Rada Europy krytycznie o demokracji w Polsce w 2020 roku. Dotarliśmy do treści raportu

Udostępnij

Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…

Więcej

Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy w 2020 roku monitorowało, czy Polska wywiązuje się ze zobowiązań państwa należącego do Rady Europy. Wskazuje na problemy z poszanowaniem niezawisłości sędziowskiej, praworządności, praw reprodukcyjnych i praw osób LGBT+



Z powodu obaw o stan praworządności, w tym zwłaszcza niezależności sądownictwa w Polsce, Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy w 2020 roku uruchomiło wobec polskiego rządu procedurę monitorującą, czy Polska w pełni wypełnia zobowiązania wynikające z członkostwa w RE.

 

Taką procedurę prowadzi też wobec Albanii, Armenii, Azerbejdżanu, Bośni i Hercegowiny, Gruzji, Mołdawii, Rosji, Serbii, Turcji oraz Ukrainy.

 

27 stycznia 2020 roku Zgromadzenie Parlamentarne RE przyjęło Rezolucję 2316 (2020) o „Funkcjonowaniu demokratycznych instytucji w Polsce”, rozpoczynającą monitoring. 27 maja ustanowiło specjalnych sprawozdawców odpowiedzialnych za śledzenie sytuacji w Polsce. Są nimi szwedzki socjalista Azadeh Rojhan Gustafsson oraz Holender Pieter Omtzigt z Europejskiej Partii Ludowej.

 

25 stycznia Zgromadzenie Parlamentarne RE będzie głosować nad sprawozdaniem z wyników procedury monitorującej w 2020 roku. Obszerna część sprawozdania dotyczy sytuacji w Polsce.

 

Archiwum dotarło do tekstu dokumentu, przygotowanego przez Duńczyka Aastrupa Jensena.

 

Sprawozdanie zawiera zdecydowaną krytykę zmian w sądownictwie w Polsce po 2015 roku. Odnotowuje prawne wątpliwości co do sposobu przeprowadzenia wyborów prezydenckich. Zauważa obniżanie standardów debaty publicznej i ochrony praw człowieka, w tym zwłaszcza praw osób LGBT. Przypomina o apelu, żeby większość rządząca w Polsce nie podejmowała kroków zmierzających do wypowiedzenia przez Polskę konwencji o ochronie przed przemocą (tzw. konwencji stambulskiej). Wyraża obawy, że Polska nie stosuje wyroków sądów krajowych oraz Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczących różnych elementów zmian w sądownictwie po 2015 roku.

 

Wzywa polski rząd do wprowadzenia w życie rekomendacji z uchwały Zgromadzenia Parlamentarnego RE „Funkcjonowanie demokratycznych instytucji w Polsce”, w szczególności dotyczących niezależności sądownictwa i poszanowania praworządności, a także do poszanowania praw reprodukcyjnych.

 

Poniżej cytujemy i omawiamy kluczowe fragmenty sprawozdania Zgromadzenia Parlamentarnego RE z monitoringu demokracji w Polsce w 2020 roku.

 

O zmianach w sądach

 

„Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy uważa za nieakceptowalne to, że zmiany w sądownictwie sprowadzają się do poddania sądownictwa kontroli władz wykonawczej lub ustawodawczej, czy – co gorsza – politycznej kontroli większości rządzącej.

 

Zgromadzenie wyraziło zatem poważne obawy wobec zmian w sądownictwie i wymiarze sprawiedliwości w Polsce, których liczne elementy stoją w sprzeczności z europejskimi normami i standardami.

 

Rozpatrywane łącznie, te zmiany podważyły i poważnie naruszyły niezależność sądownictwa i praworządność w Polsce.

 

Ponadto sprawiły, że system sądownictwa jest podatny na polityczne ingerencje oraz miały na celu poddanie sądownictwa politycznej kontroli władzy wykonawczej, co podważa podstawowe zasady demokratycznego państwa prawa.

 

Niestety, [w 2020 roku] nie uczyniono postępów w zakresie zbliżenia zmian w sądownictwie do europejskich norm i standardów.

 

Szczególnie niepokoi, że polskie władze do tej pory odmawiały, co stoi w sprzeczności ze zobowiązaniami międzynarodowymi, stosowania wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczących tych zmian, zwłaszcza w ustawach o sądach powszechnych i Sądzie Najwyższym.

 

Należy podkreślić, że kwestie dotyczące niezależności sądów krajowych w Polsce mają reperkusje poza Polską i wpływają na wszystkie państwa Rady Europy.

 

Dowodem na to była decyzja międzynarodowej sekcji Sądu w Amsterdamie, żeby wstrzymać ekstradycje do Polski w wyniku pytań dotyczących niezawisłości sądownictwa i gwarancji sprawiedliwego procesu w Polsce.

 

Należy odnotować, że w swoim raporcie specjalni sprawozdawcy wyrazili już obawę, że pogorszenie niezależności sądownictwa w Polsce może prowadzić do znacznego zwiększenia obciążenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka”.

 

O Trybunale Konstytucyjnym

 

„Kryzys konstytucyjny dotyczący składu Trybunału Konstytucyjnego pozostaje nierozwiązany. Powoduje to wątpliwości odnośne legalności składów orzekających oraz wydawanych przez nie orzeczeń”. W sprawozdaniu wskazano, że wątpliwości dotyczą m.in. głośnego orzeczenia TK ws. ustawy aborcyjnej.

