Duda bezkarnie atakuje osoby LGBT, bo prawo w Polsce nie chroni przed homofobicznym szczuciem

Udostępnij

W Archiwum Wiktora Osiatyńskiego od 2017 roku dokumentujemy, analizujemy i objaśniamy zmiany w zakresie praworządności w Polsce.

Więcej

Polska od lat ignoruje międzynarodowe zobowiązania Rady Europy i UE do zapewniania ochrony przed homofobiczną i transfobiczną mową nienawiści. A gdy autorem mowy nienawiści jest prezydent, zagraniczne instytucje i partnerzy coraz bardziej się niecierpliwią i niepokoją



Przez Polskę przechodzi kolejna odsłona ataku na prawa osób LGBT. W ferworze walki o głosy wyborców politycy prawicy, z prezydentem na czele, prześcigają się w obdzieraniu gejów, lesbijek, osób biseksualnych i transpłciowych z człowieczeństwa. Nie liczą się przy tym z potencjalnymi skutkami takiej dyskryminacyjnej i zapalnej retoryki – zarówno dla pokrzywdzonych grup, jak i dla państwa polskiego – pisze kryminolog dr Piotr Godzisz z Birmingham City University.

 

W UE osoby LGBT są chronione

 

O tym, że mowa nienawiści może mieć destrukcyjne skutki, czytelników OKO.press przekonywać nie trzeba. Polityczna nagonka, wywołana podpisaniem warszawskiej „Deklaracji LGBT+”, była już paliwem wyborczym w 2019 r. Na murach, po raz pierwszy, pojawiły się wtedy homofobiczne napisy z nowym dla większości społeczeństwa skrótowcem „LGBT”.

 

Latem 2019 roku szeroko relacjonowano też masową przemoc podczas I Marszu Równości w Białymstoku. Do pogromowej atmosfery przyczyniły się wtedy liczne głosy polityków i hierarchów katolickich, którzy mówili o „tęczowej zarazie” i wzywali do stawienia oporu „obcej ideologii wszelkimi środkami”. Kilka miesięcy później pierwsze samorządy w Polsce ogłosiły się „strefami wolnymi od LGBT”, a podczas II Marszu Równości w Lublinie policja w ostatniej chwili udaremniła planowany zamach terrorystyczny.

 

Związki między stosowaniem (i dopuszczaniem) zapalnej retoryki a atakami fizycznymi, czy wręcz eksterminacją całych grup ludności, znane są od dziesięcioleci.

 

Najważniejsze akty prawa międzynarodowego zobowiązują państwa do zwalczania nawoływania do nienawiści, dyskryminacji i przemocy. W 2015 roku szczegółowe zalecenia w tej sprawie wydała Komisja przeciw Rasizmowi i Nietolerancji Rady Europy.

 

Prawo unijne zobowiązuje zaś państwa członkowskie, by pobudki rasistowskie i ksenofobiczne mogły stanowić okoliczność obciążającą lub mogły być uwzględniane przez sądy przy wymiarze kary.

 

Zalecenie, by w katalogu przesłanek chronionych uwzględnić również orientację seksualną i tożsamość płciową, wydał również w 2010 roku Komitet Ministrów Rady Europy.

 

Polska od lat nie realizuje jednak swoich zobowiązań międzynarodowych w tym zakresie. Próby stosowania prawa karnego w obecnym kształcie do karania homofobicznej mowy nienawiści – przykładów na nią dostarcza obecna kampania prezydencka – są zazwyczaj skazane na niepowodzenie.

 

Tych, którzy znieważają i nawołują do nienawiści chroni fakt, że, według sądów, ich wypowiedzi nie dotyczą bezpośrednio powodów lecz grupy społecznej – która, w przeciwieństwie do grup etnicznych czy religijnych – nie jest chroniona.

 

Mimo braku odpowiednich przepisów wysiłki prawników i aktywistów nie ustają: W sądzie czeka obecnie złożony w 2018 roku przez 16 powodów i powódek pozew przeciw Kai Godek, która nazwała osoby LGBT „zboczeńcami”. Według Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, używanie takiego sformułowania to wyraz pogardy i obraza.

 

Nawet w przypadkach brutalnych przestępstw motywowanych homofobią sądy rzadko uwzględniają motywację jako przesłankę obciążającą sprawcę, a wyroki są śmiesznie niskie.

