Opinia Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka do tzw. tarczy antykryzysowej

Udostępnij

W Archiwum Wiktora Osiatyńskiego od 2017 roku dokumentujemy, analizujemy i objaśniamy zmiany w zakresie praworządności w Polsce.

Więcej

Zdaniem HFPC, nadzwyczajne okoliczności spowodowane epidemią COVID-19 wymagają od rządu oraz Sejmu i Senatu przyjęcia stosownych regulacji, które ochronią zdrowie i bezpieczeństwo publiczne, a także zapobiegną dalszym negatywnym społecznym i gospodarczym skutkom epidemii. Jednak, nawet w takich okolicznościach, przyjmowane regulacje nie mogą stanowić zagrożenia dla podstawowych praw i wolności i muszą odpowiadać konstytucyjnym standardom



Dlatego HFPC przedstawiła Senatowi swoją opinię dotyczącą najważniejszych, z punktu widzenia praw i wolności, przepisów ustawy. HFPC koncentruje się na m.in. zmianach w Kodeksie Wyborczym, zmienianych przepisów dotyczących postępowania przed sądami i pracy sądów, sytuacji osób pozbawionych wolności, praw cudzoziemców i prawa do prywatności.

 

Zmiany w Kodeksie Wyborczym

 

Ustawa wprowadza zmiany dotyczące głosowania korespondencyjnego, które zakładają, że z tej możliwości mogą skorzystać wyborcy objęci kwarantanną lub którzy najpóźniej w dniu głosowania ukończyli 60 lat.

 

Zarówno sposób przyjęcia jak i treść nowelizacji przepisów dotyczących głosowania korespondencyjnego w Kodeksie wyborczym należy uznać za niedopuszczalne. W swojej opinii, HFPC zwraca uwagę, że tryb przyjęcia tej zmiany naruszył standardy dobrej legislacji (poprawka została
przedstawiona dopiero w drugim czytaniu). HFPC zwraca również uwagę na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, z którego wynika, iż przepisy ordynacji wyborczej nie powinny być zmieniane w okresie 6 miesięcy przed wyborami.

 

HFPC zwraca też uwagę, że nowe przepisy nie odpowiadają wyzwaniom, z jakimi wiąże się organizacja wyborów prezydenckich w okresie epidemii COVID-19. Np. wyborcy objęci kwarantanną lub izolacją powinni zgłosić zamiar udziału w wyborach przez głosowania korespondencyjne w okresie co najmniej 5 dni przed wyborami. Przy czym, decyzje o kwarantannie lub izolacji wydawane są na bieżąco, zatem możliwe są sytuacje, w których wyborcy dotychczas zdrowi zostaną objęci kwarantanną na np. 3 dni przed wyborami i wtedy nie będą mogli skorzystać z żadnej możliwości głosowania (zob. również stanowisko HFPC w sprawie zmian w Kodeksie wyborczym).

 

Postępowanie przed sądami

 

Zdaniem HFPC, ważnym rozwiązaniem jest przyjęcie możliwości wyznaczania innego równorzędnego sądu do rozpoznawania spraw pilnych należących do właściwości sądu, który zaprzestał działalności w związku z COVID-19. Zastrzeżenia HFPC budzi jednak katalog spraw uznanych za pilny – zdaniem Fundacji, powinien on obejmować również te sprawy, które dotyczą kwestii zapewnienia środków finansowych niezbędnych do egzystencji, w tym sprawy dotyczące obowiązku alimentacyjnego, czy sprawy dotyczące prowadzenia egzekucji z wynagrodzeń.

 

HFPC postuluje również rozszerzenie regulacji, która przewiduje, że w trakcie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii nie rozpoczynają biegu terminy, których niedopełnienia spowodowałoby niekorzystne skutki dla obywateli również o sprawy z zakresu prawa cywilnego (obecnie ustawa przewiduje taką możliwość tylko w odniesieniu do prawa administracyjnego).

 

Prawa osób w ośrodkach zamkniętych

 

HFPC zwraca również uwagę, że Ustawa nie odnosi się w żadnym stopniu do sytuacji osób przebywających w np. domach pomocy społecznej lub szpitalach psychiatrycznych, które również mogą zostać zarażone COVID-19. Brakuje regulacji, które pozwalałby na sprawną ewentualną (czasową) zmianę orzeczeń o konieczności umieszczenia osób w szpitalu psychiatrycznym czy domu pomocy społecznej w związku z ryzykiem rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej

 

Prawa cudzoziemców

 

W odniesieniu do sytuacji cudzoziemców przebywających w Polsce, HFPC postuluje wprowadzenie do ustawy przedłużenie ważności dokumentów pobytowych cudzoziemców. Ustawa nie przewiduje obecnie automatycznej możliwości przedłużenia ważności karty pobytu wydawanej do zezwolenia na pobyt czasowy. Tymczasem wojewodowie, którzy są odpowiedzialni za wydawanie takich dokumentów, wydali komunikaty o wstrzymaniu bądź ograniczeniu osób zwracających się do ich urzędów.

