Międzynarodowa Komisja Prawników „zaalarmowana gwałtownie rozwijającym się kryzysem rządów prawa w Polsce”

Udostępnij

W Archiwum Wiktora Osiatyńskiego od 2017 roku dokumentujemy, analizujemy i objaśniamy zmiany w zakresie praworządności w Polsce.

Więcej

"Wzywamy społeczność międzynarodową do reakcji na kryzys rządów prawa w Polsce w sposób odpowiedni do jego powagi, zanim szkody wywołane w polskim systemie prawnym staną się jeszcze większe", napisali prawnicy z Międzynarodowej Komisji Prawników, zrzeszającej wybitnych sędziów i prawników z całego świata



„Międzynarodowa Komisja Prawników (ICJ*) jest zaalarmowana gwałtownie rozwijającym się kryzysem rządów prawa w Polsce. Jest oczywiste, że zasada podziału władz, niezależność sądów i obowiązek polskich sędziów do stania na straży praworządności są obecnie poważnie zagrożone. Podobnie wolność słowa i prawo sędziów do zrzeszania się. Ustawa ta jest próbą powstrzymania polskich sądów od obowiązku stania na straży niezależności trzeciej władzy – szczególnie w obliczu powtarzających się ataków władzy ustawodawczej i wykonawczej na niezależność sądów, jakie miały miejsce w ostatnich latach. Wzywamy Unię Europejską do natychmiastowego kontynuowania procedury z art. 7 TUE dotyczącego Polski z uwagi na poważne naruszenie prawa i podstawowych wartości Unii przez nowe ustawodawstwo”, pisze w oświadczeniu z 5 lutego ICJ – międzynarodowa organizacja zrzeszająca 60 wybitnych sędziów i prawników z całego świata i broniąca praw człowieka.

 

To reakcja na podpisanie przez Andrzeja Dudę ustawy kagańcowej, rozszerzającej katalog przewinień dyscyplinarnych sędziów.

 

Publikujemy całe oświadczenie ICJ*.

 


 

Międzynarodowa Komisja Prawników (ICJ), działające w jej ramach Centrum na rzecz Niezależności Sędziów i Prawników (CIJL), a także niżej podpisani komisarze i honorowi członkowie ICJ są zaalarmowani gwałtownie rozwijającym się kryzysem rządów prawa w Polsce.

 

Jest oczywiste, że zasada podziału władz, niezależność sądów i obowiązek polskich sędziów do stania na straży praworządności są obecnie poważnie zagrożone. Podobnie wolność słowa i prawo sędziów do zrzeszania się.

 

Podpisanie przez prezydenta Andrzeja Dudę nowelizacji ustaw sądowych oznacza, że sędziom zakazane będzie kwestionowanie legitymacji lub niezależności innych polskich sądów, nawet jeśli składałyby się one z osób wybranych w upolitycznionej procedurze naruszającej prawo unijne i międzynarodowe. Sędziowie będą narażać się na postępowania dyscyplinarne za podważanie skuteczności powołania innych sędziów.

 

Ustawa ta jest próbą powstrzymania polskich sądów od obowiązku stania na straży niezależności trzeciej władzy – szczególnie w obliczu powtarzających się ataków władzy ustawodawczej i wykonawczej na niezależność sądów, jakie miały miejsce w ostatnich latach.

 

Jest to wprost sprzeczne z nałożonym na sędziów obowiązkiem stosowania prawa Unii Europejskiej, wynikającym z unijnych traktatów – wobec czego może to prowadzić do naruszenia przez Polskę zobowiązań, jakie ciążą na niej z mocy prawa Unii. Podobnie dotyczyć to może obowiązków wynikających z prawa międzynarodowego, a dotyczących praw człowieka, gdyż od sędziów wymagać się będzie działania wbrew nałożonemu na nich zobowiązaniu do stania na straży prawa do rzetelnego procesu przed niezależnym i bezstronnym sądem.

 

Jak wskazała w swojej ostatniej opinii Komisja Wenecka, przyjęte zmiany w sposób oczywisty „zaprojektowane są w celu zatrzymania skutków” ostatnich orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE i polskiego Sądu Najwyższego, które to sądy poddały w wątpliwość ważność niedawnych powołań sędziowskich. Zmiany te, same w sobie, poważnie szkodzą praworządności w Polsce.

 

Rozwiązania te są kontynuacją zmian w prawie, na mocy których upolityczniono Krajową Radę Sądownictwa i przyznano władzy wykonawczej kontrolę nad procesem powoływania sędziów do Sądu Najwyższego, prezesów sądów czy innych sędziów. Nowa Izba Kontroli Nadzwyczajnej, wyposażona w znaczne kompetencje, podobnie jak Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego – obie powołane po ostatnich zmianach – jeszcze bardziej umocniły polityczną kontrolę nad wymiarem sprawiedliwości.

