Orbán przegrywa w Trybunale Sprawiedliwości UE. Wyrzucenie uniwersytetu z Węgier sprzeczne z prawem Unii

Udostępnij

współzałożycielka Archiwum Osiatyńskiego i The Rule of Law in Poland, doktor nauk prawnych, badaczka w Polskiej Akademii Nauk, afiliowana przy…

Więcej

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że przepisy, które doprowadziły do wyrzucenia Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego z Węgier są sprzeczne z prawem UE. Uczelnia w 2019 roku przeniosła się do Wiednia i nie zamierza wracać. Zatem Orbán i tak dopiął swego i "wygrał" z Sorosem. Zyskuje na tym Austria



Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że przepisy, które uniemożliwiają funkcjonowanie na Węgrzech prestiżowego prywatnego Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego (CEU) są sprzeczne z prawem unijnym.

 

Zaskarżone przez Komisję Europejską przepisy wymagają, żeby między Węgrami a krajem, w którym akredytowane są podwójne dyplomy ukończenia szkoły wyższej z siedzibą na Węgrzech, obowiązywała specjalna umowa międzynarodowa. Dotyczy to wszystkich krajów poza Europejskim Obszarem Gospodarczym, który tworzą państwa Unii Europejskiej oraz Islandia, Norwegia i Lichtenstein.

 

Przepisy bezpośrednio uderzają w CEU, które wydawało dyplomy akredytowane w Stanach Zjednoczonych.

 

W wyroku w sprawie C 66/18 Komisja przeciw Węgrom, Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że węgierski rząd po pierwsze naruszył przepisy Układu Ogólnego w Sprawie Handlu Usługami (General Agreement on Trade in Services, GATS), czyli międzynarodowego układu będącego częścią porozumienia powołującego Światową Organizację Handlu (WTO). A po drugie – przepisy Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej dotyczące wolności akademickiej, wolności zakładana instytucji edukacji wyższej oraz wolności prowadzenia działalności gospodarczej.

 

 

Pyrrusowe zwycięstwo

 

Wyrok zapadł trzy lata po uchwaleniu na Węgrze przepisów (lex NGO), w wyniku których uczelnię przeniesiono do Wiednia.

 

Fundator uniwersytetu, miliarder i filantrop George Soros, ogłosił, że wyrok TSUE nie sprawi, że uniwersytet wróci do Budapesztu, gdzie funkcjonował od 1991 do 2019 roku.

 

„Wyrok zapadł zbyt późno dla CEU. Nie możemy wrócić na Węgry, ponieważ pozostające tam przepisy nie spełniają wymogów wolności akademickiej. Węgierski rząd dalej depcze prawo unijne, a ostatnią tego ofiarą jest Uniwersytet Sztuk. W UE toczy się obecnie debata, jak zapewnić, że unijne środki będą wydawane przy poszanowaniu praworządności. Apeluję, żeby przetestować to na przykładzie Węgier”.

 

Przeniesienie uczelni z Budapesztu do Wiednia kosztowało ponad 200 milionów euro.

 

Węgierska Minister Sprawiedliwości Judit Varga – która planuje utworzenie polsko-węgierskiego centrum badań nad praworządnością wraz ze swoim polskim odpowiednikiem Zbigniewem Ziobro – po wyroku TSUE oceniła, że „nie można tworzyć prawa, które sprawi, że uniwersytet Sorosa będzie w lepszej sytuacji niż inne uniwersytety na Węgrzech”.

 

Zapowiedziała, że „Węgry jak zawsze wykonają wyrok TSUE w najlepszym interesie narodu węgierskiego”. Varga dodała, że Uniwersytet Środkowoeuropejski nie chciał sprostać wymogom węgierskiego prawa, które spełniają inne uniwersytety i zasugerowała, że dyplomy CEU, który był akredytowany jednocześnie w Stanach Zjednoczonych i na Węgrzech, miały nikłą wartość.

 

Z obecności Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w Austrii cieszy się kanclerz Austrii Sebastian Kurz.

 

W samym tylko 2020 roku naukowcy pracujący na CEU realizują 10 prestiżowych grantów przyznawanych przez Europejską Radę Badań Naukowych (dla porównania: naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego – 3) i kilkanaście innych grantów, w tym z programu Unii Europejskiej Horyzont 2020.

