OBWE wylicza błędy ustawy kopertowej: eliminacja PKW, terminy nierealne, brak transparentności

Udostępnij

Absolwentka prawa i filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowała m.in. w Dwutygodniku, Res Publice Nowej i Magazynie Kulturalnym.

Więcej

Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE opublikowało opinię i rekomendacje dotyczące organizacji powszechnych wyborów korespondencyjnych w Polsce. Ustawa kopertowa „odbiega od zasad stabilności prawa wyborczego i pewności prawa”, zaś terminy i brak odpowiedniej komunikacji efektywnie pozbawiają praw wyborczych całe grupy obywateli



Na początku kwietnia szefowa Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR OSCE) Ingibjörg Sólrún wzywała polskie władze do zastanowienia się nad konsekwencjami uchwalanych ustaw. Przestrzegała, że wprowadzenie głosowania korespondencyjnego na taką skalę na chwilę przed wyborami może sprawić, że nie uda się zapewnić tajności i równości wyborów.

 

Kraje OBWE są zobowiązane do przeprowadzania demokratycznych wyborów, zgodnych ze standardami międzynarodowymi nie tylko w samym dniu oddawania głosów. Także w czasie przygotowań oraz w czasie po wyborach, gdy liczone są głosy.

 

Po uchwaleniu przez Sejm 6 kwietnia 2020 tzw. ustawy kopertowej z wnioskiem o oficjalną opinię i rekomendacje do OBWE zwrócił się Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar. Dziś na stronie Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka pojawiła się ta opinia.

 

ODIHR bada ustawę o wyborach korespondencyjnych w odniesieniu do międzynarodowych standardów, dobrych praktyk oraz zobowiązań w ramach ODIHR.

 

Opinia podkreśla ryzykowność organizacji wyborów korespondencyjnych na taką skalę bez żadnego doświadczenia, a także naruszający praworządność sposób uchwalenia ustawy. Ale skupia się głównie na wyjaśnieniu, gdzie tkwią największe wyzwania i wypracowaniu zaleceń co do kluczowych elementów całej operacji, czyli. m.in.:

 

  • rejestracji wyborców,
  • dostarczania i odbierania kart do głosowania,
  • sprawdzania autentyczności kart do głosowania,
  • przepisów dotyczących głosowania poza granicami kraju
  • oraz obserwacji wyborów przez mężów zaufania i obserwatorów społecznych.

 

Oddać organizację PKW

 

Ustawa o głosowaniu korespondencyjnym została przedstawiona Sejmowi i przegłosowaną niewielką większością na miesiąc przed planowana datą wyborów. „Wprowadzanie tak istotnych zmian w tak krótkim czasie przed wyborami i w momencie, w którym trwają już przygotowania do nich, odbiegają od zasad stabilności prawa wyborczego i pewności prawa”.

 

Podkreślono, że wbrew dobrym obyczajom ustawa nie była w żaden sposób konsultowana, debata parlamentarna była ograniczona do zera, a posłowie nie mieli nawet czasu na rzetelne zapoznanie się w przepisami.

 

„Zaleca się, aby zmiany ram prawnych dotyczących wyborów były przyjmowane za pośrednictwem publicznego i inkluzywnego procesu, który szanuje zasady legalności i praworządności, umożliwia merytoryczną dyskusję i ułatwia osiągnięcie konsensusu przez kluczowych graczy”.

 

Krytykuje przeniesienie odpowiedzialności organizacji wyborów z Państwowej Komisji Wyborczej na ministra aktywów państwowych, który nie ma doświadczenia w prowadzeniu takich działań. I podkreśla, że usuwa to „prawne gwarancje zrównoważonej reprezentacji i służy podważeniu niezależności wyborów wbrew międzynarodowym zobowiązaniom i dobrym praktykom w wyborach”.

 

ODIHR w dokumencie stwierdza, że uprawnienia powinny zostać PKW przywrócone.

 

Zwrócono również uwagę na utworzenie „gminnych obwodowych komisji wyborczych” w miejsce „obwodowych komisji wyborczych”. Oprócz sformułowania wątpliwości co do sprawnego liczenia głosów w znacznie zmniejszonej liczbie komisji, zauważono, że w myśl nowej ustawy ich szefowie nie są już wybierani przez członków spośród innych członków, ale mianowani przez komisarza wyborczego. Zarekomendowano powrót do poprzedniego rozwiązania.

 

ODIHR wprost nawołuje także do „przemyślenia” przepisu pozwalającego marszałkowi Sejmu zmienienie daty wyborów. Zaznaczono, że takie zmiany budzą nie tylko poważne wątpliwości co do zgodności z konstytucją oraz podważają pewność prawa. Ale także zaburzają kalendarz wyborczy, co ma wpływ na przebieg kampanii, finansowanie jej, dostęp do mediów oraz bieg terminów rejestracji wyborców.

 

Terminy nie do dotrzymania

 

Zdaniem ODIHR problematycznym punktem jest rejestracja w miejscu zamieszkania. Ustawa przewiduje, że można tego dokonać do pięciu dni przed dniem wyborów, ale nie jesteśmy stuprocentowo pewni, kiedy te wybory się odbędą.

