazić swoje życie i zdrowie oddając głos w wyborach.

 

Niewątpliwie sprawi to, że wiele osób zrezygnuje z udziału w wyborach prezydenckich i nie skorzysta z jednego z najważniejszych praw politycznych. W ten sposób swojego prawa wyborczego mogą zostać pozbawione osoby przewlekle chore, które w wielu przypadkach są osobami o osłabionej odporności. Sprawi to, że osoby te nie będą traktowanie w równy sposób w rozumieniu art. 32 Konstytucji RP. Tym samym przeprowadzone wybory nie będą powszechne. Podkreślenia wymaga także fakt, że wiele osób w obawie o swój stan zdrowia i życia, nie weźmie udziału w pracach komisji wyborczych bądź jako mężowie zaufania.

 

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności podkreślić trzeba, że przeprowadzanie wyborów w takich warunkach bardzo osłabi ich wiarygodność, tak w kraju, jak i w ocenie międzynarodowej. Do tego osłabienia przyczyni się jeszcze dodatkowo wprowadzanie zmian w Kodeksie wyborczym w sposób niekonsultowany i sprzeczny z prawem.”

 


 

Kwestie dotyczące praworządności w Polsce oraz w całej Unii Europejskiej będziemy dalej monitorować oraz wyjaśniać na łamach Archiwum Osiatyńskiego, a także – po angielsku – na stronie Rule of Law in Poland.

 

Podoba Ci się ten artykuł? Zapisz się na newsletter Archiwum Osiatyńskiego. W każdą środę dostaniesz wybór najważniejszych tekstów, a czasem również zaproszenia na wydarzenia.



Autor


Redaktorka, publicystka. Współzałożycielka i wieloletnia wicenaczelna Krytyki Politycznej. Pracowała w „Gazecie Wyborczej”. Socjolożka, studiowała też filozofię i stosunki międzynarodowe. Dumna…


Więcej

Opublikowany

29 marca 2020







Inne artykuły tego autora

17.09.2020

PiS idzie po urząd RPO. Nie chce kandydatki 700 organizacji społecznych

09.08.2020

Organizacje pozarządowe pod lupą Ziobry: chce je piętnować i kontrolować. Gra ostrzej niż Orban

07.08.2020

Ostatni raport RPO Adama Bodnara. „Państwo widziane oczami pokrzywdzonych”

28.07.2020

Ziobro mówi, że Konwencja narusza wolność człowieka. Nie ma pojęcia o realiach życia ofiar przemocy

16.07.2020

Ziobro i Kamiński zostają. Opozycja zgodnie: „Ministerstwo Bezkarności”, „ślepy miecz Kaczyńskiego”

11.06.2020

Gowin: Dzięki mnie wybory będą uczciwe i zgodne z Konstytucją

27.04.2020

Wójt Płużnicy: „Rządzący łamią prawo. Nie wydam Poczcie rejestru wyborców”

20.04.2020

Dziś PKW ma wydać oświadczenie ws. wyborów. „Sytuacja jest bezprecedensowa” – słyszymy w Komisji

17.04.2020

Sejm zdecydował: chce straszyć dalej. Nie odrzucił żadnego z barbarzyńskich projektów, trafiły do komisji

16.04.2020

Takiego zarządzenia MSZ jeszcze nie było: stanowcze stanowisko ws. wyborów, których ma nie być

29.03.2020

Prof. Piotrowski: PiS nocą zrobił podwójny zamach: na wybory prezydenckie i na Sejm. Szczegółowa analiza

23.03.2020

Trybunał Stanu lub odpowiedzialność karna za przeprowadzenie wyborów 10 maja? Teoretycznie to możliwe

19.03.2020

Opozycja wycofa się z wyborów prezydenckich? Pytamy i nieoficjalnie słyszymy, że to możliwe

16.03.2020

Co z wyborami? Prof. Piotrowski: Tylko bez stanu wyjątkowego. Przecież nie będziemy do koronawirusa strzelać

07.03.2020

Dwa miliardy. Andrzej Duda postawił warunki. Jakie? Prawnik pyta Kancelarię Prezydenta

21.02.2020

Wolność słowa? „Prezydent do tej pory się nie popisał w tym zakresie”

07.02.2020

Marszałku, zajmij się niekonstytucyjną Radą Mediów Narodowych. RPO pisze do Grodzkiego

30.01.2020

Po spotkaniu opozycji z Dudą. Były emocje, podniesione głosy, a prezydent piętnował… represje

27.10.2019

„Jesteśmy posłankami, a nie posłami”. 20 parlamentarzystek Lewicy pisze do kancelarii Sejmu. Chcą zmian tabliczek

15.10.2019

Kapela uniewinniony! „Zwycięstwo wolności słowa”. Sąd Najwyższy zdecydował w sprawie „hymnu uchodźców”



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200