 

Karolina i Arkadiusz S., którzy w zeszłym roku przynieśli na Marsz Równości w Lublinie bomby mogące, według sądu, „powodować niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia wielu osób”, skazani zostali na zaledwie rok więzienia. W sprawie o pobicie dwóch gejów trzymających się na ulicy za rękę, w 2013 roku warszawski sąd uznał, że atak, podczas którego padały homofobiczne obelgi, nie był motywowany uprzedzeniami. Sprawcy zostali zobowiązani do wypłacenia pokrzywdzonym 100 zł zadośćuczynienia. Kampania Przeciw Homofobii złożyła w imieniu pokrzywdzonych sprawę do trybunału w Strasburgu. Ten wielokrotnie wydawał już wyroki w sprawach o przestępstwa z nienawiści wobec osób LGBT. Mamy też nieliczne dobre wyroki w kraju. Polskie sądy i prokuratury wydają się jednak z tego dorobku nie korzystać. Brakuje szkoleń w tym zakresie.

 

W większości krajów UE prawo zakazuje homofobicznej i transfobicznej mowy nienawiści, a przestępstwa motywowane uprzedzeniami na tle orientacji seksualnej czy tożsamości płciowej zagrożone są wyższą karą.

 

Ataki na osoby LGBT mają konsekwencje

 

Wielkiej Brytanii prokuratura, informując o skutecznych postępowaniach, podaje, w jakim stopniu nienawiść jako motywacja ataku podwyższa sankcję lub wymiar kary. Ma to wymiar edukacyjny zarówno dla sprawców, jak i społeczeństwa. Skutecznie działa tam również system zgłaszania przestępstw z nienawiści. Rocznie policja w Wielkiej Brytanii rejestruje ponad 16 tys. przypadków homofobii i transfobii. W Polsce rejestruje się mniej niż 10 spraw rocznie.

 

Na braki w prawie i praktyce od lat wskazują kolejne organy ONZ, takie jak Rada Praw Człowieka. Podkreślają konieczność nowelizacji prawa (rozpoznanie homofobicznej i transfobicznej mowy nienawiści oraz wyższe kary jeśli motywacja przestępstwa oparta jest o uprzedzenia) oraz obowiązek prowadzenia kampanii informacyjnych, porządnego monitoringu oraz szkoleń policji, prokuratury i sędziów.

 

Polski rząd wielokrotnie obiecywał w Genewie, że to zrobi – by następnie szybko o obietnicach zapomnieć, co Krzysztof Śmiszek nazwał kiedyś „albo cyniczną grą na dwa fronty, albo kompletnym brakiem koordynacji między ministerstwami”.

 

Polskie władze opłacają materiały prasowe w zachodnich gazetach, w których, na wzór Chin, przedstawiają własną wizję świata i prawdy. Obawiający się o swoją reputację za granicą Andrzej Duda próbował zaś niedawno przekonywać zagraniczne redakcje, które opisały jego homofobiczne ekscesy, że „szczerze wierzy w równość i różnorodność”.

 

Widząc, że w drugiej turze może przegrać, a straszenie LGBT pogorszyło sytuację, Duda postanowił poprawić swój wizerunek spotykając się z gejem-aktywistą. Nie przeprosił jednak za swoje słowa, zasłaniając się wolnością wypowiedzi. Twierdził też, że nie zna skali homofobii i transfobii w Polsce oraz nie słyszał o udaremnionym zamachu bombowym w Lublinie.

 

Ta strategia ma jednak krótkie nogi.

 

Międzynarodowe instytucje, z Unią Europejską na czele, są coraz mniej skłonne do wiary w zapewnienia polskich władz i coraz bardziej zaniepokojone sytuacją w kraju.

 

Komisja Europejska w liście do polskich samorządów podkreśliła niedawno, że dyskryminacyjne uchwały są niezgodne z wartościami UE. Homofobii w kampanii wyborczej oraz w samorządach sprzeciwiła się też wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Věra Jourová, mówiąc „Nie możemy tego tolerować. Nie możemy finansować projektów w miastach, które naruszają podstawowe wartości, takie jak równość. To nie tylko naruszenie prawa Unii, ale także polskiej Konstytucji”.

 

Denerwują się też zachodni partnerzy Polski. Ambasadorka USA Georgette Mosbacher napisała, że „USA potępiają nienawiść z powodu orientacji seksualnej”. Może mieć to negatywny wpływ na bezpieczeństwo Polski. Słowa Dudy dotarły bowiem m.in. do Richarda Grennella, który bierze udział w negocjacjach dotyczących wzmocnienia kontyngentu wojsk USA w Polsce. Grennell jest gejem i aktywnym działaczem na rzecz tolerancji osób LGBT. Armia USA jest otwarta na służbę osób homoseksualnych.

