Niekonstytucyjny i pełen błędów. Drakoński kodeks karny Ziobry wraca pod obrady Sejmu

Udostępnij

Absolwentka lingwistyki stosowanej na Uniwersytecie Warszawskim oraz College of Europe. Zdobywała doświadczenie m.in. w Komisji Europejskiej i na Uniwersytecie Narodów…

Więcej

Najpewniej już tylko kilkadziesiąt godzin dzieli Zbigniewa Ziobrę od spełnienia marzeń o zaostrzeniu polskich przepisów karnych, planowanym co najmniej od 2007 roku. 12-14 czerwca Sejm znów zajmie się nowelizacją kodeksu. Ale eksperci alarmują: doszło do naruszenia Regulaminu Sejmu i Konstytucji. Pełna błędów nowela może zachwiać polskim porządkiem prawnym



We wtorek 11 czerwca 2019 sejmowa Komisja Ustawodawcza ponownie zajęła się projektem nowelizacji ustawy kodeks karny, która wróciła do Sejmu po senackich poprawkach.

 

Konkluzja: przyjąć 41 z 42 zaproponowanych przez Senat zmian. Nowela w takiej formie zostanie poddana pod głosowanie na posiedzeniu w dniach 12-14 czerwca. I, zapewne, przyjęta. Potem potrzebny będzie już tylko podpis Prezydenta.

 

Prawnicy z Krakowskiego Instytutu Prawa Karnego alarmują jednak, że procedowana w ekspresowym tempie ustawa została uchwalona z naruszeniem regulaminu Sejmu oraz polskiej Konstytucji. Jako taka może być zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Doprowadziłoby to do zachwiania całym polskim systemem prawnym.

 

Zdaniem dra Mikołaja Małeckiego z KIPK, senackie poprawki z 24 maja, które zmierzały do wyeliminowania niektórych rażących błędów i niekonsekwencji, tylko pogłębiły wątpliwości konstytucyjne.

 

Senat, próbując ratować ustawę, wyszedł bowiem poza swoje kompetencje.

 

„Mieliśmy naruszenie Konstytucji, a teraz jest to naruszenie rażące i kwalifikowane” – tłumaczy dr Małecki. Mimo senackich poprawek w ustawie pozostało całe mnóstwo nieścisłości i luk.

 

„Popełniono tu chyba wszystkie błędy, jakie można sobie wyobrazić” – dodaje Małecki.

 

O tym, że drakońskie kary Zbigniewa Ziobry nie rozwiążą problemu kościelnej pedofilii ani nie pomogą Polkom i Polakom poczuć się bezpieczniej pisaliśmy w ostatnich tygodniach.

 

Dziś prezentujemy najważniejsze wnioski kolejnej miażdżącej ekspertyzy karnistów z Krakowa.

 

Wbrew Regulaminowi i Konstytucji

Krakowscy prawnicy podkreślają, że wadliwy jest już sam tryb uchwalenia 16 maja 2019 roku. Zgodnie z art. 112 Konstytucji przebieg prac Sejmu określa jego Regulamin. Zawiera on rozdział dotyczący „postępowania z projektami dotyczącymi kodeksów”.

 

Tych reguł postępowania nie dochowano przy uchwalaniu ostatnich zmian w kodeksie karnym.

 

To m.in. zasada z art. 89 ust. 2 Regulaminu, według której pierwsze czytanie projektu zmian w kodeksie nie może się odbyć wcześniej niż 14 dni po jego wpłynięciu.

 

W przypadku najnowszych zmian forsowanych przez Zbigniewa Ziobrę było to mniej niż 24 godziny.

 

Złamano także zasadę z art. 95 ust. 1, która mówi, że z drugim czytaniem należy poczekać 14 dni od momentu dostarczenia projektu do Komisji Nadzwyczajnej. Projekt Ziobry trafił do drugiego czytania już 48 godzin po tym, jak wpłynął do Sejmu. Do Komisji Nadzwyczajnej nie wysłano go w ogóle.

 

„Ze względu na przeprowadzenie wszystkich trzech czytań analizowanej ustawy w ciągu dwóch dni (15-16 maja 2019), ustawa została uchwalona z rażącym naruszeniem Regulaminu Sejmu” – piszą prawnicy z KIPK.

 

Kuchciński: to nie jest kodeks

Wszystko przez decyzję Marszałka Sejmu, która zapadła na etapie wstępnym prac. Marek Kuchciński uznał wówczas, że projekt ministerstwa sprawiedliwości „nie jest kodeksowy”, co pozwoliło na przyspieszenie procedowania.

 

Jak tłumaczył w komunikacie Centrum Informacyjnego Sejmu chodziło o „wyjście naprzeciw oczekiwaniom społecznym w zakresie podjęcia pilnych prac nad wzmocnieniem ochrony dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym”.