 

Epidemia COVID-19 wpłynęła również na ograniczenie pracy organów Straży Granicznej oraz Urzędu do Spraw Cudzoziemców, które wstrzymały bezpośrednią obsługę interesantów. To z kolei pociągnęło za sobą problem wykluczenia z pomocy socjalnej i medycznej świadczonej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców osób, które ubiegają się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Dlatego HFPC postuluje rozszerzenie przepisów ustawy również o status tych osób. HFPC zwraca również uwagę na sytuację cudzoziemców, którzy posiadają karę pobytu z adnotacją
„dostęp do rynku pracy” i pracują w Polsce, a którzy w wyniku epidemii COVID-19 mogą stracić pracę. Stąd, zdaniem HFPC, istotne jest rozważenie umożliwienie im dostępu do świadczeń z pomocy społecznej.

 

Prawo do prywatności

 

Ustawa przewiduje przyznanie Policji możliwości korzystania z jej ustawowych uprawnień w celu zapewnienia prawidłowego wykonania obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego, z wyłączeniem m.in. kontroli operacyjnej (np. podsłuchu). Wyłączeniem nie jest objęte uzyskiwanie przez Policję tzw. metadanych, czyli informacji związanych z komunikacją, ale nieobejmujących treści przekazu, co zdaniem HFPC może być zbyt daleką ingerencją w prawo do prywatności osób poddanych obowiązkowej kwarantannie lub izolacji.

 

Pełny tekst opinii jest dostępny tutaj.



Autor


W Archiwum Wiktora Osiatyńskiego od 2017 roku dokumentujemy, analizujemy i objaśniamy zmiany w zakresie praworządności w Polsce.


Więcej

Opublikowany

31 marca 2020







Inne artykuły tego autora

02.03.2021

„Tęcza, symbol dumy osób LGBT, nie niesie poniżających treści” – uzasadnienie wyroku słowo w słowo

21.02.2021

Nikita Grekowicz: Pokazówka Łukaszenki. Dziennikarki Biełsatu skazane na 2 lata więzienia

20.02.2021

Żadnych kompromisów. Jak przywrócić prawo po rządach PiS [Rakowska-Trela i Wawrykiewicz]

18.02.2021

Tęczowe Maryjki. Adwokat: „To proces o ograniczanie przez kościół praw człowieka” [Słowo w słowo]

18.02.2021

Podleśna: „Ja nie pozwalam, aby wiary czy religii używać do pognębiania człowieka” [Słowo w słowo]

12.02.2021

Nie ma zgody na uderzenie w media. Ponad 100 organizacji społecznych tłumaczy dlaczego. Wśród nich Archiwum Osiatyńskiego

12.02.2021

Prawnicy z inicjatywy „Wolne Sądy” laureatami nagrody Parlamentu Europejskiego

12.02.2021

Grodzki o podatku od mediów: musimy zatrzymać te autorytarne zapędy [ORĘDZIE SŁOWO W SŁOWO]

09.02.2021

Nie wystarczy przywrócić praworządności. Trzeba do demokracji przekonać „krytycznych demokratów”

03.02.2021

Adwokat Mikołaj Pietrzak: Państwo ograniczało prawa obywatelskie długo przed PiS

31.01.2021

Norweska posłanka zgłosiła Stowarzyszenie Sędziów „Iustitia” do pokojowej Nagrody Nobla

25.01.2021

Oświadczenie sędziów Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku z 24 stycznia 2021 r.

25.01.2021

Oświadczenie Sędziów Sądu Najwyższego: sprzeciw wobec szykan prokuratorów i sędziów oraz funkcjonowania Izby Dyscyplinarnej

25.01.2021

Komunikat Stowarzyszenia Prokuratorów „Lex Super Omnia” w przedmiocie delegowania przez Prokuratora Krajowego członków Stowarzyszenia do jednostek odległych od miejsc zamieszkania

13.01.2021

Prawa człowieka w Polsce po odejściu Adama Bodnara

12.01.2021

Sędzia Tuleya: Instytucje europejskie to wielkie rozczarowanie. Można odnieść wrażenie, że nie traktują Polski jak części UE

11.01.2021

Ile razy podważa Konstytucję, prawo i rozsądek mandatowa rewolucja PiS? Prawnik wylicza po kolei

26.12.2020

Adam Strzembosz popiera Rudzińską-Bluszcz na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich

17.12.2020

Zatrzymanie posła opozycji. Policja: to nie było zatrzymanie. Prokuratura: zatrzymanie było zasadne

05.12.2020

RPO do Morawieckiego: polski kandydat na sędziego TSUE powinien być wybrany w konkursie



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200