 

Jeśli za słowami Jourowej i Mosbacher pójdą czyny, okaże się, że za homofobiczne działania, a także za bezczynność, polityków i samorządowców ucierpią wszyscy mieszkańcy Polski. I to zazwyczaj jej najbiedniejszych regionów, bo to do nich płynie gros środków z unijnej kasy.

 

Pierwsze konsekwencje dla samorządów – w postaci zerwanych partnerstw międzynarodowych – są już widoczne.

 

Piotr Godzisz – specjalista ds. przestępstw z nienawiści, wykładowca na Birmingham City University. Poprzednio związany m.in. z Organizacją ds. Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Lambdą Warszawa i Uniwersytetem Warszawskim. Szkolił policjantów, sędziów i prokuratorów w kilku krajach Europy. Doktorat obronił na University College London. Współautor projektu zmiany kodeksu karnego w zakresie przepisów o przestępstwach z nienawiści. Jeden z autorów „Metodyki pracy adwokata i radcy prawnego w sprawach o przestępstwa z nienawiści” (red. P. Knut, wyd. CH Beck). Zasiada w radzie doradczej International Network for Hate Studies.



Autor


W Archiwum Wiktora Osiatyńskiego od 2017 roku dokumentujemy, analizujemy i objaśniamy zmiany w zakresie praworządności w Polsce.


Więcej

Opublikowany

20 czerwca 2020






Inne artykuły tego autora

10.08.2022

Wyniki losowania sędziów do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej

27.07.2022

Sąd Najwyższy przeprowadził pierwszy test niezależności sędziego. Przełomowe orzeczenie [Gazeta Wyborcza]

15.07.2022

Warszawska adwokatura jednogłośnie i zdecydowanie za obecnym optymalnym modelem samorządu adwokackiego

13.07.2022

Sprawozdanie na temat praworządności z 2022 r. Komisja wydaje konkretne zalecenia kierowane do państw członkowskich (komunikat prasowy)

11.07.2022

Oświadczenie Pana Mariusza Muszyńskiego w sprawie tzw. maili Dworczyka i funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego

17.03.2022

Uchwała Komitetu Nauk Prawnych PAN wzywająca do podjęcia rzeczywistych działań zmierzających do zakończenia kryzysu praworządności w Polsce

15.03.2022

Postanowienia końcowe Otwartego Kongresu Obywateli na rzecz trwałego pokoju, wolności i demokracji

14.03.2022

26 sędziów legalnego TK o wyroku Trybunału Przyłębskiej: niszczy podstawy Unii Europejskiej

14.03.2022

Oświadczenie sędziów Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku z 13 marca 2022 roku

11.03.2022

Prawnicy: Agresja Rosji na Ukrainę to zbrodnia, będzie ścigana przez Trybunał Karny i sądy krajowe

01.03.2022

Oświadczenie sędziów  polskiego Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku 

25.02.2022

Polskie organizacje społeczne: Wyrażamy solidarność z obywatelami i obywatelkami Ukrainy

10.11.2021

Oświadczenie sędziów Sądu Najwyższego z 10 listopada 2021 roku

05.11.2021

Porozumienie dla praworządności: obywatele apelują o wykonanie orzeczeń TSUE, ETPCz, SN i NSA

12.10.2021

Uchwała nr 04/2021 Komitetu Nauk Prawnych PAN z 12 października 2021 r. w związku z rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego z 7 października 2021 r.

12.10.2021

Stanowisko Kolegium Dziekańskiego WPiA UŁ w związku z wyrokiem TK

10.10.2021

Paweł Filipek: Na kolizyjnym kursie z Unią

08.10.2021

Przemówienie prof. Mirosława Wyrzykowskiego po otrzymaniu nagrody Der österreichische Verfassungspreis przyznanej przez austriackie stowarzyszenie Forum Verfassung

07.10.2021

Komisja Europejska po decyzji TK Przyłębskiej: Prawo UE ma pierwszeństwo przed prawem krajowym

07.10.2021

Komisja Europejska po decyzji TK Przyłębskiej: Prawo UE ma pierwszeństwo przed prawem krajowym



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200