 

Autorzy opinii KIPK podkreślają, że o tym, czego dotyczy dany akt prawny powinna decydować jego projektowana treść. A nie „autorytarna decyzja określonej osoby”.

 

A projekt nr 3451 był zatytułowany „ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw”. Wprowadza zmiany m.in. w kodeksie karnym, kodeksie wykroczeń, przepisach wprowadzających kodeks karny, kodeksie karnym wykonawczym i kodeksie postępowania karnego.

 

Czy taki projekt można uznać za „niekodeksowy”? Karniści z Krakowa głęboko w to wątpią. Ich zdaniem nowelizacja była przez Sejm procedowana z naruszeniem Regulaminu. Jest tym samym niezgodna z art. 112 Konstytucji oraz art. 119 ust. 1, który mówi o konieczności rozpatrywania projektów ustaw w trzech czytaniach.

 

Poprawki 42+

O tym, że Sejm musi przestrzegać Regulaminu, który sam ustala, orzekł w 2008 roku Trybunał Konstytucyjny. Sędziowie TK napisali wówczas w uzasadnieniu, że odrębne przepisy dla projektów zmian kodeksowych wynikają z ich „doniosłości w kształtowaniu systemu prawnego”.

 

O doniosłości zapomniano przy procedowaniu najnowszego projektu zmian w k.k. Zaowocowało to szeregiem absurdów prawnych i wątpliwości interpretacyjnych.

 

Zdaniem prawników z KIPK liczba zgłoszonych przez Senat poprawek dowodzi, że Regulamin został pogwałcony w sposób „rażący i kwalifikowany”. Podkreślają, że choć nominalnie wprowadzono 42 zmiany, niektóre z nich odnoszą się do kilku szczegółowych przepisów.

 

„Regulaminowy, wydłużony tryb pracy nad przedłożeniem zapobiegać miał właśnie takiej sytuacji, że uchwalona zostaje ustawa obarczona istotnymi wadami legislacyjnymi, błędami, lukami, nieścisłościami, przepisami, które nie zostały skorelowane z innymi regulacjami, a nawet – jak należy sądzić – nie odpowiadały intencjom samych projektodawców” – ubolewają eksperci z UJ.

 

Jeżeli tak procedowany akt prawny wejdzie w życie, może zostać poddany kontroli konstytucyjnej, a konstytucyjność jego przepisów podana w wątpliwość.

 

Mogłoby to prowadzić do „radykalnego zachwiania systemu prawnego RP”, bo skazania z niekonstytucyjnych przepisów uległyby zatarciu z mocy prawa. Skazani za najcięższe przestępstwa – zabójstwa, gwałty i pedofilię – wyszliby na wolność.

 

Co może Senat

To jednak nie koniec zastrzeżeń prawników z KIPK. Ich wątpliwości budzi też zakres poprawek wprowadzonych przez Senat, które wychodzą poza uprawnienia przysługujące izbie wyższej polskiego parlamentu.

 

Zgodnie z art. 121 Konstytucji Senat może uchwalić poprawki do projektu aktu prawnego uchwalonego przez Sejm. Z racji tego, że do Senatu nie wpływa już „projekt”, a wstępnie uchwalona „ustawa”, poprawki nie mogą wychodzić merytorycznie poza jej treść.

 

Zgodnie z wyrokami TK, senackie zmiany mają modyfikować to, co zostanie przesłane z Sejmu, a nie tworzyć nowy projekt.

 

Swoboda Senatu przy uchwalaniu poprawek jest jeszcze węższa w przypadku nowelizacji, która, jak orzekł TK w 2011 roku, „ma bowiem z istoty ograniczony charakter, a jej celem jest zmiana ściśle określonych przepisów nowelizowanej ustawy”.

 

Karniści z Krakowa podają szereg przykładów poprawek z 24 maja 2019, które wychodzą poza zakres uprawnień Senatu. Ich zdaniem oznacza to „naruszenie proceduralnych zasad tworzenia prawa w demokratycznym państwie prawnym”.

 

Senackie zmiany będą zatem niezgodne z art. 118 ust. 1, art. 119 ust. 1 i art. 121 ust. 2 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji.

 

Błędy, luki, niespójności

Ale nawet mimo licznych poprawek, pracującym nad ustawą parlamentarzystom nie udało się uniknąć rażących błędów. Eksperci z KIPK podjęli się drobiazgowej analizy większości z nich.

