Raport Fundacji Batorego: „Ustawodawstwo okresu pandemii a wymiar sprawiedliwości i prawa obywatelskie”

Udostępnij

Niezależna, niedochodowa organizacja pozarządowa o statusie organizacji pożytku publicznego, której celem jest wspieranie rozwoju demokracji i społeczeństwa obywatelskiego – społeczeństwa…

Więcej

Ustawy antykryzysowe wprowadzone w czasie pandemii zwiększają chaos w wymiarze sprawiedliwości oraz negatywnie wpływają na możliwość realizacji praw i swobód obywatelskich, w tym ograniczają dostęp obywateli do wymiaru sprawiedliwości – wynika z analizy „Ustawodawstwo okresu pandemii a wymiar sprawiedliwości i prawa obywatelskie”



Dwóch doświadczonych prawników zbadało, jakie konsekwencje dla wymiaru sprawiedliwości – a w szczególności dla jego głównego użytkownika: obywatela – miały tarcze antykryzysowe oraz inne akty prawne związane bezpośrednio z pandemią COVID-19. Teraz, gdy w odpowiedzi na kolejny wzrost zachorowań rząd planuje nowe obostrzenia, które zawierać mogą także zakaz przemieszczania się, konsekwencje te mogą niestety stać się jeszcze bardziej dotkliwe.

 

Analizowana pod tym względem legislacja antycovidowa przede wszystkim w sposób dramatyczny zwiększyła dysfunkcje i problemy, z którymi polski system stanowienia prawa boryka się od lat: brak rzetelnych analiz legislacyjnych, brak lub fasadowość konsultacji publicznych, omijanie wymogów proceduralnych czy brak oceny jakości prawa. Nowe regulacje, wprowadzane doraźnie i punktowo, nie tworząc żadnej spójnej strategii działań antykryzysowych, pogłębiły ten chaos. Jego ocierającym się o śmieszność symbolem stało się wieloliterowe nazewnictwo, np. „Tarcza branżowa dla przedsiębiorców – art. 15 zze4”.

 

Pod pozorem rozwiązań antykryzysowych włączano do ustawodawstwa antycovidowego przepisy zmieniające regulacje karne, cywilne i administracyjne nie mające związku z epidemią – dowodzą autorzy.

 

Równie dotkliwą tendencją jest zastępowanie wymiaru sprawiedliwości w wymierzaniu kary w czasie pandemii przez znacznie bardziej intensywne nakładanie na obywateli mandatów oraz kar administracyjnych. Z praktyką tą wielu obywateli miało okazję się zetknąć w związku z innym, wielokrotnie zmienianym i budzącym zasadnicze zastrzeżenia natury konstytucyjnej zestawem zakazów i ograniczeń dotyczących wolności zgromadzeń. Jedną z bardziej skutecznych dróg korygowania tego typu działań władz i organów ścigania są zazwyczaj sądy rozpatrujące sprawy dotyczące odwołań od kar, mandatów czy innych restrykcji. Tę właśnie drogę próbuje zablokować grupa posłów, która w styczniu 2021 roku wniosła projekt ograniczenia możliwości odmawiania przyjęcia mandatów.

 

Na tych i wielu innych konkretnych przykładach autorzy pokazują, że chaos legislacyjny, niespójność systemowa uchwalanego prawa i zastrzeżenia konstytucyjne doprowadziły do tego, że polskie sądy zostały zmuszone do przejęcia niektórych funkcji zarządzania sprawami publicznymi poprzez m.in. wyznaczanie standardów w zakresie nakładania obostrzeń sanitarnych, warunków nakładania kar administracyjnych. W zakresie wymiaru sprawiedliwości i praw obywatelskich władza państwowa zdaje się abdykować z zarządzania pandemią, wynika z analizy Jarosława Gwizdaka i Grzegorz Wiaderki.

 

Autorzy formułują także pięć rekomendacji dotyczących m.in. polepszenia dostępu do pomocy prawnej i informacji prawnej przez wykorzystanie nowych technologii oraz potrzeby jak najszybszego powrotu do jawności posiedzeń sądowych oraz do pełnej sprawozdawczości sądów.

 

Cały raport dostępny jest w Archiwum Osiatyńskiego.



Autor


Niezależna, niedochodowa organizacja pozarządowa o statusie organizacji pożytku publicznego, której celem jest wspieranie rozwoju demokracji i społeczeństwa obywatelskiego – społeczeństwa…


Więcej

Opublikowany

24 marca 2021







Inne artykuły tego autora

03.02.2021

Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych w związku z publikacją sentencji i uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 22.10.2020 r.

25.01.2021

Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych w sprawie projektu zmiany Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia

03.01.2021

Komisjo, działaj! Ochrona rządów prawa w UE to przede wszystkim wyzwanie polityczne, a nie prawne

27.11.2020

Pięć mitów rządowej propagandy w sprawie powiązania funduszy z UE z praworządnością

27.10.2020

Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji Batorego w sprawie rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego aborcji

16.10.2020

Andrzej Zybała: Czy ktoś w ogóle rządzi Polską? Władza bawi się urzędami, a państwo dryfuje

06.10.2020

Na ostatniej prostej: unijny mechanizm ochrony rządów prawa

09.07.2020

Głosowanie korespondencyjne za granicą – wnioski praktyczne. Raport Fundacji Batorego.

23.06.2020

Adam Gendźwiłł: Ułomne wybory zamiast święta demokracji

10.06.2020

Fundacja Batorego: stanowisko w sprawie wyborów prezydenckich 28 czerwca

04.05.2020

Fundacja Batorego: demokratyczne wybory i warunki, które powinny zostać spełnione

02.05.2020

Zaufanie wyborców kluczowe. W wyborach „pocztowych” nikt nam go nie zapewni

27.04.2020

Opinia prawna w sprawie wniosku Poczty Polskiej do samorządów o udostępnienie danych mieszkańców

27.04.2020

Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji Batorego dotyczące rozstrzygnięcia TK z 20.04.2020

10.04.2020

Stanowisko Zespołów Ekspertów Prawnych i Wyborczych Fundacji Batorego w sprawie wyborów korespondencyjnych

30.03.2020

Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji Batorego w sprawie potrzeby rozwiązania problemu Izby Sądu Najwyższego uprawnionej do orzekania o ważności wyborów Prezydenta

28.03.2020

Czy możliwe jest przeprowadzenie wyborów podczas stanu epidemii? Opinia prawna Piotra Uziębły

28.03.2020

Koronne argumenty – termin wyborów prezydenckich 2020. Analiza Jarosława Flisa

28.03.2020

Koronawirus a wybory prezydenckie Czym grozi głosowanie podczas epidemii?

29.11.2019

Fundacja Batorego – forumIdei – stanowiska ekspertów w sprawie wyroku TSUE



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200