 

Odnotowano, że Europejski Trybunał Praw Człowieka przyjął do rozpatrzenia skargę dotyczącą obsadzenia TK. W sprawie Xero Flor przeciwko Polsce (skarga nr 4907/18) prywatna spółka skarży za niekorzystne dla siebie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, wydane z udziałem nieprawidłowo powołanego Mariusza Muszyńskiego, wskazując m.in. na naruszenie prawa do sądu (art. 6.1 EKPC).

 

O wyborach prezydenckich

 

W sprawozdaniu odnotowano, że planowane na 10 maja wybory prezydenckie zostały de facto odwołane w ostatniej chwili po porozumieniu sił politycznych, co dawało podstawy do kwestionowania legalności wyborów ostatecznie przeprowadzonych w czerwcu i lipcu. Podkreślono silnie spolaryzowany i konfrontacyjny charakter kampanii wyborczej.

 

O prawach człowieka

 

Zauważono, że debata publiczna w Polsce jest silnie spolaryzowana, a jej język coraz ostrzejszy i mniej tolerancyjny, zwłaszcza wobec osób LGBT. Wskazano, że geje i lesbijki mierzą się z coraz bardziej nietolerancyjnym i uprzedzonym otoczeniem politycznym. W sprawozdaniu wyraźnie potępiono uchwały dyskryminujące osoby LGBT, przyjęte przez gminy w Polsce. Określono je jako „zniewagę dla praw człowieka”.

 

W sprawozdaniu odnotowano też plan Ministra Sprawiedliwości, żeby Polska wypowiedziała konwencję o ochronie przed przemocą (tzw. konwencję stambulską). Przypomniano, że Zgromadzenie Parlamentarne RE apelowało o niewypowiadanie konwencji, rzetelne informowanie o niej i o powstrzymanie się od wykorzystania jej dla doraźnych celów ideologicznych.

 

Wiele uwagi poświęcono decyzji TK ws. przepisu ustawy aborcyjnej. Zacytowano słowa Komisarz Rady Europy ds. Praw Człowieka Dunji Mijatović: „Usunięcie podstawy prawnej dla niemal wszystkich legalnych aborcji w Polsce to de facto zakaz [aborcji] i naruszanie prawa człowieka”.



Autor


Prawniczka, asystent w Poznańskim Centrum Praw Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w…


Więcej

Opublikowany

15 stycznia 2021







Inne artykuły tego autora

22.02.2021

Orbán chce dalej ograniczać niezależne media. Węgry to przestroga dla Polski [ROZMOWA]

20.02.2021

Europejski Trybunał Praw Człowieka: sprawy dotyczące zmian w polskim sądownictwie będą priorytetowe

15.02.2021

„Akt niezgodny z prawem”. Komitet Nauk Prawnych PAN protestuje ws. wykazu czasopism Czarnka

13.02.2021

Bezprecedensowa decyzja sądu w Amsterdamie. Stosuje wyrok TSUE i odmawia wydania Polaka do Polski

03.02.2021

To ona zgłosiła Iustitię do Nagrody Nobla: „Europa nie może siedzieć z założonymi rękami”

31.01.2021

Założyciel Ordo Iuris i żona posła PiS oficjalnie zgłoszeni na sędziów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

28.01.2021

Komisja Europejska przechodzi do kolejnego etapu postępowania w sprawie ustawy kagańcowej

27.01.2021

Duda wychwala Izbę Kontroli Nadzwyczajnej za wyrok wydany przez „starą” Izbę Karną SN

27.01.2021

Rada Europy: sędziowie w Polsce i Mołdawii muszą pozostać niezależni

23.01.2021

Prezes Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów: ustawa kagańcowa musi zostać natychmiast zablokowana

12.01.2021

Niemiecki sąd nie wyda obywatela Niemiec do Polski. Powodem stan sądownictwa

20.12.2020

„Holandia wrzodem na ciele Unii Europejskiej”. Wiceminister tropi spisek przeciw Polsce

17.12.2020

Rzecznik generalny TSUE: pozbawienie sędziów prawa do odwołania od uchwały KRS sprzeczne z prawem UE

13.12.2020

Do władz warszawskiej adwokatury kandydują m.in. współpracownicy Ordo Iuris i Marszu Niepodległości

13.12.2020

Założyciel Ordo Iuris kandydatem na sędziego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?

11.12.2020

To jest wojna. Marszałek Witek oskarża holenderskich posłów o naruszanie polskiej suwerenności

04.12.2020

Belgia, Dania, Holandia, Szwecja i Finlandia w TSUE jednym głosem przeciw Izbie Dyscyplinarnej

02.12.2020

Rząd PiS w tajemnicy wybiera kandydatów na sędziego ETPCz. Stawką prawa obywateli

30.11.2020

Trybunał Sprawiedliwości UE zajmie się Izbą Dyscyplinarną. „Doszło do szeregu uchybień” [ROZMOWA]

25.11.2020

Sędzia TSUE: Izba Dyscyplinarna nie ma prawa orzekać takich sankcji jak wobec Tulei i Morawiec



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200