 

Siedem dni na dostarczenie 30 milionów pakietów wyborczych to zdecydowanie za mało. Tak wąskie gardło czasowe nie pozwoli na naprawienie ominięć i pomyłek, które zdarzają się zawszy przy takich operacjach, co doprowadzi do pozbawienia prawa głosu wielu obywateli.

 

Ustawa przewiduje także, że nie trzeba oddawać głosu osobiście do skrzynki oddawczej. Można przekazać pakiet innej osobie. Nie ma też żadnego limitu głosów, jakie może oddać jedna osoba. Taka sytuacja prowadzić może do naruszeń jak „rodzinne głosowania”, masowe zbieranie kart i naciski na głosujących, czy celowe unieważnianie głosów. ODIHR radzi wprowadzić ograniczenia.

 

Zwrócono także uwagę, że częstymi błędami jest wkładanie kartek z danymi do kopert z głosem. Zdaniem ODIHR ze względu na powszechność tego zjawiska lepiej jest uznawać takie głosy za oddane w sposób ważny. Radzą także doprecyzować, czym są „niedające się rozszyfrować karty”, tak, by nie było wątpliwości, jakie głosy i dlaczego są odrzucane. Proponuje się także wprowadzenie „rozsądnego marginesu błędu” przy wpisywaniu danych jak PESEL, czy adres.

 

Zauważono, że ograniczenia w przemieszczaniu się utrudnią pracę obserwatorom społecznym i mężom zaufania. Ustawa nie przewiduje także zapewnienia im środków ochrony osobistej.

 

ODIHR odnotowało także, że obywatele polscy mieszkający za granicami kraju zostali właściwie pozbawieni praw wyborczych. Ustawowy termin do zgłaszania się do rejestru wyborców upływał bowiem 26 kwietnia. Nie przeprowadzono skutecznej kampanii informacyjnej.



Autor


Absolwentka prawa i filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowała m.in. w Dwutygodniku, Res Publice Nowej i Magazynie Kulturalnym.


Więcej

Opublikowany

28 kwietnia 2020







Inne artykuły tego autora

26.09.2020

Komisja LIBE w PE chce konsekwencji za łamanie praworządności. Mówi m.in. o Polsce

24.09.2020

Sąd: Bodnar ma rację w sporze z TVP. „Jego wypowiedzi były nadzwyczaj wstrzemięźliwe”

04.09.2020

Polska na dnie rankingu OECD. Jesteśmy jednym z najmniej przyjaznych mniejszościom krajów

28.08.2020

Policja nie zajmie się podpaleniem na zgromadzeniu narodowców, bo tęczowa flaga nie jest chroniona

28.08.2020

Woś pisze ustawy rodem z „ugruntowanych demokracji”, a potem demokratycznie pozywa krytyków

22.08.2020

Fake news Wosia. Nie, Sąd Najwyższy USA nie uznał fundacji Sorosa za „międzynarodowe zagrożenie”

15.08.2020

Tęczowa flaga na Min. Sprawiedliwości. „Chciałem, żeby to był czytelny sygnał dla ministra”

13.08.2020

Sąd podtrzymał decyzję Trzaskowskiego o zakazie marszu narodowców w sobotę

13.08.2020

Policja w domach zatrzymanych po proteście w obronie Margot. Prawnik: To forma szykany

11.08.2020

Homofobiczne furgonetki jeżdżą po Polsce. Jakim prawem?

07.08.2020

Nie pamiętam, nie wiem, może? Oto jak w sądzie zeznają pracownicy „Wiadomości” TVP

03.08.2020

Bez zaskoczeń. Nowa Izba SN uznała wybory za ważne, przemilczała wszystkie wątpliwości

25.07.2020

Polski rząd winny łamania praw człowieka na przejściu granicznym w Terespolu. Jest wyrok ETPCz

10.07.2020

Co planuje PiS, jeśli wygra Duda? Zamach na wolne media, sądy, RPO, organizacje pozarządowe

09.07.2020

Demonstrujący pod TVP uniewinnieni. Sędzia Biliński: Protesty to sól demokracji

03.07.2020

Prokuratura postawiła zarzuty obrazy uczuć religijnych za rozklejanie „tęczowych Maryjek”

17.06.2020

Wójt z PiS pisze do RPO: Ideologia LGBT to szatańskie opętanie, erotyzm i seks

09.06.2020

Sukces sędziego Żurka. Izba Kontroli Nadzwyczajnej uchyla uchwałę KRS, powołując się na prawo UE

02.06.2020

Senat niemal jednomyślnie przyjął ustawę wyborczą. Co PiS zrobi w Sejmie z poprawkami?

28.05.2020

Łętowska: Te wybory nie będą konstytucyjne. Ja bym zostawiła szwindel władzy w jego paskudnej nagości



Wesprzyj nas!

Archiwum Osiatyńskiego powstaje dzięki obywatelom i obywatelkom gotowym bronić państwa prawa.


10 
20 
50 
100 
200