 

Great for my father and I to visit Austrian Chancellor Sebastian Kurz in Munich to discuss the future of the Central…

Opublikowany przez Alexandra Sorosa Poniedziałek, 17 lutego 2020

 

Niepełna demokracja

 

W 2018 roku Parlament Europejski uruchomił przeciwko węgierskiemu rządowi procedurę politycznego dialogu przewidzianą w Artykule 7 Traktatu o Unii Europejskiej, w związku z poważnym ryzykiem naruszania przez Węgry wartości, na których opiera się Unia Europejska (w grudniu 2017 roku tę procedurę uruchomiono po raz pierwszy w historii UE przeciwko polskiemu rządowi).

 

Nie spowodowało to jednak zmiany kursu w Budapeszcie. Ostatnie wysłuchanie Węgier w ramach procedury Artykułu 7 miało miejsce w 2019 roku. W kwietniu o zaplanowanie kolejnego wysłuchania apelowały organizacje społeczne. Na razie bezskutecznie.

 

W ostatnich rankingach organizacji pozarządowych, w tym V-Dem Institute i Freedom House, Węgry nie są już wymieniane w gronie demokracji, ale klasyfikowane jako na wpół ugruntowana, niepełna demokracja, ze względu na dekadę:

 

  • rozmontowywania bezpieczników demokracji,
  • przejmowania instytucji, w tym sądów,
  • zniszczenie niezależnych mediów poprzez ich wykupienie przez osoby bliskie partii rządzącej,
  • wszechobecną korupcję i bogacenie się elit Fideszu na funduszach unijnych,
  • ataki na mniejszości, w tym osoby LGBTI, migrantów, uchodźców, Romów, antysemityzm (w tym finansowaną przez rząd nagonkę na Sorosa),
  • ataki na wolność wypowiedzi i wolność prowadzenia badań naukowych (przeciwko CEU, Węgierskiej Akademii Nauk, Uniwersytetowi Sztuk).

 

raporcie o stanie praworządności w 27 krajach Unii, przygotowanych przez Komisję Europejską, Węgry, obok Polski i Bułgarii, są wymieniane jako kraj, w którym występują szczególne zagrożenia dla niezawisłości sądów, równowagi władz, wolności mediów, gdzie nie ma wystarczających rozwiązań do przeciwdziałania i zwalczania korupcji.

 

Można jednak powątpiewać w prewencyjną rolę raportów monitorujących stan praworządności, którą zachwala komisarz ds. sprawiedliwości Didier Reynders.

 

Jeszcze przed publikacją raportu o stanie rządów prawa na Węgrzech, premier Orbán uznał wiceprzewodniczącą Komisji Europejskiej Verę Jourovą za persona non grata i domagał się jej wyrzucenia z Komisji.

 

Po ogłoszeniu raportów, Ministrowie Sprawiedliwości Polski Zbigniew Ziobro i Węgier Judit Varga wydali wspólne oświadczenie, w którym ocenili, że „Dobór źródeł, na których opiera się raport jest nieprzejrzysty i stronniczy. Jest niedopuszczalne, aby raport opierał się niemal wyłącznie na wkładach od organizacji będących częścią finansowanej centralnie międzynarodowej sieci zaangażowanej w szeroko zakrojoną i skoordynowaną kampanię przeciwko demokratycznie wybranym rządom państw członkowskich UE i uważających siebie za ich politycznych i ideologicznych przeciwników”.

 

Na prawicowych rządach w Budapeszcie i Warszawie większego wrażenia nie zrobiły prawnie niewiążące rezolucje i raporty Parlamentu Europejskiego.

 

Opieszałość Komisji

 

Komisja Europejska może korzystać ze środków prawnych, żeby występować przeciwko naruszeniom prawa unijnego oraz wartości unijnych. Służy temu procedura z artykułu 258 Traktatu o Unii Europejskiej, w ramach której Komisja może zaskarżyć rząd państwa Unii do TSUE.

 

Do tej pory jedynie wyroki TSUE były w stanie zatrzymać zmiany w sądownictwie forsowane w Polsce od 2015 roku. TSUE w dwóch wyrokach wydanych w 2019 roku ocenił, że zmiany planowane przez Zjednoczoną Prawicę w Sądzie Najwyższym i sądach powszechnych naruszały prawo unijne.