 

Są to między innymi:

  • niewspółmierność i niespójność niektórych sankcji – np. za handel ludźmi przewidziano karę w granicach od 5 do 20 lat więzienia, a za przestępstwo przeciwko mieniu (np. kradzież) od 5 do 25 lat;
    sprawcy wypadku drogowego, w którym zginą trzy osoby grozi 8 lat więzienia, a sprawcy, który dwukrotnie w czynie ciągłym ukradnie ze sklepu 3 batoniki w cenie 2 zł – 16 lat;
  • w przypadku sprawców-recydywistów górna granica kary za czyn pedofilny wobec dziecka poniżej 7 roku życia jest niższa niż w przypadku dziecka starszego;
  • za spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym w komunikacji, czyli np. w ruchu drogowym, grożą kary niższe niż w przypadku spowodowania zagrożenia dla życia i zdrowia człowieka w innej sytuacji – kierowanie pojazdem staje się okolicznością łagodzącą;
  • przepisy o recydywie dotyczące przestępstw seksualnych nie obejmują podżegania i pomocnictwa;
  • art. 57b k.k. uprzywilejowuje sprawcę popełniającego więcej przestępstwwzględem sprawcy popełniającego jedno przestępstwo, przepis jest zresztą obarczony poważnymi wadami formalnymi;
  • za groźbę spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu grozi surowsza kara (do 3 lat więzienia) niż za rzeczywiste spowodowanie takiego uszczerbku (do lat 2);
  • zgodnie z uchwalonym art. 148a karalne staje się samo „powzięcie zamiaru” dokonania zabójstwa na zlecenie, co prowadzi do niezgodnego z ogólnie przyjętą zasadą niekarania za myśli

 

Błędów jest w ustawie znacznie więcej. Zdaniem krakowskich karnistów większość z nich godzi w konstytucyjną zasadę poszanowania godności człowieka, zasadę proporcjonalności, sprawiedliwości i równości wobec prawa.



Autor


Absolwentka lingwistyki stosowanej na Uniwersytecie Warszawskim oraz College of Europe. Zdobywała doświadczenie m.in. w Komisji Europejskiej i na Uniwersytecie Narodów…


Więcej

Opublikowany

12 czerwca 2019





Inne głosy w debacie



Inne artykuły tego autora

05.12.2019

Izba Pracy SN potwierdza: „KRS nie jest niezależna, a Izba Dyscyplinarna SN nie jest sądem”

05.12.2019

RPO grilluje rzecznika Schaba za dyscyplinarkę dla sędziów z Krakowa

04.12.2019

Kancelaria Sejmu stawia się sędziemu z Olsztyna. Nie wyda list poparcia do KRS, bo… RODO

29.11.2019

Resort Ziobry manipuluje interpretacją prawa, żeby zdyskredytować sędziego z Olsztyna

27.11.2019

NBP przegrał z „Wyborczą”. Teraz donosi na sędzie do Prokuratury Krajowej i KRS

22.11.2019

Pawłowicz i Piotrowicz nowymi sędziami TK. „Hańba” – skandowała w Sejmie opozycja

21.11.2019

2 do 26. Polska i Węgry wetują dialog o praworządności. Boją się współpracy Rady z Komisją Europejską

21.11.2019

„Morda to nie jest słowo wulgarne”, mówi przyszła sędzia TK Pawłowicz. PiS poparł też Piotrowicza

19.11.2019

Morawiecki ignoruje wyrok TSUE, ale oskarża opozycję: „Hiszpanie i Niemcy nie donoszą na swój kraj!”

16.11.2019

PiS nagle wycofał Elżbietę Chojnę-Duch. A Piotrowicz i Pawłowicz mogą być za starzy, by zasiadać w TK

01.11.2019

PILNE: Sąd Najwyższy uznał kolejne protesty wyborcze PiS za bezpodstawne. Nie będzie przeliczania głosów

29.10.2019

RPO rozwiewa nadzieje nowych sędziów SN: można odsunąć ich od sprawy z powodu powołania przez neo-KRS

24.10.2019

Sędzia Tuleya z nagrodą za bój o praworządność. „Będziemy walczyć do końca świata i jeden dzień dłużej”

16.10.2019

RPO nie dla PiS. Kaczyński będzie potrzebował zgody Senatu, by wybrać następcę Bodnara

10.10.2019

Niezależni sędziowie zawiadamiają prokuraturę. „W Ministerstwie Sprawiedliwości działała grupa przestępcza”

03.10.2019

Sędzia Markiewicz pozywa Ziobrę za aferę hejterską. „Minister ponosi pełną odpowiedzialność”

23.09.2019

Przez „dobrą zmianę” w prokuraturze jest 3 razy więcej zaległych śledztw. Trwają ponad 5 lat [WYWIAD]

18.09.2019

Ziobro: Zabraliśmy przestępcom 1,4 mld zł i za to opłacimy wyprawki dla dzieci. To tak nie działa

07.09.2019

Ziobro atakuje holenderskiego ministra: krytykował nas za „całokształt”, jak w PRL. Tak, i miał rację

04.09.2019

Iustitia: Rzecznicy dyscyplinarni Schab, Lasota i Radzik łamią przepisy, sędziowie powinni ich bojkotować



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200