 

ICJ, w tym jej niżej podpisani komisarze i członkowie honorowi, wyrażają szacunek wobec trwającej stanowczej obrony praworządności przez zdecydowaną część polskiego sądownictwa. Było to widoczne m.in. w uchwale połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., w której uznano, że na skutek ostatnich powołań sędziowskich, polskie sądy nie są wystarczająco niezależne, aby można było mówić o ich prawidłowym obsadzeniu.

 

Ubolewamy nad reakcją prezydenta Andrzeja Dudy, który zasugerował, że sędziowie sprzeciwiający się ostatnim reformom w wymiarze sprawiedliwości działają w źle pojętym własnym interesie.

 

My, niżej podpisani, zapewniamy o naszej solidarności z polskimi sędziami – w szczególności z tymi, którzy spotykają się obecnie z nadużywanymi wobec nich postępowaniami dyscyplinarnymi lub karnymi za wypełnianie obowiązków sędziowskich w zgodzie z zasadą niezawisłości, czy też za korzystanie z wolności słowa, zrzeszania się lub zgromadzeń w celu obrony praworządności.

 

Przypominamy, że międzynarodowe ustawodawstwo dotyczące praw człowieka i standardy dotyczące sądów wymagają od wszystkich władz państwowych poszanowania niezależności sądownictwa. Co więcej, potwierdzają one prawo sędziów do wyrażania własnych poglądów i zrzeszania się, a także ich szczególnie istotną rolę w prowadzeniu debaty o systemie wymiaru sprawiedliwości i praworządności, w tym jako obrońców niezależności sądów.

 

Wzywamy społeczność międzynarodową do reakcji na kryzys rządów prawa w Polsce w sposób odpowiedni do jego powagi, zanim szkody wywołane w polskim systemie prawnym staną się jeszcze większe.

 

W szczególności, wzywamy Unię Europejską do natychmiastowego kontynuowania procedury z art. 7 TUE dotyczącego Polski z uwagi na poważne naruszenie prawa i podstawowych wartości Unii przez nowe ustawodawstwo – biorąc pod uwagę poprzednie zmiany i otwarty sprzeciw polskiego rządu wobec orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE i polskiego Sądu Najwyższego.

 

Podpisane przez komisarzy i honorowych członków Międzynarodowej Komisji Prawników:

 

  1. Professor Robert K. Goldman, ICJ President
  2. Justice Radmilla Dragicevic-Dicic, ICJ Vice-President
  3. Dame Silvia Cartwright, member of the ICJ Executive Committee
  4. Ms Hina Gilani, member of the ICJ Executive Committee and former UN Special Representative of the Secretary-General on Human Rights Defenders
  5. Justice Azhar Cachalia
  6. Professor Sarah H. Cleveland
  7. Justice Martine Comte
  8. Dato’ Param Cumaraswamy, former UN Special Rapporteur on the Independence of Judges and Lawyers
  9. Professor Dalmo A. De Abreu Dallari
  10. Mr Mazen Darwish
  11. Dr Rajeev Dhavan
  12. Professor Alfredo Etcheberry
  13. Justice Elizabeth Evatt AC
  14. Professor Jochen A. Frowein, member of the German Delegation for the Warsaw treaty 1970, former Director of the Max-Planck-Institute for International Law
  15. Dr Gustavo Gallón Giraldo
  16. Professor Jenny Goldschmidt
  17. Professor Michelo Hansungule
  18. Justice Moses Hungwe Chinheng
  19. Justice Kalthoum Kennou
  20. Justice Paul J.G. Kapteyn
  21. Professor David Kretzmer (Hebrew University of Jerusalem)
  22. Professor Kofi Kumado
  23. Professor Kyong-Whan Ahn
  24. Professor Cesar Rodrigo Landa Arroyo
  25. Justice Ketil Lund
  26. Justice Qinisile Mabuza
  27. Justice José Antonio Martín Pallín
  28. Professor Juan E. Méndez, former UN Special Rapporteur on Torture
  29. Justice Egbert Myjer, former judge of the European Court of Human Rights
  30. Justice John Lawrence O’Meally
  31. Justice Fatsah Ouguergouz
  32. Professor Bertrand Ramcharan
  33. Justice Michèle Rivet, C.M., Ad.E.
  34. Professor Victor Rodríguez Rescia, former Human  Rights Committee member; former Chair SPT
  35. Professor Marco Sassoli
  36. Mr Michael Sfard
  37. Justice Kalyan Shrestha
  38. Justice Marwan Tashani
  39. Mr Wilder Tayler, former Vice-Chairperson of the UN Sub-Committee on the Prevention of Torture
  40. Justice Philippe Texier
  41. Justice Lillian Tibatemwa-Ekirikubinza
  42. Professor Christian Tomuschat, Former member of the UN Human Rights Committee
  43. Justice Stefan Trechsel, Former President of the European Commission of Human Rights
  44. Professor Theo Van Boven, former UN Special Rapportuer on Torture and on the Rights to Reparation