 

Trybunał w czerwcu 2020 roku orzekł, że przepisy nakładające nowe obowiązki na organizacje pozarządowe na Węgrzech, które otrzymują nawet niewielkie wsparcie finansowe z zagranicy, są także sprzeczne z zasadami prawa UE.

 

Zmiany, które nastąpiły w Polsce i na Węgrzech przed wydaniem tych wyroków, zdążyły się już jednak zakorzenić.

 

Niezrozumiałą i nieuzasadnioną zwłokę w działaniu Komisji Europejskiej przeciwko dalszej erozji demokracji w państwach UE doskonale widać na przykładzie „ustawy kagańcowej”. Ustawa, jeszcze zaostrzająca system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów w Polsce w stosunku do tego, który do TSUE zaskarżyła Komisja, weszła w życie 14 lutego 2020 roku. Komisja wszczęła przeciwko polskiemu rządowi postępowanie z art. 258 Traktatu o Funkcjonowaniu UE. Po pół roku obowiązywania przepisów, KE nadal nie przeszła do kolejnego etapu procedury, czyli zakomunikowania polskiemu rządowi uzasadnionej opinii.

 

Autorka tekstu ukończyła Uniwersytet Środkowoeuropejski w 2016 roku.



Autor


współzałożycielka Archiwum Osiatyńskiego i The Rule of Law in Poland, doktor nauk prawnych, badaczka w Polskiej Akademii Nauk, afiliowana przy…


Więcej

Opublikowany

8 października 2020






Inne artykuły tego autora

20.01.2023

Senat prosi Komisję Wenecką o opinię o ustawie o Sądzie Najwyższym. Game changer w sprawie KPO?

16.01.2023

Polska i Węgry już się nie wywiną? Unia Europejska coraz ostrzej broni praworządności [Debata]

05.01.2023

Julia Przyłębska nie ustępuje. Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego chcą wyboru nowego prezesa

29.12.2022

Trybunał Konstytucyjny Przyłębskiej stał się elementem machiny niszczenia państwa prawnego

12.10.2022

Czym są pozwy SLAPP i jak z nimi walczyć [zapisz się na warsztat dla prawników]

06.10.2022

Słowenia wykonuje wyrok swojego TK. Legalizuje małżeństwa par tej samej płci i możliwość adopcji

29.08.2022

Cztery organizacje sędziowskie pozywają Radę UE za akceptację polskiego KPO

29.07.2022

Jak naprawić Trybunał Konstytucyjny? Sadurski: Usunięcie dublerów nie wystarczy, trzeba iść dalej

13.07.2022

Komisja Europejska domaga się zmian w zakresie praworządności. Ziobro oskarża ją o szantaż

04.07.2022

Czy nie lepiej usunąć Węgry i Polskę z Unii Europejskiej? John Morijn: Odrzucam ten pomysł

29.06.2022

Rząd PiS znów stanął przed TSUE. Komisja Europejska: system dyscyplinowania sędziów narusza prawo UE

28.06.2022

Europa nie może iść na kompromis, jeśli chodzi o rządy prawa w Polsce

30.03.2022

TSUE potwierdził, że sposób wyboru KRS ma wpływ na ocenę niezawisłości sądu [ANALIZA WYROKU]

16.03.2022

ETPCz zasądza 30 tys. euro sędziemu ze starej KRS, któremu ustawa PiS skróciła kadencję [WYROK]

22.02.2022

TSUE: sędziów nie można dyscyplinować za stosowanie zasady pierwszeństwa prawa UE

03.02.2022

Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka obnaża słabość zmian w SN proponowanych w LexDuda

03.02.2022

Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka obnaża słabość zmian w SN proponowanych w LexDuda

28.01.2022

„Nasza praworządność”. Polki w Holandii edukują o ataku na sądy w Polsce

22.01.2022

Polscy kandydaci na sędziów Trybunału w Strasburgu odrzuceni. Porażka założyciela Ordo Iuris

08.01.2022

Kasa i Trybunał Przyłębskiej. Konflikt między Polską i UE będzie narastał [CO NAS CZEKA W 2022]



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200