 

*ICJ to międzynarodowa organizacja, której członkami jest 60 wybitnych sędziów i prawników z całego świata, która promuje i stoi na straży ochrony praw człowieka. ICJ, utworzona w 1952 r., ma na celu zapewnienie skutecznego wdrażania międzynarodowych standardów praw człowieka na świecie. Ponadto, ICJ działa na rzecz realizacji gwarancji niezależności sądownictwa i zawodów prawniczych. Od 2017 r., ICJ zajmuje krytyczne stanowisko w sprawie reform sądownictwa w Polsce, wskazując że reformy te są bezpośrednim zagrożeniem dla praworządności w Polsce. W swoich dotychczasowych oświadczeniach ICJ wskazywał, że działania władzy ustawodawczej podważające niezależność sądownictwa w Polsce są niezgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami Polski. ICJ podnosił, że tzw. reformy sądownictwa w Polsce przyznają władzy ustawodawczej i wykonawczej nadmierny wpływ na wymiar sprawiedliwości i coraz częściej wykazują głębokie lekceważenie dla praw człowieka i praworządności. ICJ domagał się, żeby polskie władze zaprzestały prowadzenia postępowań dyscyplinarnym przeciwko sędziom, którzy publicznie krytykują reformy sądownictwa, osłabiające niezależność sądownictwa w Polsce.

 


 

Kwestie dotyczące praworządności w Polsce oraz w całej Unii Europejskiej będziemy dalej monitorować oraz wyjaśniać na łamach Archiwum Osiatyńskiego, a także – po angielsku – na stronie Rule of Law in Poland.

 

Podoba Ci się ten artykuł? Zapisz się na newsletter Archiwum Osiatyńskiego. W każdą środę dostaniesz wybór najważniejszych tekstów, a czasem również zaproszenia na wydarzenia.



Autor


W Archiwum Wiktora Osiatyńskiego od 2017 roku dokumentujemy, analizujemy i objaśniamy zmiany w zakresie praworządności w Polsce.


Więcej

Opublikowany

7 lutego 2020






Inne artykuły tego autora

27.07.2022

Sąd Najwyższy przeprowadził pierwszy test niezależności sędziego. Przełomowe orzeczenie [Gazeta Wyborcza]

15.07.2022

Warszawska adwokatura jednogłośnie i zdecydowanie za obecnym optymalnym modelem samorządu adwokackiego

13.07.2022

Sprawozdanie na temat praworządności z 2022 r. Komisja wydaje konkretne zalecenia kierowane do państw członkowskich (komunikat prasowy)

11.07.2022

Oświadczenie Pana Mariusza Muszyńskiego w sprawie tzw. maili Dworczyka i funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego

17.03.2022

Uchwała Komitetu Nauk Prawnych PAN wzywająca do podjęcia rzeczywistych działań zmierzających do zakończenia kryzysu praworządności w Polsce

15.03.2022

Postanowienia końcowe Otwartego Kongresu Obywateli na rzecz trwałego pokoju, wolności i demokracji

14.03.2022

26 sędziów legalnego TK o wyroku Trybunału Przyłębskiej: niszczy podstawy Unii Europejskiej

14.03.2022

Oświadczenie sędziów Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku z 13 marca 2022 roku

11.03.2022

Prawnicy: Agresja Rosji na Ukrainę to zbrodnia, będzie ścigana przez Trybunał Karny i sądy krajowe

01.03.2022

Oświadczenie sędziów  polskiego Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku 

25.02.2022

Polskie organizacje społeczne: Wyrażamy solidarność z obywatelami i obywatelkami Ukrainy

10.11.2021

Oświadczenie sędziów Sądu Najwyższego z 10 listopada 2021 roku

05.11.2021

Porozumienie dla praworządności: obywatele apelują o wykonanie orzeczeń TSUE, ETPCz, SN i NSA

12.10.2021

Uchwała nr 04/2021 Komitetu Nauk Prawnych PAN z 12 października 2021 r. w związku z rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego z 7 października 2021 r.

12.10.2021

Stanowisko Kolegium Dziekańskiego WPiA UŁ w związku z wyrokiem TK

10.10.2021

Paweł Filipek: Na kolizyjnym kursie z Unią

08.10.2021

Przemówienie prof. Mirosława Wyrzykowskiego po otrzymaniu nagrody Der österreichische Verfassungspreis przyznanej przez austriackie stowarzyszenie Forum Verfassung

07.10.2021

Komisja Europejska po decyzji TK Przyłębskiej: Prawo UE ma pierwszeństwo przed prawem krajowym

07.10.2021

Komisja Europejska po decyzji TK Przyłębskiej: Prawo UE ma pierwszeństwo przed prawem krajowym

08.09.2021

Żona Karola Karskiego z PiS idzie do Sądu Najwyższego. Awans dała jej nowa, polityczna KRS



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200